Luchtboogbeeldje: Een Dwaze Maagd


Een dwaze maagd

luchtboogbeeldje van de Eusebiuskerk in Arnhem: een Dwaze Maagd

het oude beeld van tufsteen

Van de luchtbogen die we nu onder handen hebben, heeft elk zijn eigen thema. Zo zijn er zeven bazuinengelen, mensen die de Zaligsprekingen uitbeelden, een groep Wijze Maagden en dit beeld van de laatste boog beeldt een Dwaze Maagd uit.

In het kort gaat het verhaal zo: dit meisje wacht op de bruidegom, maar vlak voordat hij komt ontdekt ze dat haar olie voor de olielamp op is. Als ze nieuwe gaat kopen mist ze de stoet en komt tevergeefs aan de deur. Zorg dat je energie op peil blijft!

Vlakken en lijnen

Een oud luchtboogbeeldje van de Eusebiuskerk in Arnhem: een Dwaze Maagd. Oude tufstenen beeld.

kubistische vormgeving

Deze groep was vrij kubistisch uitgebeeld, en behoorlijk zwaar. Het was haast niet meer te zien wat er nu eigenlijk wordt uitgebeeld. Zelfs met mijn neus er bovenop kon ik het niet goed zien. Er was een aantal vlakken en hompen, maar de bedoeling ervan was niet duidelijk. Bij de oplevering, halverwege de jaren vijftig, is de beeldhouwer gevraagd of hij het niet alsnog wat slanker kon maken. Ik kan niet echt merken dat dat geholpen heeft.

Verhaal

Met dit soort beelden is het de bedoeling dat het verhaal geïllustreerd wordt. Helaas kon ik het niet meer herkennen. Na lang nadenken heb ik besloten een aantal dingen een beetje aan te passen. Niet zover dat het een stijlbreuk wordt: in grote lijnen is het nog steeds hetzelfde beeld. Maar tussen alle vlakken was niet duidelijk dat zij een kannetje onder haar arm draagt. Ik meende dat dit kannetje in het verhaal het belangrijkste attribuut is, en daarom zou het goed duidelijk moeten zijn wat het is. Om die reden heb ik de kan rond gemaakt. Hierdoor steekt hij sterker af bij de rest van het beeld, waardoor het meisje zelf beter tot haar recht komt. Ook heb ik iets duidelijk geprobeerd te maken dat de Dwaze Maagd snel opstaat, terwijl ze haar rokken bijeenraapt. Haar bruidsjurk. Daarom heeft zij ook zo’n ruime jurk aan!

Een oud luchtboogbeeldje van de Eusebiuskerk in Arnhem: een Dwaze Maagd. Kopie in Muschelkalksteen

Kopie in kalksteen

Kopie

Misschien zal niet iedereen mijn keuzes waarderen; het blijft een lastige kwestie. Ik heb gekozen om meer het verhaal te vertellen. Maar toch, het beeldje is dan wel rondom slanker geworden, maar ik heb de bestaande vormen gevolgd. Alle vlakken komen terug in de kopie. Er zijn een aantal details bij gekomen, zoals de laarzen en het decolleté, een aantal plooien in de jurk en er is iets meer uitdrukking in het gezicht. De houding is hetzelfde gebleven, maar ik hoop wel dat door de lichtere kalksteen en de nèt iets rankere uitvoering duidelijker is wat zij doet. En doordat de kruik meer afsteekt is misschien ook duidelijk wat deze Dwaze Maagd bij zich heeft, en dat dit geen deel uitmaakt van haar kleding. Een leeg oliekannetje.

Twee opleveringen

Omdat we binnenkort twee kerken op tijd van beeldhouwwerk moeten voorzien is het momenteel nogal druk. Ik ga er ook nog even tussenuit, en daarom probeer ik zoveel mogelijk het zaagwerk al van tevoren te doen. Vandaar dat er de komende tijd niet veel te melden zal zijn: zaagwerk is niet al te interessant om over te schrijven. Tot later!

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram
en op Twitter
en op YouTube

Thomas van Aquino (zandsteen) voor de Sint Jan

beeld van Thomas van Aquino

Thomas van Aquino: hier het beeld nog in zijn nis van de Sint Janskathedraal

Sint Janskathedraal

Het groot onderhoud aan de Sint-Janskathedraal gaat gestadig verder. Ieder jaar of misschien twee jaar, daar wil ik vanaf zijn, wordt er één travee van de kerk aangepakt: 1 steunbeer en 1 venstergevel. Dit jaar heb ik al wat werk gehad aan twee wimbergen, een afzaatkap en wat kruisbloemen, maar deze keer geen baldakijn.

Verwering op beeld Thomas van Aquino

Vooral onderin waren de plooien van zijn pij flink verweerd

Thomas van Aquino

De duif staat voor Goddelijke inspiratie

Ik had een verzoek gekregen om offerte te doen voor het hakken van een kopie van een beeld van deze kerk. Tot mijn plezier kreeg ik de opdracht. Maar het was me toen nog niet duidelijk welke heilige het was. Het is een beeld in Udelfanger zandsteen. Qua stijl dacht ik aan 1920, omdat het zo sterk gestileerd is, maar het is ongeveer 40 jaar ouder: zo rond 1880. Het is een monnik in Dominicaner pij (te zien aan zijn kap) met een boek, een ganzenveer en een duif. Het boek en de duif maakten duidelijk dat het een ‘kerkvader’ betreft.

Een kerkvader (tegenwoordig Kerkleraar, want er zijn ook vrouwelijke kerkleraren, te weten Teresa van Ávila, Catharina van Siëna, Theresia van Lisieux en Hildegard van Bingen) is iemand die belangrijke geschriften heeft nagelaten over geloof en geloofsleer en een voorbeeldig heilig leven heeft geleid. Ik dacht op zijn boek zoiets te lezen als ‘Lausal da van Siontoren’, maar een zoektocht leverde niks op. Had ik maar verticaal gelezen!

Lang leve Whatsapp

Lau da Sion Sal va torem

Na een paar vragen via Whatsapp aan de juiste persoon werd duidelijk dat dit beeld aan de buitenzijde van de kathedraal voor een glas-in-loodvenster heeft gestaan, en dat hij waarschijnlijk ook aan de binnenzijde stond afgebeeld. En ja, hoor, het bleek dus Thomas van Aquino te zijn. En dan wordt de tekst ook meteen duidelijk: een aanvangszin van een beroemde door hem geschreven cantate. ‘Lauda Sion Sal va torem’. Loof, Sion, de Verlosser.

Wel vreemd, want Thomas van Aquino was volgens de overlevering zo enorm dik dat hij niet in een gewone koorbank paste. Ze hebben een van de scheidingsstukken moeten wegzagen, zodat hij plaats kon nemen op tweemaal de normale breedte. Hier is hij bijna ascetisch mager afgebeeld.

Staand leger

Maar goed, ik was dus niet ingehuurd voor een hagiografie of kunsthistorisch onderzoek, maar om een kopie te maken. De eerste stap is het reconstrueren, en dan moet ik dáárnaar een kopie hakken in een nieuw blok zandsteen. En daar zit ‘m juist de kneep. Het oude beeld was gehouwen in Udelfanger zandsteen. Maar deze steen is niet leverbaar in deze hoogte. Hoe kan het dan dat ze toch een beeld uit één stuk hebben kunnen maken indertijd? Eenvoudig. De steen kunnen ze halen uit een bank van ongeveer een meter dik. Dus een beeld van 152 cm gaat gewoon niet. Behalve als je een liggend stuk steen neemt.

Maar deze keuze heeft zijn nadelen. De afzettingslagen van de steen zullen dan in het verlengde liggen van het beeld. Verticaal. Je hebt het liefst dat de lagen horizontaal door het beeld lopen, want als er dan iets afbreekt loopt de breuk ook horizontaal, dus de kans dat alles op zijn plek blijft is vrij groot. Maar bij een beeld met verticale lagen kan er bij verwering in één keer een hele plak ineens loskomen en naar beneden vallen.

De laagafzetting in de groeve wordt leger genoemd. Liggend leger is wenselijk, staand leger niet. Voor dit beeld wilde men een blok met liggend leger. Dat gaat gewoon niet, omdat de bankdikte in de steengroeve niet meer bedraagt dan hooguit 110 cm.

Oplappen

Je kunt op de foto’s goed zien dat dit beeld onderin hele delen mist, die door verwering eraf gevallen zijn. Die moest ik eerst aanhelen en een reconstructie zien te maken van hoe het oorspronkelijk geweest moet zijn. Nu doe ik dat het liefst met gips, zodat ik het beeld makkelijker kan nazagen op mijn beeldenzaag. Maar Thomas van Aquino moet ongeschonden bewaard blijven omdat het straks bewaard wordt in het Museum De Bouwloods, bij de Sint-Janskathedraal. Daarom heb ik de missende delen geboetseerd in plastilineklei, die nooit uithardt. Deze kan straks eenvoudig weer verwijderd worden.

Beeld van Thomas van Aquino (zandsteen) reconstructie met plastilineklei

Ontbrekende delen worden aangeheeld met plastilineklei. De krijtstreep geeft ongeveer de naad aan.

In twee delen

Van de week kwam de commissie bij mij langs om het resultaat te beoordelen en te bespreken hoe we dit beeld in liggend leger kunnen maken. Uiteindelijk is besloten om een dunne naad te maken in de twee nieuwe blokken. Op de scheidslijn van de monnikskap komt een zaagvlak. Maar deze naad verloopt grillig. Als ik hier een rechte streep zaag wordt het ten eerste heel erg zichtbaar en ten tweede loopt de naad dwars door de knokkels van de rechterhand.

Na wat delibereren waren we er uit: ik maak een los bovendeel en een los onderdeel. Precies op de lijn van de kap hak ik een scheidingsvlak aan beide delen. Dan pas ik de twee stukken aan elkaar en komen er twee dikke roestvrijstalen pennen in. Dat wordt nog een interessante puzzel! Ik houd jullie op de hoogte van het vervolg.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram
en op Twitter
en op YouTube

Luchtboogbeeldje: een Wijze Maagd

luchtboogbeeldje Wijze Maagd

Na de 26 luchtboogbeelden van de Noordzijde van de Eusebiuskerk ben ik nu (met collega Jelle) aan de slag met de 27 stuks van de Zuidzijde. De thema’s van deze vier luchtbogen zijn de Bazuinengelen (die ik in september 2016 al maakte), de Wijze Maagden, de Dwaze Maagden en de Zaligsprekingen. De bazuinengelen zijn dus al eerder afgerond, twee van de Wijze Maagden ook, de Zaligsprekingen bijna, op het bovenste blok waarop de Oppergodmajoor staat na, dus we hebben alleen nog een stuk of wat meisjes te gaan. Dit beeldje was een …Lees het hele artikel…

Steenhouwwerk en ornamenten voor de Sint-Janskathedraal

 

wimbergblok zandsteenNet als een paar jaar geleden ben ik weer aan de slag met een aantal onderdelen van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Toen had ik onder andere een baldakijn onder handen. Deze keer heb ik een wimbergblok gemaakt. Dit is het onderste deel van …Lees het hele artikel…

Eindelijk weer een update!

Storm voor de stilte

Na het laatste bericht is het veel te lang stil op dit blog gebleven. Maar niet omdat ik niets gedaan heb! Integendeel, het is veel te druk geweest om alles te melden.

Zo ben ik bezig geweest met het hakken van weer een familiewapen in Bentheimer zandsteen. Het ontwerp was bijna hetzelfde als de vorige, alleen zou deze los aan de muur komen te hangen. Daarom is het geheel lichter uitgevoerd, zonder beeldrand en met een dunner fond van 3 cm dik.

Luchtboogbeelden

Vervolgens ben ik weer aan de slag gegaan met …Lees het hele artikel…

Twee griffioenen met een groot schild

griffioenen met schild ingang kasteel plastilinemodelHet volgende project is al een heel lange tijd onderweg. Al ruim een jaar geleden kreeg ik deze aanvraag, en pas nu is er de rust en tijd om dit goed aan te pakken. Het is dan ook geen simpel projectje tussendoor. …Lees het hele artikel…

Luchtboogbeelden: vier maal Noachs Ark

Theo van Reijns thema van Noachs Ark

Er staan 96 luchtboogbeeldjes op de Eusebiuskerk in Arnhem, verdeeld over 14 luchtbogen. Vier luchtbogen zijn gevuld met dierfiguren rond het thema van Noachs Ark, ontworpen door de Haarlemse beeldhouwer Theo van Reijn (en voor het grootste deel gehouwen door zijn uitvoerend beeldhouwer Eduard van Kuilenburg). Hij bekroonde elk van deze …Lees het hele artikel…

Kraagsteen voor de Eusebiustoren: een vogelbeest?

Vogelbeest: een kopie van een tufstenen kraagsteen door John Grosman in nieuwe Muschelkalksteen voor de Eusebiustoren in Arnhem
Een van de laatste van de 10 kraagstenen voor de Zuid- en Noordzijde van de toren van de Eusebiuskerk op 23 meter hoogte was dit gevleugelde vogelbeest. Hij zit wat gedrongen in zijn hoekje en spreidt daar zijn klauwen en zijn vleugels. Dit stuk was oorspronkelijk …Lees het hele artikel…

Kraagsteen: een kat met vleugels

kopie van kraagsteen voor Eusebiustoren: kat met vleugels naar tufstenen origineel in nieuwe muschelkalksteen
kopie van kraagsteen voor Eusebiustoren: kat met vleugels naar tufstenen origineel in nieuwe muschelkalksteenDeze volgende kraagsteen voor de Eusebiustoren is bestemd voor de Noordzijde op 22 meter hoog, en maakt deel uit van een groep chimaera’s of een soort gevleugelde katten.
De kat met vleugels op deze kraagsteen houdt …Lees het hele artikel…

Kraagsteen voor de Eusebiustoren: 1 dame met twee duiven

Kopie van kraagsteen in nieuwe Muschelkalksteen van 1 dame met twee duiven

Dame met twee duiven

Zoals je in de berichten van de laatste periode hebt kunnen lezen ben ik de afgelopen weken aan de slag met kraagstenen voor de Eusebiustoren. Deze toren van de Eusebiuskerk in Arnhem staat al een paar jaar in de steigers om …Lees het hele artikel…