Zandstenen sfinxen… of zijn het satyrs?

Een dikke tak van een eikenboom heeft bij het neerstorten een grote ravage aangericht aan een tuinbank bij Kasteel Twickel. Meerdere onderdelen zijn gebroken of beschadigd, en daardoor was dit rijksmonument nodig aan een grondige restauratie toe.

Wat deze tuinbank zo bijzonder maakt is het loden reliëf op de rugleuning, met een afbeelding van dansende nimfen en saters. Hierover later meer.

Ik kreeg de opdracht alle onderdelen in Bentheimer zandsteen te vervangen. Een hele mooie klus waarmee ik de originele scherpte weer terug kan brengen door het in nieuw materiaal uit te voeren.

Als eerste ben ik met de poten van de bank begonnen. Ook de rechter bankpoot heeft een tik van de boom gekregen, en dat is te zien aan de verse breuk door de linkerpoot van de sfinx/satyr en boven in de hoek. Het zijn kalkstenen tuinornamenten, die je rond de jaren tachtig van de 19e eeuw kant en klaar kon bestellen uit een catalogus. Kennelijk is er nog niet zoveel veranderd!

Soms is het nog lastig om te definiëren wat de voorstelling nu precies geweest is in het verleden. De fruitguirlande is duidelijk; dat soort werk heb ik al eerder gehouwen, onder andere voor de toegangspartij van Kasteel Huis Bergh in ‘s-Heerenberg.

Maar die liggende figuur was me onbekend. Ergens doet het me denken aan een Assyrische sfinx met zijn golvende puntbaardje en de uitstekende voorpoten, maar later ontdekte ik de ramshoorns en bleek het meer een apart soort satertje.

Als ik dit soort verweerde stukken kopieer, dan houd ik er rekening mee dat in de loop van die bijna anderhalve eeuw de kalksteen behoorlijk is uitgespoeld en teruggezakt. Als ik het in deze staat kopieer houd je een kopie van een beschadigd en verweerd reliëf over en ben je nog niet veel verder. Daarom probeer ik zoveel mogelijk terug te vinden hoe het ooit geweest moet zijn. Soms lukt dat domweg niet omdat er stukken weg zijn en moet ik interpreteren wat er gezeten heeft. Dit reconstrueren van beschadigd beeldhouwwerk is een van de interessante aspecten die het werk zo leuk en divers maken. Maar gelukkig viel het in dit geval mee: er zijn immers twee van deze bankpoten en wat er op de een mist valt soms op de andere te herleiden.

Lees verder over de andere onderdelen van deze tuinbank