• ’s Avonds als ik slapen ga… 14 engelen op reis

    14 engelen op reis

    Inpakken en wegwezen

    “’s Avonds als ik slapen ga… dan volgen mij veertien engeltjes na.” Als je katholiek bent opgevoed en boven de 30, dan ken je dat gebedje voor het slapen misschien nog wel. Deze week had ik ook veertien engeltjes over het erf, maar ze volgden me niet na. Sterker nog, ik heb ze ingepakt voor verzending. Het zijn zeven oude engelen van tufsteen en zeven kopieën in nieuwe muschelkalksteen, voor luchtboog 32 van de Eusebiuskerk in Arnhem.

    Gedemonteerd

    Er staan in totaal 98 luchtboogbeeldjes op de kerk. Ze zijn in hoog tempo achtereen gemaakt in de jaren na de Tweede Wereldoorlog, deels in een vrij kubistische Wederopbouwstijl. Het liefst had het kerkbestuur de originele beelden behouden, maar het verval ging zo hard dat het gevaar voor vallende delen ging opleveren.

    De website van de Eusebiuskerk zegt hierover:

    ‘Alle luchtboogbeelden zijn enkele jaren geleden afgenomen uit veiligheidsoverwegingen. Deze beelden zijn alle gemaakt van Ettringer tuf en kunnen niet worden herplaatst. De luchtboogbeelden worden gekopieerd in muschelkalksteen, waarbij de krachtige Werderopbouwbeelden weer in ere worden hersteld. De beelden passen in thema’s als: Ark van Noach, Apocalyps, De Apostelen, De Ondeugden, Verkondiging van het Evangelie en het Laatste Oordeel. Overwogen wordt om een aantal beelden volledig nieuw te ontwerpen met als thema ‘Bridge to the Future’.’

    89 te gaan

    Na veel overleg is nu besloten om ze alle 98 te vervangen, en het goede nieuws is nu na veel vijven en zessen dat er ook een budget voor is. Stide en ik hebben er nu 9 van gekopieerd (Stide 1, ik 8; Stide is vooral druk met grote en kleine kraagstenen), maar het ziet er naar uit dat we het nog druk krijgen met de andere 89!

    Zoals ik in het vorige bericht al vertelde stellen deze zeven beeldjes de bazuinengelen van het Laatste Oordeel voor. Gelukkig is er maar eentje die toetert… Beeld 7 is de bovenste van de reeks, en valt voor een deel in het muurvlak bovenaan de luchtboog. Dit beeldje had een aantal diepe gaten tussen de vleugels en was daarom wat bewerkelijker.

    Nieuw ontwerpen

    Een aantal van de oude beeldjes is zo ernstig beschadigd dat er niet zo veel meer aan te reconstrueren valt. Daarom zullen er, net als in de jaren ’50, een aantal nieuwe ontwerpen gemaakt moeten worden. Dit wellicht rond het thema ‘Bridge to the Future’, zoals de website van de Eusebiuskerk hierboven al meldt. Ik weet nog niet of ook dat deels aan mij zal toevallen, al hoop ik natuurlijk van wel. Het is niet vreemd dat er nieuw beeldhouwwerk aan oude kerken gemaakt wordt; elke restauratie voegt wel iets toe aan het geschiedenisboek dat zo’n kerk is.

    Misschien heb je wel van onderstaande voorbeelden gehoord?

    motorrijder-met-meisje-breda
    Een Poolse motorrijder met Bredaas meisje op een misericorde in de Grote Kerk van Breda
    een astronaut aan de kathedraal van Salamanca
    een astronaut aan de kathedraal van Salamanca in Spanje
    belengel
    ‘belengel’ door Ton Mooy op de Sint-Janskathedraal in ‘s-Hertogenbosch

    Naar het volgende luchtboogbeeld

  • Zeven bazuinengelen voor de Eusebius

    Goed nieuws

    Twee verweerde tufstenen bazuinengelen van de Eusebiuskerk in Arnhem
    Twee verweerde tufstenen engelen met bazuin

    Misschien weet je het nog… er was goed nieuws voor de Eusebiuskerk in Arnhem. De kerk heeft van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 1,9 miljoen toegewezen gekregen voor de restauratie.

    Het is niet genoeg om de hele kerk te restaureren, maar we kunnen weer een heel stuk vooruit. Voor mij en mijn collega Stide houdt dat groen licht in voor het hakken van nog zeven luchtboogbeelden.

    Lees hier het eerste bericht over deze restauratie.

    Bazuinengelen

    de oude bazuinengelen van tufsteen moeten eerst gerepareerd worden
    de beelden moeten eerst gerepareerd worden

    Ik ben begonnen met de eerste van deze reeks. Deze groep van luchtboog 32 stelt zeven bazuinengelen voor. Ik weet het niet zeker, maar ik vermoed dat dit thema afkomstig is uit het boek Openbaring, het laatste bijbelboek, waarin Johannes de Evangelist beschrijft dat hij een enorm visioen heeft gezien. Onder andere beschrijft hij zeven engelen met een bazuin, en telkens als er eentje gaat toeteren dan barst er een ongelooflijk onheil los over de aarde en haar bewoners. Ik word er niet vrolijker van, maar als je het per sé wilt lezen, dan kan dat hier.

    Impregneren

    Deze engelkes met hun toeters zijn met zijn zevenen op luchtboog 32 vertegenwoordigd, rond de jaren 1950-1960 gehouwen uit Ettringer tuf. Ze gingen zo hard achteruit dat deze beeldjes in de jaren ’90 geïmpregneerd zijn met een speciaal acrylharsprocédé, wat hen voor de eeuwigheid had moeten bewaren. Of in ieder geval een heel eind die kant op. Maar vreemd genoeg bleek het verval ook na die tijd hard door te gaan, en kwamen er losse onderdelen naar beneden, waarna men besloot de beelden uit voorzorg te demonteren en op te slaan. Zelfs in hun kisten bleven ze uiteen vallen. Vandaar dat ik ze nu mag kopiëren in Duitse Muschelkalksteen.

    Herstellen

    Bazuinengelen voorzagen vanuit een blok kalksteen
    voorzagen vanuit een blok kalksteen

    Diverse losse onderdelen van de bazuinengelen waren al met lijm vastgezet door de aannemer. Maar elk beeldje miste wel stukken en ook de uitgespoelde zachte delen van ‘bims’ zorgden voor grote gaten. Omdat ik gebruik maak van mijn kopieerzaag om het proces te versnellen moet ik eerst de gaten opvullen. Hierbij merkte ik dat de beeldjes aan de buitenrand geen water opnemen, maar in de kern wel. Daardoor vermoed ik dat de zogeheten ‘Vollkern-Acrylharz-Impregnierung’ in dit geval of op dit materiaal niet gewerkt heeft zoals de bedoeling was.

    Zagen en kopiëren

    Bazuinengel voor de Eusebiuskerk in Arnhem. Het origineel was vrij simpel en grof bewerkt. De kopie is scherper, maar wel hetzelfde
    Het origineel was vrij simpel en grof bewerkt. De kopie is scherper, maar wel hetzelfde uitgewerkt, met beitelslagen duidelijk zichtbaar.

    Na het repareren heb ik uit een blok nieuwe Muschelkalksteen een engeltje voorgezaagd, en daarna ben ik begonnen met het hakwerk. Net als bij de eerdere beelden is het weer de bedoeling dat het grove karakter van de Wederopbouwbeelden terugkomt in de kopie, met de beitelslagen en tandijzersporen.

    Tien maagden

    Ik ben er inmiddels achter dat de twee meiskes die Stide en ik de vorige keer gemaakt hebben ook naar de Bijbel verwijzen: het zijn een paar van de vijf dwaze en vijf wijze maagden. Jezus vertelde zijn leerlingen graag zijn lessen in gelijkenissen, en op een dag vertelde hij hun over de komst van het Hemels Koninkrijk. ‘Als je daarop wacht en vergeet je energie op peil te houden, dan ben je niet klaar als de bruidegom komt’, vertelde hij hen. In zijn gelijkenis vertelde hij over tien wachtende meisjes, die alle tien een lamp mee hadden, maar slechts vijf daarvan hadden ook extra olie. Je kunt het hele verhaal, inclusief het (volgens mij later toegevoegde) rampzalige eind van tandengeknars en jammerklachten hier lezen.

    Naar het volgende artikel over deze luchtboogbeelden.

Geen berichten meer om te tonen.

Geen berichten meer om te tonen.