• Luchtboogbeelden Eusebiuskerk Arnhem

    achtergrond, Eusebius, Restauratie
    2 Reacties

    Restauratie Eusebius weer op gang

    Goed nieuws! Er is weer budget voor de restauratie van de Eusebiuskerk in Arnhem. Vandaag kwam er een persbericht naar buiten dat de gemeente en provincie geld beschikbaar hebben gesteld voor een overbruggingsperiode van een paar maanden, en de verwachting is dat het met de verdere restauratie ook goed zal komen. Daardoor kan ik nu berichten dat ik de komende maanden druk zal zijn met het hakken van een hele partij nieuwe luchtboogbeelden voor deze kerk. Hieronder een bericht over de eerste twee die Stide en ik gemaakt hebben.

    Lees hier het eerste bericht over deze restauratie.

    Luchtboogbeelden voor de Eusebius

    voorzagen luchtboogbeeld1
    het voorzagen van een luchtboogbeeldje

    De Sint-Janskathedraal in ‘s-Hertogenbosch is bij veel mensen in Nederland bekend. Vrij recent is  aan die kerk ook veel aandacht geweest voor de luchtboogbeelden: in het kader van het Jeroen Bosch-jaar is er een steiger naar de dakgoot gebouwd waardoor eenieder met eigen ogen de beroemde luchtboogbeelden kan bekijken, onder de noemer ‘een Wonderlijke Klim‘.

    Luchtboogbeeld ES1

    Minder bekend is echter dat er nog een kerk in Nederland is waarvan de luchtbogen van oudsher bedekt zijn met luchtboogbeeldjes: de Eusebiuskerk in Arnhem. Deze kerk komt momenteel vooral in het nieuws omdat de restauratie het financieel moeilijk heeft. Maar ik heb goede hoop op een positief verloop van de verdere restauratie.

    Veel van de kerk en toren is door bombardementen en beschietingen in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd geraakt, waardoor er na de oorlog enorm veel nieuw werk gemaakt moest worden.

    Kopieren luchtboogbeeld1
    Stide Vos kopieert een luchtboogbeeldje

    Op de luchtbogen van de Eusebius hebben altijd al beeldjes gezeten, maar na de oorlog was er zo weinig meer van terug te vinden en moest er in korte tijd zoveel gemaakt worden, dat de beeldhouwers veel vrijheid kregen om in eigen stijl nieuwe figuren te bedenken en uit te werken. Zo valt nu de tijdgeest van de jaren vijftig en zestig goed af te lezen aan de beeldjes.

    Vervallen tufsteen vervangen door Muschelkalk

    steenhouwwerk eusebiuskerk
    ook het steenhouwwerk aan de profielen hoort bij de opdracht

    Zoals ik in dit artikel op mijn blog al eerder beschreven heb, werd er in de wederopbouwperiode gekozen voor de Ettringer tufsteen. Helaas is dit in de loop der jaren een ongelukkige keuze gebleken: de Ettringer tuf reageert slecht op wisselingen in vocht en temperatuur en begint na een aantal decennia uiteen te vallen.

    Om het unieke karakter van de kerk te behouden is ervoor gekozen om de beelden te kopiëren in nieuwe steen. In het verleden is al eerder geprobeerd de beeldjes te bewaren door conservering, maar ook dat heeft helaas niet goed uitgepakt: de tufsteen bleef uiteenvallen. Dat zou gevaar opleveren voor omstanders. Dan toch maar liever vervangen.

    Kopiëren

    voorgezaagd luchtboogbeeld2

    Nu zijn mijn collega Stide Vos en ik begonnen met het hakken van de eerste beeldjes in Muschelkalksteen, een grove kalksteen die goed bij de vormgeving en afwerking van de oude beeldjes past. De beeldjes waar we mee begonnen zijn waren nog in vrij goede staat; alleen de grote gele bimsplekken waren uitgespoeld. Mocht er in de toekomst geld komen voor meer beeldjes, dan zitten er ook enkele tussen die helemaal hersteld en gereconstrueerd moeten worden voordat we kunnen kopiëren, en er zijn er zelfs een paar helemaal verdwenen.

    luchtboogbeeld 2
    de luchtbogen lopen onder een schuine hoek, vandaar dat de beeldjes wat voorover gebogen zitten

    Met de kopieerzaag die ik heb staan kunnen we de beelden voorzagen en daarna hakken, detailleren en voorzien van een afwerkingsslag. Op de foto’s is telkens het origineel in tufsteen te zien naast de kopie in wording in de nieuwe Muschelkalksteen. Door het zo aan te pakken kunnen we snel en efficiënt werken, en zelfs een stuk voordeliger dan een computerscan in combinatie met een CNC-frees.

    Ik heb al eerder beeldhouwwerkjes mogen maken in het kader van de restauratie van deze kerk: lees hier het archief van artikelen daarover op dit blog.

    Naar de volgende 7 luchtboogbeelden.

  • Plaatsing: Een tuinbank voor kasteel Twickel

    Laatste projecten, Restauratie
    Bij bladstil weer viel een hele dikke tak van een boom naar beneden.
    Bij bladstil weer viel een hele dikke tak van een boom naar beneden.
    Bij bladstil weer viel een hele dikke tak van een boom naar beneden.
    De betonnen rugleuning met loden reliëf en de zitting waren het meest beschadigd.

    Het was vandaag een warme zonnige dag. Met een shoveltje en hijsbanden hebben we de onderdelen van de bank opgehesen en in elkaar gezet.

    Naar het eerste bericht over dit project.

    gereedschap bij de nieuwe tuinbank voor Kasteel Twickel
    troffels, specie, lijm, hijsbanden… een auto vol spullen

    De puzzel paste uiteraard, want dat had ik eerder al getest.

    Alle stenen onderdelen waren verweerd en beschadigd, en zijn vervangen met nieuw zandsteen. Vooral de poten zijn heel bewerkelijk.

    Tuinbank met loden reliëf en nieuwe zandstenen onderdelen
    De zandstenen bollen liggen er als tijdelijke oplossing

    Het loden reliëf zal waarschijnlijk binnenkort opnieuw gepatineerd worden. Je kunt namelijk met een speciale patineerolie het lood versneld grijs of zwart maken, iets dat overduidelijk al eerder bij deze voorstelling gedaan is. Ik heb dat niet voordien zelf al op eigen houtje gedaan, want zoiets gaat uiteraard in overleg.

    Tuinbank met loden reliëf en nieuwe zandstenen onderdelen
    Dansende nimfen en faunen op de rugleuning

    Tijdelijk heb ik de oude zandstenen bollen weer op de bank gelegd. De rechter bal had zo’n klap gekregen dat hij in twintig stukken was gespat. Ik heb hem ruwweg weer in elkaar geplakt, een heel gepuzzel. Het mooiste zou natuurlijk zijn als er ooit in de toekomst weer van die musicerende fauntjes op de hoeken kunnen komen (lees meer daarover in dit bericht), maar ter bescherming van gebeeldhouwde zandstenen poten voldoen tijdelijk de bollen.

    Ik dacht nog even dat het misschien een oplossing zou kunnen zijn om twee kleine granieten fauntjes te hakken. De originelen waren van lood en zijn gestolen, en nieuw hakken in zandsteen is veel te kwetsbaar met zo’n hangend beentje. Maar zittend, van graniet, dat kan technisch wel. Alleen is het niet aan mij om dat te beslissen.

    Zo ziet een beschadigde tuinbank er weer fris en scherp uit, misschien zelfs iets te scherp. Met de groenige waas die de bank vanzelf krijgt omdat hij onder de eikenboom staat, zal hij in de loop der jaren wat meer bij de rest van de tuin gaan passen.

    We hebben nog gesproken over tactieken om iets versneld groen te krijgen. Karnemelk wordt vaak genoemd, en yoghurt ook wel. Ik heb ooit op de BBC een dame gezien die zelfs plastic bloempotten dik in de mos kreeg door in de blender een mengsel van yoghurt, mos en (goedkope!) latexverf (en misschien ook leem en mest, maar dat weet ik niet meer) te malen en dat op die potten te kwasten. Ik denk dat ik zelf ook een keer ga experimenteren. Nu nog een ouwe blender.

    Update 2 september 2015:

    Altijd op zoek naar andere inzichten ben ik van start gegaan met Stumble Upon. Kennelijk werkt het, want hier kwam ik een prima Mosrecept tegen: how to make moss graffiti. In het kort: inderdaad mos in de blender, lauw water erbij, water-retentie gel erbij (misschien uit een luier??), karmemelk erbij, pulseren in de blender tot het geleert, giet in een emmer en verf ermee wat je wilt, en als je het iedere week een beetje nat sproeit dan heb je binnen de kortste keren mos groeien op je gewenste ondergrond.

Geen berichten meer om te tonen.

Geen berichten meer om te tonen.