• Ornamentwerk voor de Domkerk en de Sint Jan

    Een toot voor een baldakijn van de Sint Jan

    Ornamentwerk in Udelfanger zandsteen: toot voor baldakijn Sint Jan
    het profielwerk moet ik later nog aanpassen

    Het was een interessante laatste werkweek van het jaar. Ik ging eerst naar de Sint-Janskathedraal in Den Bosch, waar ik nog wat ornamentwerk zou aanpassen. Het ging om een zogeheten ’toot’ van een baldakijn. De oude was verweerd en ik moest een nieuwe leveren. Maar de steigerbouwers waren boven mijn hoofd al druk aan het afbreken, dus nadat ik wat maten had overgenomen ben ik met het werkstuk weer naar Achterveld gegaan om het af te ronden. Ik had dit ornament eigenlijk allang klaar, maar toen ik de eerste keer ter plekke kwam merkte ik dat de bloemetjes die ik er zo mooi op gehakt had groter waren dan de ornamentjes eromheen. Ik heb het dus weer mee terug genomen, in de werkplaats een nieuwe basisvorm gehouwen, daarna er weer mee terug naar Den Bosch, daar een begin gemaakt met de aanpassing, dan weer naar Achterveld, en het daar afgerond. Nu moet ik het nog ter plekke monteren. Soms zit het tegen, en soms zit het erg tegen. Deze keer dus.

    Hoog bezoek

    Ⓒ Thijs Rooijmans voor De Telegraaf

    Woensdag zouden we atelierbezoek krijgen van een acht mens sterke commissie, in verband met het ornamentwerk voor de Utrechtse Domkerk. Maar we hadden nog maar net de steen binnen waarvan we het moesten gaan maken. Dus we zijn meteen begonnen met het hakwerk. We moeten 29 kantbloemen in tufsteen gaan hakken voor een restauratie van drie gevels van de Zuiderkapel. Dit is bij de binnentuin, het Pandhof. Dat Pandhof is overigens een bijzonder magische plek, een aanrader bij een bezoek aan de binnenstad van Utrecht. Serge had twee voorbeelden geboetseerd, en Stide en ik hadden er elk een gehakt. Er werd gekeken naar de vormgeving en detaillering van de originele fragmenten en van de kopieën. Natuurlijk waren de gehouwen en geboetseerde exemplaren naar wens, ook al was de mijne nog niet af.

    In de krant

    Toen hij wel af was, heb ik een plaatje op Instagram gezet, en meteen ook maar een op Twitter. Kennelijk had ik de juiste hashtags erbij gezet want nog geen uur later werd ik gebeld door een journalist die een stukje wilde schrijven in de Utrechtse editie van De Telegraaf. Aan het eind van de middag kwam de fotograaf, die de mooie foto hierboven heeft gemaakt. Klik op het plaatje hiernaast om het artikel te lezen. Jammer is wel dat het lijkt alsof de anderen bij mij in dienst zijn, en dat is niet zo. Stide, Serge en ik zijn alle drie zelfstandige beeldhouwers die met elkaar samenwerken. Zelfs nieuwe aanwinst Jelle is eigen baas. Dat ik nou wat meer in de publiciteit kom maakt niet dat ik meteen de baas ben!

    Op de radio

    Later werden we gebeld door RTV Utrecht. Die wilde er ook aandacht aan besteden op de radio. Gelukkig praat Stide lekker vlot weg, dus ik was heel blij dat hij dit voor zijn rekening wilde nemen. Hij heeft iets verteld over de achtergrond van gotisch ornamentwerk en over onze rol in deze restauratie.

    Op TV

    RTV Utrecht wilde er ook aandacht aan besteden op hun tv-kanaal, Daarom kwam er vandaag ook een cameraman die een paar uur aan materiaal heeft geschoten voor wat uiteindelijk anderhalve minuut tv wordt. Bekijk hier het filmpje en het bijbehorende artikel:

    Voor ons is het wel wonderlijk dat iets dat wij al ruim 25 jaar doen nu opeens zoveel aandacht krijgt. Maar dat is waarschijnlijk omdat de Domkerk en vooral de Domtoren voor de Utrechters het hart van hun Stadsie is. Anders kan ik het niet verklaren. Het is natuurlijk ook wel een aansprekend plaatje van stoffige mannen die in de kou buiten mooie dingen staan te maken, maar geen wereldnieuws uiteraard.

    ornamentwerk voor de Domkerk Utrecht
    Ⓒ Steef Bouwman

    Nog maar eens uitleggen

    Ik vond het wel opvallend dat het eerst voor verschillende journalisten niet duidelijk was hoe dit restauratiewerk verloopt. Dit zijn dingen waar wij natuurlijk al niet meer over nadenken! Maar uiteindelijk konden we duidelijk maken dat eerst de restauratie-architect een plan maakt, dan de aannemer de te vervangen stukken eruit haalt, dan de steenhouwer de blokken voorbewerkt en alle profielwerk eraan maakt, totdat wij tenslotte het ornamentwerk maken op de plekken waar de steenhouwer een blok heeft laten zitten. Dan gaat het nieuwe werk naar de Domkerk, de aannemer plaatst het er weer in en voegt het netjes af. ‘Dus die ornamenten worden echt gebruikt!?’ Jazeker, ze worden gekopieerd en ook echt als vervanging van de oude stukken geplaatst op de oorspronkelijke plek: drie spitsboog-omlijstingen aan de Pandhofzijde van de Domkerk. Hartje Utrecht.

  • Eindelijk weer een update!

    stap 5: het voltooide familiewapen in Bentheimer zandsteen

    Storm voor de stilte

    Na het laatste bericht is het veel te lang stil op dit blog gebleven. Maar niet omdat ik niets gedaan heb! Integendeel, het is veel te druk geweest om alles te melden.

    Zo ben ik bezig geweest met het hakken van weer een familiewapen in Bentheimer zandsteen. Het ontwerp was bijna hetzelfde als de vorige, alleen zou deze los aan de muur komen te hangen. Daarom is het geheel lichter uitgevoerd, zonder beeldrand en met een dunner fond van 3 cm dik.

    Luchtboogbeelden

    luchtboogbeelden
    Blinde man

    Vervolgens ben ik weer aan de slag gegaan met de volgende reeks luchtboogbeelden voor de Eusebiuskerk. Vorig jaar heb ik er 24 gehakt voor 4 luchtbogen aan de Noordzijde van de kerk, met als thema de Ark van Noach. Dit jaar zijn de vier luchtbogen aan de Zuidzijde aan de beurt. Nee, drie, want een luchtboog met 7 bazuinengelen heb ik in november 2016 al gekopieerd. We begonnen met een luchtboog die oorspronkelijk was ontworpen en gehouwen door George van der Wagt, rond 1954.

    Het thema van deze boog zijn de zaligsprekingen uit de Bergrede. Van der Wagt heeft dit uitgebeeld door een reeks lammen, kreupelen, blinden en gebrekkigen te hakken in de tufsteen. Ik zie echter eerlijk gezegd het verband hiervan niet met de zegening van Jezus. Van der Wagt vond dat het goed hoekig moest worden om zo een duidelijke tekening te krijgen vanaf de grond. Na vijftig jaar is het alleen erg moeilijk om nog te zien wat het voor moet stellen, ook van dichtbij. Een van de beelden, een Vrouw met Klompvoet, was nog maar voor een kwart aanwezig. Deze moest ik reconstrueren voordat ik kon gaan kopiëren.

    Galerij

    Naar het volgende luchtboogbeeld.

    Nieuw teamlid

    Ik had het best druk met het wapen, de griffioenen en de luchtboogbeelden, en er zou nog veel meer aankomen. Het zag er naar uit dat ik niet alles alleen af zou krijgen. Mijn collega Stide was bezig met beeldhouwwerk voor de toren van de Eusebiuskerk, en mijn andere collega Serge met eigen opdrachten, dus ik zocht een oplossing. En die kwam in de persoon van Jelle. Jelle is opgeleid als kunstenaar en weet ook goed zijn weg in steen. Omdat er altijd verder geleerd kan worden in dit vak is het een mooie combinatie: Jelle komt helpen met beelden hakken en leert gelijk wat kneepjes van het vak. Voor mij is het ook fijn dat het beroep na mijn generatie van drie collega’s niet uitsterft voor Nederland. Hieronder Jelle in actie met de beeldenzaag. Dit beeld wordt daarna door hem uitgehakt.

    We hebben ook zaagwerk gedaan aan een aantal luchtboogbeelden en 12 koppen voor de westgevel van de toren , die momenteel door Stide gehakt worden.

    Ikzelf een luchtboogbeeld aan het hakken dat net voorgezaagd is

    Vier luchtbogen aan de Noordzijde

    Jelle en ik hebben samen om en om deze beelden gemaakt. Het werk aan de griffioenen ligt nu even stil, omdat de kerk met een oplevertermijn zit: in maart moeten de vier bogen compleet zijn en de toren voltooid. In 2020 volgen de andere veertig luchtboogbeelden aan de andere kant van de kerk. We zijn, om de sfeer te proeven en te zien wat er inmiddels al voor deze kerk gemaakt is, op steigerbezoek geweest bij de Eusebiuskerk.

    Steenhouwwerk

    hakken vanuit een blok

    Als ik het idee had dat ik het druk had, dan kan een ander daar kennelijk nog overheen: ik werd gebeld door de restauratiesteenhouwerij of ik een deel kon overnemen, omdat zij het nog veel drukker hadden. De bouw loopt goed in Nederland. Overal komt men vakmensen tekort en krijgen aannemers het werk niet allemaal rond. Als het daar regent, druppelt het ook bij mij. Een paar jaar geleden had ik weleens maanden zonder opdrachten, maar die periode is helemaal voorbij. Dus nu ben ik met een voor mij ongebruikelijke klus bezig, het steenhouwen van een wimberg: het onderste deel van een pinakel, met profileringen, driepassen, spitsbogen en kruisbloempjes. Daarna komt het hakken van de ornamenten daarop.

    zuiver meten

    Ik heb dit natuurlijk al eens eerder gedaan. Maar dat is wel bijna 15 jaar geleden, dus ik moest even goed nadenken hoe ik dit aan zou pakken. Er is namelijk wel degelijk een verschil tussen steenhouwwerk en beeldhouwwerk. Steenhouwwerk is alles wat je met sjablonen kunt aftekenen op je steen. Het is strak geometrisch werk waarvoor je heel systematisch moet werken om alles zuiver haaks en scherp te houden. Beeldhouwwerk is organischer. Daarbij gaat het om de vormgeving, stijl, spanning in de lijnvoering, sierlijkheid en dergelijke. Deze twee vullen elkaar aan; het een kan in de gotiek niet zonder het ander. In dit blok vallen de ornamenten onder beeldhouwwerk, en al het andere is steenhouwwerk. Binnenkort meer over dit pinakelonderdeel.

    Domkerk Utrecht

    Tenslotte heb ik nog met Stide en Serge de Domkerk van Utrecht beklommen in verband met een offerte. Prachtige, indrukwekkende plek van boven!

    ornamenten hakken
    Domkerk in Utrecht van boven

Geen berichten meer om te tonen.

Geen berichten meer om te tonen.