Tussen de luchtbogen van de Sint-Janskathedraal

kapotte trommelstok van de Kleine Tamboer

De Kleine Tamboer met kapotte trommelstok

Gotische kerken met luchtbogen

Als je eerdere artikelen op dit blog gelezen hebt, dan heb je wellicht gezien dat ik de afgelopen jaren al heel wat luchtboogbeeldjes gekopieerd heb voor de Eusebiuskerk in Arnhem. Nu zijn er maar weinig kerken in de wereld waar zich op de luchtbogen beeldjes bevinden. Eigenlijk was dat ook niet oorspronkelijk zo bij de Eusebiuskerk. Ten eerste had deze kerk vóór 1921 geen luchtbogen rond het koor, en ten tweede zijn bij die restauratie ook pas de eerste luchtboogbeeldjes geïnstalleerd. Na de Tweede Wereldoorlog zijn daar uiteindelijk 96 luchtboogbeeldjes geplaatst (die we nu allemaal aan het kopiëren zijn).

Waterspuwers en ornamenten en lcutbogen van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch

De Sint-Janskathedraal in Den Bosch is rijk versierd. De gevels zijn in de jaren ’70 en ’80 vervangen in de wat grauwe Duitse basaltlava. De beeldjes en de waterspuwers zijn nog van Udelfanger zandsteen, uit de 19e eeuw.

De luchtbogen van de Sint Jan

Dit was allemaal geïnspireerd op de luchtbogen van de Sint-Janskathedraal in ‘s-Hertogenbosch, waar al sinds de Middeleeuwen 96 beeldjes op de luchtbogen zitten. Er is een Wikipedia-artikel aan gewijd, waar je van elk beeldje een beschrijving kunt vinden. De beeldjes op de Sint-Jan zijn 19e-eeuwse kopieën van de oudere Middeleeuwse beeldjes. Daarvan zijn er nog een paar terug te vinden in Sint-Jansmuseum De Bouwloods, naast de kathedraal.

Jarenlang aan gewerkt

de trommelaar op een van de luchtbogen van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch

Uit deze foto blijkt dat de trommelstok al heel lang kapot was. Foto: Tony Zeeuwe

Laatst werd ik gevraagd om een van die luchtboogbeeldjes te repareren. Het was een werkje van niets, dat met een paar uur geklaard was, maar het was wel erg leuk om weer eens op die kerk te zitten. Mijn collega’s en ik hebben van 1999 tot 2010 ornamenten, beelden, waterspuwers, consoles en baldakijnen gemaakt voor die kerk, en nadien zijn we ook nog diverse keren bij ornamentwerk betrokken geweest.

Goeie samenwerking

Ieder jaar wordt er een stukje van de kerk aangepakt in het kader van Groot Onderhoud. Dit jaar heeft een Belgisch bedrijf het natuursteen in handen, ook het beeldhouwwerk. Vandaar dat ik erg verrast was toen ik voor dit klusje gevraagd werd, maar ik kreeg te horen dat tussen de aannemer en ons clubje de lijntjes erg kort zijn (we werken samen voor de Eusebiuskerk in Arnhem, de Domkerk in Utrecht èn de Domtoren in Utrecht), dus zijn dit soort dingen snel te regelen.

Trommelaar

In dit geval ging het om de trommelstok van het tamboertje, die afgebroken was. Of ik er een reparatie aan kon verrichten. Natuurlijk. Het was Udelfanger zandsteen, en daar heb ik nog wel stukken van liggen, geen probleem. Ik laadde alle spullen in, reed naar Den Bosch, en sleepte alles de trappen op naar zo’n 30 meter hoog. Gelukkig had ik mijn compressor er achteraf niet bij nodig.

het repareren van de trommelstok van de Kleine Tamboer op de luchtbogen van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch

Het begin van het werk: een uitgelijnd gat door de hand en de oude punt van de trommelstok. Een passend stuk nieuwe zandsteen met een gat er tussenin. Nu nog het bovenste stukje en dan vormgeven

Alle delen verbinden

Omdat het een stenen trommelstok is, was de stok natuurlijk niet al te dun. Ik kon een lang gat door de hand boren en maakte een holle trommelstok in twee delen. Toen de stukken er met een hoop passen en meten er precies tussen en bovenop pasten, kon ik ze slanker maken en exact gaan vormgeven. Tot slot kon ik de vijf delen verbinden door één lange pen erin te verlijmen. Nog een beetje mortel erin en klaar is kees.

Luchtbogen Sint Janskathedraal in Den Bosch

Een geweldig uitzicht op de luchtbogen aan de Noordzijde

Carnaval, boven en beneden

En toen pas had ik tijd om om me heen te kijken. Ik was zo aan het werk geweest dat ik vergeten was foto’s te maken van mijn klusje, maar nu zag ik pas goed wat een topplek dit is. Beneden was het carnaval op gang aan het komen, op vrijdag al. Ook bovenop was een feestje gaande, wat een uitzicht! Allemaal verschillende luchtboogbeelden van hoge kwaliteit.

Jeroen Bosch-connectie

Hieronymus Bosch Dikke man op watertonEr zijn speculaties dat de luchtboogbeeldjes een verbinding met Jeroen Bosch hebben. Jheronimus Bosch, de beroemde 15e-eeuwse schilder uit Den Bosch, was net als de bouwmeester van de Sint Jan, Alaert Duhameel, een lid van het Illustre Lieve Vrouwe Broederschap. Of het klopt dat de thema’s voor de oorspronkelijke beeldjes inderdaad deels door Jeroen Bosch zijn aangedragen of dat hij er zelfs tekeningen voor gemaakt heeft, zullen we nooit weten. Maar de sfeer is opmerkelijk gelijkaardig. Het is leuk om hierover te mijmeren. In ieder geval een bijzondere plek voor Den Bosch. Vandaar ook dat de luchtbogen in het Bosch-jaar 2016 een drukbezocht middelpunt waren van ‘de Wonderlijke Klim‘ langs het beeldhouwwerk van de Sint-Janskathedraal.

Vergeten

Het werk zat erop, ik laadde de spullen in, overlegde nog even met de uitvoerder en reed naar huis. Ik was maar 1 klein detail vergeten. Een foto maken van het eindresultaat!

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Een Japanse lantaarn voor Clingendael

Een oude Japanse lantaarn

Japanse tuin Clingendael

Japanse Tuin van Landgoed Clingendael. Foto door Takeaway – eigen werk, CC BY-SA 4.0

Je kent ze vast wel: de granieten lantaarns die in Japanse tuinen staan opgesteld. Ik wist het niet, maar ook in Nederland hebben we prachtige Japans-achtige tuinen. Eigenlijk mag je ze niet echt Japanse Tuin noemen, want de criteria daarvoor zijn kennelijk heel erg streng. Regel 1 is geloof ik dat het in Japan moet zijn, en dat lukt niet in Nederland. Maar goed, in Den Haag, en wel op het terrein van Landgoed Clingendael in Wassenaar, is ook een Japanse tuin. Een hele mooie die rond 1915 is aangelegd en maar 8 weken per jaar open is. Om het mos te sparen.

Kopiëren in Beiers graniet

blokken Flossenburger graniet gelbgrauRond de tijd van de aanleg van deze tuin importeerde de eigenares een aantal granieten lantaarns voor haar tuin. Daaronder bevond zich ook een wat primitief aandoende Japanse lantaarn van Shirakawa-graniet. Deze verweerde echter al snel en is in de loop der jaren een aantal keren hersteld. Totdat ik in mei 2017 benaderd werd door Raymund Bervoets van Restauratie Breda, die mij de vraag stelde wat het zou kosten om een kopie te hakken in Beiers graniet.

De lantaarn bestond uit vijf onderdelen: de voet, de schacht, de vuurkamer, het dak en de dop. Gewoonlijk liggen de onderdelen allemaal los op elkaar gestapeld, maar bij deze was door alle reparaties het een en ander op elkaar gelijmd. De voet was indertijd zoek geraakt, misschien verweerd en opgeruimd, dus daar was ooit een gegoten stuk onder gezet.

Chrysantenthema

reconstructie schacht en vuurkamer lantaarn op zaagmachineGewoonlijk ziet Japanse lantaarn er heel anders uit. Om te beginnen hebben ze niet 20 maar 16 lobben, en dragen daarmee het predicaat ‘keizerlijk’. Ook zijn voet en schacht veel duidelijker uitgewerkt. Maar er was wel de overeenkomst dat het dak van deze lantaarn bestond uit chrysantenblaadjes. Misschien was dit een wat rustiekere versie van een officiële lantaarn?

Raymund had veel onderzoek gedaan naar de juiste vormentaal voor deze lantaarn. Op basis daarvan werd een plan opgesteld voor het kopiëren. Er moest een nieuw ontwerp voor het voetstuk komen, met net als het dak en de schacht 20 lobben. De schacht moest ietwat een buikje krijgen. De vuurkamer moest verdiepte ‘neggen’ krijgen zodat er een voorzetraampje van rijstpapier in past. Het dak moest 20 chrysantblaadjes krijgen zoals het origineel, maar dan wat scherper en voller, en de dop moest weer een puntje krijgen. En het geheel moest een handgehouwen karakter krijgen.

Natuurlijk, geen probleem! U vraagt, wij draaien.

Aan de slag

voorzagen van granieten schachtstuk op zaagmachineAmbtelijke molens malen nooit erg snel en zeker niet in Den Haag, maar eind 2019 kreeg ik het groene licht en kon ik de lantaarn gaan completeren en vervolgens kopiëren in Flossenburger gelb-grau graniet. Met gips heelde ik de vijf onderdelen aan, zaagde de grote vormen uit op mijn voorzaagmachine, en hakte de kopie net zo onregelmatig als het origineel. Veel details waren sterk teruggesleten, dus mocht ik deze een stuk duidelijker terugbrengen in de kopie.

Het hakken van de lantaarnvoet

lantaarnvoet graniet voltooidDe voet moest half in de aarde komen, en een laagje aarde moest het afdekken. Het leek mij mooier om ook het deel wat ondergronds zou komen een handgehouwen afwerking te geven. Hiervan heb ik een kort filmpje gemaakt. Het valt nog niet mee om met een chroomvanadium puntbeitel in graniet te houwen! Pas op het laatst bedacht ik me dat ik nog een hardmetalen (widia-) spitsijzer had liggen. Dat bleek opvallend veel makkelijker te gaan. Bij de eerste beitel was de punt al na een paar slagen stomp, maar met de widiabeitel kon ik lang blijven hakken. Ik was bang dat de punt ervan bij de eerste klappen al zou verbrijzelen, maar het ging allemaal zonder enig probleem.

Bijzondere manier van beleving van een Japanse lantaarn

De Japanse tuin in Wassenaar is eigenlijk te populair om iedereen het in alle rust te laten beleven. Als er het hele jaar door toegang tot de tuin zou zijn, dan zou het mos de vele fotosessies niet overleven. Daarom is het maar acht weken per jaar voor het publiek toegankelijk. Maar niet iedereen houdt zich daaraan! Het is al een aantal keren voorgekomen dat ongenode bezoekers zich ’s nachts in de tuin begaven en met lantaarns begonnen te stoeien. Omdat alle delen los gestapeld zijn, lagen er regelmatig onderdelen in de sloot.

Jampot en dop

lantaarn in Japanse tuinOm die reden hebben we overlegd hoe we de kopie wat stabieler konden maken. De uitkomst was dat ik voor ieder onderdeel een soort jampotconstructie zou maken. In het onderliggende deel zou ik een opstaande rand maken, en het daarboven geplaatste deel kreeg dan een holte waardoor deze precies over die rand past. Als de dop van een jampot.

Hierdoor is de stapeling niet onderling meer te verschuiven, maar nog wel weg te tillen. Daarom hebben we bij de plaatsing ook nog een flexibele kitlijm tussen de delen aangebracht. Op die manier zijn de onderdelen eventueel ooit nog eens met enig beleid te verwijderen, maar zijn ze wel wat beter verankerd als iemand het omver wil gooien.

Galerij

-klik op een foto voor een vergrote weergave-

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Beeld van Paus Leo de Grote, voltooid

schuren van kazuifel Het beeld van Paus Leo de grote, uit twee delen Udelfanger zandsteen, is voltooid. Ik heb deze kopie gehouwen voor de restauratie van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Je kunt op mijn blog de twee eerdere artikelen over dit beeld lezen onder de volgende links: hier↑ het artikel over het voorzaagwerk en hier↑ het tweede artikel, over het aaneen passen van de twee delen, en de reden waarom dit beeld uit twee stukken steen is gemaakt.

Detailleren, kopiëren, afwerken

De werkwijze was na al het voorzagen en aaneen passen van onder- en bovenlijf van het beeld van Paus Leo hetzelfde als bij het eerdere beeld van Thomas van Aquino: gewoon kopiëren wat er op het oude beeld al was en wat ik eerder met plastilineklei al had gereconstrueerd. Bij de afronding kwam het vooral neer op detailleren. Alle details moesten razend scherp gehouwen worden en met veel schuren heb ik het beeld glad en strak gekregen. Alle valse deuken zijn verwijderd.

Ik had ontdekt dat gritraspen van (wolfraam)hardmetaal goed werken op deze fijne zandsteen. Ik had drie hele goedkope raspen gekocht en daarvan twee kromgebogen, zodat ik overal goed bij kon. Dat was handig bij het eerste afwerken. Daarna kon ik met schuurpapier de oppervlakte helemaal zonder krassen krijgen.

Inmiddels is het beeld ingepakt in een houten kist op reis gegaan naar de Sint Jan, waar het te zijner tijd op de plek van het oude beeld op de gevel gezet zal worden. Het originele beeld komt in het aanpalende museum in opslag.

Beeld van Paus Leo de Grote uit twee delen Udelfanger zandsteen voltooid

Galerij

-klik op een afbeelding om deze groter te bekijken-

 

→ga naar het eerste bericht over dit beeld-

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Twee kleine familiewapens in zwart graniet

familiewapens in zwart graniet voltooid

-klik op de foto om de details uitvergroot te zien-

Voor een klant heb ik twee kleine familiewapens gehouwen in zwart graniet. Het ontwerp was aangeleverd door de Voorthuizense beeldhouwer Gerard Overeem. Het betrof twee kleine wapenschilden, waarvan één mannenwapen met drie kleine adelaars en een vrouwenwapen met een druiventros. Hij had me een klein schetsje gegeven en twee detailtekeningen van de wapens, dus ik kon meteen aan de slag. Ik plakte een printje op de steen en begon te hakken. Hieronder een galerij met de voortgang. Het was erg klein, vooral vanwege de piepkleine klauwen van de de drie adelaars, maar het is gelukt. Klik op een fotootje om het groter te zien.

Ik heb overigens al meer opdrachten voor Gerard uitgevoerd, kijk hier↑ voor een overzicht van deze projecten.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Een zandstenen kopje voor de Eusebius

rij van 9 hoofdjes in de Eusebiuskerk. Vooraan een kopje van vrouw met kap
Kopje in Udelfanger zandsteen

Ik had in december een klein klusje voor de Eusebiuskerk in Arnhem te doen. Hoog bovenaan in de zijmuur van het zuidertransept zijn 9 kleine kopjes ingemetseld. Drie zijn oude hoofdjes, nog gemaakt in de Middeleeuwen, vier zijn van de jaren ’50 van de twintigste eeuw, en één hoofdje ontbrak. Ik werd gevraagd om een nieuw kopje te maken voor de ontbrekende plek. De aanvullingen van de jaren ’50 dragen duidelijk de sporen van die tijd, en dat zal ook vast wel voor de mijne gelden. Het is nog best lastig om een primitief hoofd te hakken en je zo in te houden dat het allemaal niet te gedetailleerd wordt.

Om en om

De hoofdjes in de kerkmuur zijn om en om geplaatst: telkens is er een kraagsteentje uit de vorige eeuw afgewisseld met een Middeleeuwse. Die laatste zijn het eenvoudigst, en ook het voorbeeld waar ik op terug wil grijpen. Helaas is het niet allemaal zo makkelijk, want er zit ook een hele mooie vrouwenkop tussen in rode zandsteen. Deze dame heeft een prachtig uitgewerkte kap op. Gelukkig is er veel naslagwerk over te vinden in het boek over de Eusebiuskerk. Je kunt dit boek niet meer nieuw vinden, maar misschien is het online nog tweedehands te vinden↑. Daarin zijn heel veel kraagsteentjes met hoofdjes erop afgebeeld, behalve deze reeks dan. En ook zag ik een paar foto’s van oude zandstenen kraagsteentjes uit het Arnhems Gemeentemuseum, die net als de rode dame prachtig uitgewerkt waren. Maar die kant ging ik dus niet op.

Eenvoudige gezichten

middeleeuwse kraagsteen met kopjeDe andere kraagstenen hebben primitieve ogen, simpele gezichten en dikke lippen. Ik vond in het boek ook nog een foto van een kraagsteentje dat als cadeau naar een Australische kapel is verstuurd, en een soortgelijke vormgeving heeft. Dus dat is wat ik ook in mijn kraagsteen met kopje heb opgezocht. Het kereltje kreeg een pagekapsel en dikke lippen, en grote flaporen. Ik heb een grof kleimodelletje gemaakt en het daarna uitgehakt in Udelfanger zandsteen. De steenhouwerij had het profielwerk er al aan gedaan. Ergens wel jammer, dan had ik de grove vorm van de oude kraagstenen aangehouden. Ik heb nog even geprobeerd of het beter was als ik het allemaal glad schuurde, maar dan werd het weer veel te dood, dus heb ik het met een beitelslag gelaten. Het is altijd lastig om van foto’s te werken, dus ik hoop dat het goed binnen de reeks past.

 

 

nieuwe kraagsteen met primitief kopje

 

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Jaaroverzicht 2019

250ste blogbericht

2019 was een leuk jaar! Ik heb weer van alles onder handen gehad, waarvan vooral veel ornamentwerk voor de Utrechtse Domkerk en de Eusebiuskerk in Arnhem. Tijd voor een jaaroverzicht 2019.

Blauwe sodaliet

vrouw in blauwe steen Niet alles wat ik dit jaar gedaan heb is op mijn blog gepubliceerd. Zo heb ik een paar dingen voor andere beeldhouwers gedaan. Een daarvan was een groot beeld in blauwe sodaliet, van een gestileerde dame. Ik heb het gipsmodel in de nieuwe steen nagezaagd en vervolgens gehouwen en gepolijst. Dit materiaal is lastig te bewerken maar het heeft een overdonderende kleur. Ik weet zeker dat het op de juiste plek veel indruk gaat maken. Door al die levendige kleuren is het op mijn foto lastig om de vormen te zien, maar rechtop en bij het goede licht (niet onder mijn afdak met gedempt licht) zal het wel goed te herkennen zijn. Omdat het voor een andere beeldhouwer is gemaakt, heb ik er indertijd geen melding van gemaakt op dit blog. Ik heb in een blogbericht wel laten zien hoe ik het blok met een kettingzaag op maat heb gezaagd.

Holocaustmonument

Het inschilderen van details in de scheur

Ook een project voor een andere beeldhouwer was een klein klusje dat ik vorige week voor Gerard Overeem uitvoerde: het hakken van een scheur in een granieten Monument voor de Holocaust. De scheur staat voor het leed van de Jodenvervolging dat zijn sporen heeft nagelaten. Lees hier↑ het bijbehorende krantenartikel. In een eerder krantenartikel meer uitleg over het monument. Het wordt op 27 januari 2020 onthuld.

Thomas van Aquino

kopie van beeld van Thomas van Aquino naast herstelde origineel

De kopie van het beeld van Thomas van Aquino was een project dat bijna dit hele jaar in beslag nam. In november 2018 kreeg ik het beeld binnen en begon ik met de reconstructie, in maart 2019 zaagde ik het blok Udelfanger zandsteen op maat en begon ik met het voorzagen. Ik begon ook enthousiast met het voorhakken van de twee delen en de stukken exact op elkaar passend te maken, maar er kwamen opeens allemaal opdrachten tussendoor voordat ik in oktober 2019 eindelijk het beeld kon afronden.

Paus Leo de Grote

het voorzagen van het hoofd van Paus Leo in zandsteen het voorzgen van het lijf van Paus Leo in zandsteenNadat ik dit beeld had afgeleverd kon ik meteen verder aan het volgende beeld voor de Sint-Janskathedraal: Paus Leo de Grote. Op dit moment ligt ook dit beeld even stil door een reis naar India, door het bovenstaande holocaustmonument en nog een opdracht van een Japanse Lantaarn. Maar ik kon de twee delen van het beeld nog wel helemaal voorzagen, zodat ik in het nieuwe jaar voortvarend van start kan. Ook dit beeld staat aan de noordzijde van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch, en wel aan de linkerkant vanaf het beeld van Thomas dat ik hierboven noemde.

Een Japanse lantaarn

kopiëren van granieten Japanse lantaarmHet lijkt misschien of ik over deze twee beelden lang gedaan heb, maar dat is nog niets vergeleken bij de hekkensluiter van dit jaar. Voor de Japanse tuin van Landgoed Clingendael in Den Haag heb ik in mei 2017 al offerte uitgebracht, en pas nu komt het er echt van. Ik moest een gereconstrueerde kopie van een verweerde Japanse lantaarn hakken uit Beiers graniet. Ik ben inmiddels al aardig op weg, maar ik moet nog een gelobde voet hakken en daarna de detaillering nog met de klant afstemmen. Een blogbericht volgt!

Een marmeren vogelbad

een marmeren vogelbad in de vorm van een eend. jaaroverzicht 2019Soms krijg je aparte opdrachten. Een klant had als jongen een vogelbad in de vorm van een eend geboetseerd en wilde deze nu in marmer in zijn tuin. Natuurlijk kan dat. Helaas was zijn kleimodel inmiddels gesneuveld, dus moest ik eerst een reconstructie maken. Hiernaast een foto halverwege het proces.

Pan in porfier… alweer?

Pan in porfier: poten gehouwenIk heb eind oktober nog twee dagen kunnen vinden om even wat werk te doen aan mijn beeld van Pan in rode porfier. Zoals je in mijn laatste bericht erover kunt lezen was ik net begonnen met voorhakken toen ik het aan de kant moest leggen. Dat was ruim anderhalf jaar geleden (maart 2018).

Maar ik moest het beeld ook deze keer al weer snel aan de kant zetten omdat ik met andere projecten aan de gang moest, zoals Paus Leo. Toch heb ik de bokkenpoten, het gezicht, de handen en de fluit er grofweg op kunnen zetten. Op dit moment heb ik er al met al nog maar een dag of vijf aan kunnen hakken. Ik hoop dat ik in het komend jaar meer tijd kan vinden en het beeld zal kunnen afronden.

Een kopje voor de Eusebiuskerk in Arnhem

een simpel kopje in Udelfanger zandsteen voor de Eusebiuskerk. jaaroverzicht 2019De Eusebiuskerk bevat allerlei beeldhouwwerk. De kwaliteit varieert van heel fijn uitgewerkt tot vrij primitief, en van uit de bouwtijd tot nu. Ergens in een zijbeuk van de kerk, helemaal bovenin, ontbrak een klein mannenkopje↑ in een rij van 9 vrij primitief gemaakte hoofdjes. Drie waren er nog uit de bouwtijd van de kerk, en drie uit de jaren zestig van de 20e eeuw. Ik mocht voor de ontbrekende plek een kopje maken. Als het er maar net zo primitief uitzag. Dat is nog best lastig! Iemand zei tegen me dat je eigenlijk aan een metselaar of een beginner zou moeten vragen om het te maken, dan zou je misschien de juiste sfeer treffen. Ik heb er maar een mannetje met een pagekopje van gemaakt.

Meer voor de Eusebiuskerk: Twee gigantische pinakels

pinakelblokken Eusebiuskerk klaar voor verzendingVerreweg het meeste werk van dit jaar hebben we gehad aan ornamentwerk voor twee grote pinakels en omringend ornamentwerk van de noordbeuk van de Eusebiuskerk. Stide, Jelle, en ik, deels met ondersteuning door Serge, hebben er maanden werk aan gehad.

We hebben voor deze noordbeuk ornamenten gehouwen in twee soorten rode zandsteen, in Udelfanger zandsteen en in Massangis kalksteen. Het was zoveel werk dat ik op het laatst toe was aan een geintje.

Twee keer ornamenten voor de Domkerk

kantbloemen in weiberner tufsteen voor de Utrechtse Domkerk

voltooide kanthogels van volvic basaltlava, nat door de regen

Maar de Eusebiuskerk was niet de enige kerk waar we ornamenten voor maakten. Nadat we het vorige jaar afsloten met 29 tufstenen kanthogels voor de zuiderkapel van de Domkerk in Utrecht, kregen we deze zomer nog meer kantbloemen, in Volvic Basaltlava deze keer. Deze twintig kantbloemen hebben we met zijn vieren (Serge, Stide, Jelle en ik) ondanks vertragingen nog net op tijd kunnen afronden.

Ornamenten hakken op de Domtoren

proefhogel voor Domtoren UtrechtToegegeven, het was maar een klein proefproject, en het grote werk aan de Domtoren moet er nog aankomen. Maar toen de steiger rond de toren er nog niet stond zijn Jelle en ik twee dagen alle 465 traptreden van de Domtoren op geklauterd met al onze gereedschappen, en hebben helemaal bovenin een paar ornamenten op proef gebeeldhouwd, zodat daar de vervolgaanpak op kan worden afgestemd. Gelukkig was het prachtig weer en hadden we een schitterend uitzicht.

Familiewapen in Udelfanger zandsteen

kleine wapensteen in Udelfanger zandsteen-voltooidVoor de voorgevel van een boerderij in het oosten van het land maakte ik in oktober dit gevelsteentje met familiewapen, in Udelfanger zandsteen. Om het levendig te houden koos ik voor een barokke schildvorm, zodat het ook goed aftekent aan de gevel.

 

Familiewapen in hardsteen

familiewapen arduin met twee valken. Familiewapen, wapensteen, reliëf met wapen, familienwappenHet familiewapen dat ik later in diezelfde oktobermaand afrondde was heel wat groter: 41 x 66 cm. Het komt in een gerestaureerde pastorie aan de buitengevel, ergens in België. Ik heb veel plezier beleefd aan het vormen van de zwierige golven van het dekkleed en de piepkleine details van de helm.

Beeld de Nacht

Beeld De Nacht door Eduard van Kuilenburg- nieuwe kopie in MuschelkalksteenMaar het was niet alleen ornamenten wat de klok sloeg, ik had ook beeldhouwwerk onder handen. Voor de westgevel van de toren van de Eusebiuskerk mocht ik de grote kraagsteen met het beeld van De Nacht maken: een blote dame met een nest met uilen naast zich. Om het proces te versnellen heb ik deze en haar tegenhanger, De Dag, op mijn voorzaagmachine voorgezaagd. Het paste ook maar nèt: ik moest een aantal hoeken wegzagen, anders kon deze dame niet ronddraaien.

Luchtboogbeelden: Zeven Zonden

Kopie hakken van luchtboogbeeldje De WoedeHet was vorig jaar en het jaar daarvoor een drukte van belang met luchtboogbeelden. Dat was dit jaar wat minder, omdat de ornamenten alle aandacht opeisten. We hadden maar één boog te gaan, met de Zeven Zonden erop afgebeeld. Jelle maakte de IJdelheid, de Vraatzucht en de Hebzucht, Stide kreeg De Afgunst en de Wellust, en ik maakte de laatste twee.

De Woede was een luchtboogbeeldje van een man met een vertrokken gezicht die een mes trekt. Hij zat er nogal primitief bij, in zijn berenvel. Als enige man onder de vrouwen had hij eigenlijk niet zoveel te klagen, maar hij was er duidelijk niet tevreden mee.

luchtboogbeeld De Luiheid voltooidDe Luiheid daarentegen, oftewel de Ledigheid, maakte zich minder druk. Ze zat een beetje achterover haar werkpaard te strelen in haar uitdagende jurk, en leek meer uit op haar eigen gemakzucht.

Een kei met huisnummers

zwerfkei met huisnummer- klaarVoor een pand in Amersfoort maakte ik van een grote zwerfkei van rood graniet een huisnummer. Misschien dat ik toch nog ooit de cijfers ga vergulden voor de duidelijkheid.

Een boom met keien

Voor hetzelfde pand werkte ik mee aan een kunstwerk voor de bewoners: voor elke bewoner maakte ik een roestvrijstalen boomblaadje met hun eigen kei erop, die verwerkt werden tot een grote boom. Het was een hoop werk om alles te zagen, buigen, lassen en lijmen, zeker als je niet zo toegerust bent voor metaalbewerking. Het was wel heel leuk om te maken. Schilderes Sandra Nanning veranderde het trappenhuis in een drie verdiepingen omvattende boom.

Een lepelaar uit Haarlem

kleimodel en stenen lepelaarNiet alle beeldhouwwerk dat vervangen moet worden is verweerd geraakt. Soms verdwijnt er beeldhouwwerk door verbouwingen en willen latere bewoners het toch weer op hun pand, en heel soms wordt er iets gestolen. Zo ook met een boeddhakop, een pelikaan en een lepelaar in Haarlem. Gelukkig werd de pelikaan weer teruggevonden. Van de lepelaar maakte ik na reconstructie een kopie, en Jelle nam de boeddhakop voor zijn rekening.

Een hoop werk voor collega’s

voorgezaagde Engel voor de Sint-Janskathedraal in Den BoschZoals je misschien begrepen hebt, werk ik regelmatig samen met mijn collega’s Serge van Druten, Stide Vos en Jelle Steendam. Zij zijn net als ik alle drie zelfstandig ondernemers met een eenmanszaak. Alleen Jelle werkt op mijn eigen terrein; Stide heeft een eigen werkplaats naast mij en Serge 20 kilometer verderop. Ik vind het fijn om collega’s in de buurt te hebben en grotere opdrachten te kunnen delen.

Maar ik ben wel de enige met een eigen voorzaagmachine. Dat houdt in dat ik regelmatig het verzoek krijg om voor de anderen iets voor te zagen. Ook Jelle kan er goed mee overweg, dus die zaagt weleens voor mij en vooral voor zichzelf. Maar Jelle en ik hebben ook vaak genoeg beelden voor Stide en Serge voorgezaagd. Ook regel ik meestal de grote lijnen, de offertes en de verdeling van alle gezamenlijke projecten, zoals de Eusebius en de Domkerk.

herstellen van een gebroken tuinvaas. Jaaroverzicht 2019Jelle werkt voornamelijk onder mij, maar hij neemt ook eigen werk aan (neem eens een kijkje op zijn website). Dus regelmatig schuif ik dingen naar hem door waar ik zelf niet aan toe kom. Soms doet hij er wat langer over dan ik zelf zou doen, dat komt omdat ik dit werk uiteraard al langer doe. Helaas hebben we in Nederland geen specifieke opleiding tot restauratiebeeldhouwer, dus is het werk zelf zijn opleiding. Zo heeft Jelle dit jaar bijvoorbeeld een aantal tuinornamenten hersteld.

Nieuw jaar: muzikanten en apostelen

verweerde beelden van De Muzikanten in opslagWat zit er komend jaar aan te komen? Het allerbelangrijkste in het vooruitzicht is al het ornamentwerk dat we nog gaan krijgen van de restauratie van de Domtoren in Utrecht. Balustradepinakels, waterspuwers en diverse ornamenten.

Dan krijgen we vooral ook nog boog 14 en 16 van de Eusebiuskerk in Arnhem. Boog 14 bestaat uit een groep van 7 muzikanten en boog 16 bevat een aantal apostelen. Het zijn de laatste beelden die beeldhouwer Eduard van Kuilenburg maakte voor de kerk, en we kunnen hierin een overgang zien naar een wat hoekigere stijl. Er waren indertijd bij de oplevering (rond 1956) al geschrokken vragen van het kerkbestuur over de ‘overvolle luchtbogen’ die dit opleverde, ondanks dat de blokmaat niet groter was dan die van de eerder gemaakte beeldengroepen rond het koor. De apostelen vooral hebben massieve vuisten en bonkige koppen. We zien er naar uit om ze in nieuwe steen te kopiëren (als je wilt weten waarom deze beelden vervangen worden: lees dit artikel over de Ettringer tufsteen↑ waarvan ze gemaakt zijn).

Kisten vol puin en nog meer beelden te gaan

kisten met luchtboogbeelden die nog gekopieerd moeten worden.Dat zijn dus veertien beelden voor boog 14 en 16, waarvoor we begin januari de nieuwe blokken steen verwachten. We hebben er al plek voor ingeruimd. Maar er staan nog 12 kisten in onze opslag en een partij losse stukken buiten op het terrein, die ook allemaal nog een keer aan de beurt komen.

Een deel van deze overige beelden is sterk verweerd omdat deze na het impregneerproces in stukken uiteen gevallen zijn, en ligt als een laag puin onderin de kisten. Het zal nog een interessant project zijn om deze te reconstrueren. Àls dat al gebeurt, want men beraadt zich momenteel over een alternatieve invulling van de lege plekken. Wij hebben in ieder geval al offerte gedaan :).

Alle overige blogberichten van afgelopen jaar

Ik wens jullie allemaal een heel goed, leerzaam en creatief Nieuw Jaar. Allemaal bedankt voor het volgen van dit blog!

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Arduin familiewapen voltooid

familiewapen arduin met twee valken. Familiewapen, wapensteen, reliëf met wapen, familienwappen

Het arduin familiewapen waarover ik laatst een bericht over deelde is inmiddels voltooid. Ik heb het gehouwen uit een stuk Belgisch hardsteen (arduin) van 41 x 66 x 16 cm. Na het vorige bericht dat ik hierover deelde, ben ik nog lang bezig geweest met alles scherper maken en de details schuren om alle valse deukjes te verwijderen. Ook moesten alle kleine …Lees het hele artikel…

kopie van Thomas van Aquino voltooid

-klik op de foto’s voor meer details-

de twee delen van het beeld zijn aangeen gelijmd

7. De delen zijn verlijmd

begin maken met het hakken van de kop

8. beginnen met hakken van gezicht en vogel

Thomas in twee delen

Na lange onderbrekingen (pinakels voor de Eusebiuskerk en kanthogels voor de Domkerk maken) is het beeld van Thomas van Aquino nu eindelijk af. In mijn eerdere blogberichten kun je lezen wie deze man was en hoe ik het beeld reconstrueerde, en hoe ik het kopiëren van het beeld ben begonnen met een heleboel zaagwerk.

Toen ik de draad weer oppakte waren …Lees het hele artikel…

Kleine wapensteen in Udelfanger zandsteen

Kleine wapensteen met barokke vorm

kleine wapensteen in Udelfanger zandsteen-voltooidVoor een klant maakte ik een klein familiewapen in Udelfanger zandsteen. Omdat er deze keer geen dekkleden en helm bij waren, heb ik voor een wat barokkere schildvorm gekozen om het zo toch een levendig geheel te maken. Ook heb ik het schild …Lees het hele artikel…

Ornamenten in basaltlava voor de Domkerk

kanthogels in basaltlava voor de Domkerk van Utrecht klaar voor transportDe afgelopen tijd was een periode waarin we vooral bezig waren met het houwen van stenen ornamenten. Na allemaal onderdelen van pinakels voor de Eusebiuskerk in Arnhem gingen we meteen verder met kantbloemen van basaltlava voor de Utrechtse Domkerk. Tijdens mijn vakantie waren de blokken …Lees het hele artikel…