Pinakels voor de Eusebiuskerk


We hebben momenteel karrenvrachten vol met onderdelen van pinakels onder handen. Ze zijn allemaal bestemd voor de Eusebiuskerk in Arnhem. Hieronder wat foto’s van het werk dat ik tot nu toe hiervoor gemaakt heb. Op de foto hierboven zie je al een aantal blokken klaar staan voor transport: achtereenvolgens een oud tufstenen blok, een blok rood zandsteen van mij, dan een van Stide en een van Jelle, en tenslotte nog een van Jelle in Massangis-kalksteen. Het gaat om ornamentwerk voor twee hele grote complete pinakels, en heel veel losse onderdelen van een aantal andere pinakels.

Ornamenten

oude pinakel van tusteen voan EUsebiuskerk in Arnhem

de oude pinakel van tufsteen

Nou is het zo dat wij al het steenhouwwerk niet zelf doen. Dat wordt gedaan door de steenhouwers van Slotboom Steenhouwers in Winterswijk. Wij doen alleen het ornamentwerk. Veel van de oude ornamenten zijn afgebrokkeld en wat ondiep en lomp gehakt indertijd. Een mooie kans om er weer wat fraais van te maken. Ook ben ik een paar wonderlijke vormen van hogels (gotische bladmotieven) tegengekomen op een aantal blokken. Omdat dit werk betrof dat als reparatiewerk in bestaand werk wordt ingevoegd, heb ik deze vreemde vormgeving gewoon gehandhaafd, zodat het straks niet contrasteert met de andere onderdelen van die pinakel.

Bont geheel

De twee compleet te vervangen pinakels zijn samengesteld uit vijf verschillende steensoorten: witte Massangis-kalksteen, bruine Udelfanger zandsteen, rode Eifelzandsteen, rode Bentheimer zandsteen en geelbruine Weiberner tufsteen. Dit is in de jaren ’20 van de vorige eeuw zo toegepast bij een eerder restauratie en om de duurzaamheid ook voor deze pinakels gebruikt. Het zorgt straks voor een levendig beeld van contrasterende steensoorten.

Massangis

Dit is de eerste keer dat ik werk met Massangis-kalksteen. Het is best een lastige steensoort: voor een kalksteen behoorlijk hard en vrij lastig om mooie strakke randen te houden. We zullen waarschijnlijk bij de restauratie van de Domtoren nog heel veel ornamentwerk in Massangis moeten gaan hakken, dus we kunnen alvast oefenen zo!

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

oud pinakelblok tufsteen

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑

en op YouTube↑

Twee gestolen gevelbeelden: een kop en een lepelaar

Terug van weggeweest!

Ik heb de afgelopen tijd veel verschillende projecten onder handen gehad en ben even niet toegekomen aan berichten erover op dit blog. Maar, gelukkig hebben we de foto’s nog, zoals de zakenman zei toen hij zijn miljoenenjacht zag zinken. Dit project is een interessante uitdaging geweest tussen alle ornamentwerk door. Het ging namelijk om een gevelbeeld met een lepelaar en een boeddhakop uit Haarlem.

De originele natuurstenen ornamenten waren afkomstig uit de gevel van het Luthers Wees-en Oudeliedenhuis, dat gebouwd was in 1906. Na de sloop van dit tehuis zijn de stenen hergebruikt in de tuinmuur van het in 2015 ook weer gesloopte Vitae Vesper Bejaardenverzorgingstehuis. Er is een appartementencomplex op dit terrein gekomen en de gevelstenen bleven afgedankt en verweesd achter. Het Lutherse Kerkbestuur wilde deze ornamenten een laatste rustplaats geven in de tuinmuur tussen het Frans Loenenhofje en de Lutherse Kerk in Haarlem.

Gestolen lepelaar, pelikaan en boeddhahoofd

-klik op de foto voor het artikel-

De zeven gevelbeelden werden uit de tuinmuur gedemonteerd en apart gehouden. Maar drie beelden, van een pelikaan, een lepelaar en een boeddhahoofd, werden uit de bouwplaats ontvreemd. Gelukkig werd de pelikaan drie dagen later weer terug gevonden. Kennelijk is er een markt voor gestolen ornamenten.

Stilering

De beelden zijn vrij sterk gestileerd en ik dacht even dat ze gemaakt zijn in de Art Deco-stijl. Maar de Art Déco begon pas een vlucht te nemen vanaf de jaren ’20 en rond 1906 was er al wel een stilering gaande, maar nog geen Art Deco.

De nadruk moet gelegen hebben op de decoratieve functie, want ik kan me niet voorstellen wat een reiger en een boeddhahoofd voor verband hebben met een Luthers weeshuis. Of oudemannenhuis. Zoals het artikel vermeldt zijn ze rond 1905 gehouwen door beeldhouwer Tjipke Visser uit Bergen. Hij heeft er zeven gemaakt, te weten een Boeddhahoofd, een hoofd van een Indiaanse vrouw, twee katachtigen, een steenbok, en een lepelaar en pelikaan. De lepelaar en de pelikaan zijn aan weerszijden van een bestaand herdenkingsmonument geplaatst in de tuinmuur van de Lutherse Kerk. De andere reliëfs kregen een plek verderop in de muur.

We hebben momenteel behoorlijk wat werk tegelijk onder handen. Dit kon ik niet allemaal alleen op tijd af krijgen, dus was ik blij dat Jelle de kop voor zijn rekening nam terwijl ik met een blauw beeld van sodaliet aan de slag was. Enige tijd later kon ik de lepelaar aan gaan pakken. We hebben allebei dezelfde procedure gevolgd, dus mijn benaderingswijze hieronder geldt ook voor de zandstenen kop van Jelle. Ik had twee blokken Bentheimer zandsteen op de juiste maat besteld, dus we konden meteen aan de slag.

Boetseren en kopiëren

twee nieuwe beelden op de pallet klaar

Ik had er even over gedacht om deze lepelaar rechtstreeks uit het blok steen te hakken, maar dat is natuurlijk niet de beste methode om het aan te pakken als de klant een exacte kopie wil. Ik had over de email een heleboel foto’s gekregen van de oude beelden, met ook een aantal opmetingen die waren verricht aan de tegenhangers ervan die wel bewaard waren gebleven. Dit bleek onmisbaar bij de reconstructie: aan de hand van de maten en de foto’s kon ik een goed gelijkend kleimodel maken van de lepelaar. Gelukkig waren er foto’s van drie kanten, van toen de vogel nog in de vorige tuinmuur zat. Toen het kleimodel helemaal naar mijn zin was kon ik het gaan nahakken in steen. Kleine details zoals de veren in de vleugels liet ik voorlopig nog achterwege.

Ik heb de contouren van de lepelaar overgenomen op een stuk karton, zodat ik ze kon overzetten op de steen. Toen ik de massa buiten de contouren weggehakt had, kon ik de overige maten vrij eenvoudig overnemen met een passer. Meestal leg ik de twee stukken daarvoor strak tegen elkaar aan. Zo kan ik de meeste breedtematen één voor een overnemen zonder mijn passer aan te passen. Ik heb daar ooit een video en een blogbericht over gemaakt. Toen de meeste maten erop staan en de grove vormen gehouwen waren volgde alleen nog het netjes afwerken van de lepelaar. De methode om eerst vanaf een kleimodel te werken heet Taille Indirecte. Lees meer over deze methode in dit blogbericht↑.

Diashow

-klik op een foto voor de vergrote weergave-

De gevelreliëfs zijn te zien in de tuin van de Lutherse Kerk, Witte Herenstraat 22 in Haarlem.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑

en op YouTube↑

Thomas van Aquino, deel 2: zagen

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Twee grote blokken zandsteen

1. Twee grote blokken Udelfanger zandsteen: 1 voor Thomas van Aquino, 1 voor de engel van Serge

Twee grote blokken

Het werk aan de kopie van het beeld van Thomas van Aquino is eindelijk aangevangen. Ik had enige tijd eerder twee grote blokken Udelfanger zandsteen binnen gekregen: een om er twee engelen uit te zagen en een blok waar ik de twee delen van het Thomasbeeld voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch uit moest halen. Dus de eerste stap was beide blokken met de diamantkettingzaag in tweeën te delen.

Th. van Aquino, deel 2: zagen. Met de kettingzaag gehalveerd blok

2. Het blok is gehalveerd met de kettingzaag

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Onderlijf voorzagen

3. Het zagen van het onderlijf

Thomas voorzagen

Hierna ben ik met mijn kopieerzaagmachine het onderlijf van Thomas gaan voorzagen. De scheidslijn van de twee delen moest immers bij zijn kap komen, zodat deze bijna niet zichtbaar is. Ter herinnering: in een eerder artikel beschreef ik dat het oude beeld was gemaakt uit één stuk steen, waar de lagen verticaal in lopen. Omdat het wenselijker is als de lagen horizontaal door het beeld lopen (dan kan er niet in één keer een grote plak naar beneden vallen bij verwering) wordt dat bij dit beeld anders. Maar de groeve heeft geen banken waarin de steen hoger is dan 120 cm. Daarom moest de kop uit een apart stuk.

Vanwege de grote kleurverschillen tussen afzonderlijke blokken Udelfanger zandsteen kreeg ik een heel groot blok waar ik de twee delen uit moest halen. Hieruit zaagde ik het lijf en het hoofd van Thomas.

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Bovenlijf gezaagd.

4. Het bovenlijf is gezaagd uit de tweede helft

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Voorhakken kop en lijf

5. De kop en het lijf worden grof voorgehouwen

Aaneen passen van de twee delen

Vervolgens moesten die twee voorgezaagde delen van kop en lijf op elkaar passend gemaakt worden. Het was nog niet zo makkelijk, omdat de scheidslijn niet recht loopt. Deze volgt de golvende lijn van de kap en moet hoger bij de rechterhand, omdat er anders een voegnaad door de knokkels zou lopen. Deze schuine vlakken moeten goed op elkaar aansluiten. Hiervoor moest eerst duidelijk zijn wat waar zit, en daarvoor moest ik de twee delen al een heel stuk voorhakken. Ik hakte het bovenlijf en het onderlijf al een heel stuk in de goede richting, zodat ik kon zien waar de scheidslijn kwam te lopen. Vervolgens kon ik de voegvlakken opzoeken.

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Voegvlakken passend maken

6. De voegvlakken worden passend gemaakt

Th. van Aquino, deel 2: zagen. Kop en lijf verlijmd.

7. de twee delen zijn verlijmd

Voegvlak

Doordat ik de scheidslijn op beide stukken zichtbaar had gemaakt, kon ik het voegvlak aftekenen en de overtollige steen weghakken. Door steeds de stukken op elkaar te passen en af te tekenen kon ik uiteindelijk een strakke naad bereiken. Toen de passing goed genoeg was, tekende ik af waar ik de RVS pennen wilde zetten en boorde vier gaten. Twee gaten in elk stuk, zodat ik met sterke epoxylijm twee dikke draadeinden in de delen kon verlijmen. Ook het voegvlak zelf werd met een gepaste ademende mortel verbonden. Je mag namelijk nooit een horizontaal lopend dicht lijmvlak maken op een beeld in de buitenlucht. De steen kan boven de dichte lijmnaad zijn vocht niet kwijt en gaat boven de lijmnaad rotten.

Serges engel

engel voor de Sint Janskathedraal kopiëren

Het andere blok is ook gehalveerd. Uit de ene helft is deze engel gezaagd voor Serge

Mijn collega Serge had ook een opdracht in Udelfanger zandsteen voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Aan hem was gevraagd of hij deze engel wilde kopiëren. Hij heeft er al eerder een gemaakt en vroeg mij of ik ook deze weer wilde voorzagen. Bij deze.

Lees binnenkort meer over het vervolg van dit project.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑

en op YouTube↑

Ornamentwerk voor de Domkerk en de Sint Jan-2

Wimberg

Misschien weet je het nog: ik heb afgelopen jaar een paar keer ornamenten en zelfs steenhouwwerk gemaakt voor de Sint-Janskathedraal in ‘s-Hertogenbosch.

De blogberichten vind je onder deze koppen: Steenhouwwerk en ornamenten voor de Sint-Janskathedraal, Eindelijk weer een update! en Ornamentwerk voor de Domkerk en de Sint Jan.

Onlangs kreeg ik weer een nieuwe partij ornamentwerk binnen, waaronder weer een identiek wimbergblok voor dezelfde steunbeerpinakel van de Sint Jan. Het eerste blok heb ik zelf helemaal gehouwen, inclusief steenhouwwerk. Het tweede blok werd voorbewerkt door steenhouwer Mike Slotboom van Slotboom Steenhouwers in Winterswijk en het ornamentwerk werd gedaan door mijn collega Serge. Deze derde keer werd het blok voorbewerkt door drie jonge steenhouwers van Slotboom Steenhouwers, die er allemaal vreselijk hun best op gedaan hebben, en ik maakte weer de ornamenten: de hogels.

pallet met beeldhouwwerk op de beeldhouwerij

Samen met mijn collega’s

beeldhouwerij met veel projectenVoor grotere projecten werk ik samen met mijn collega’s Stide Vos en Serge van Druten. We zijn alle drie opgeleid als restauratiebeeldhouwer bij onze toenmalige werkgever Beeldhouwerij Mooy in Amersfoort. Daar hebben we zo’n 15 jaar samengewerkt, zodat we elkaar heel goed kennen en met elkaar overweg kunnen.

Eigen baas in de beeldhouwerij

We zijn alle drie als zelfstandig restauratiebeeldhouwer verder gegaan, maar houden veel contact omdat het zo’n ontzettend klein wereldje is. Voor deze tak, het houwen van ornamenten en beelden in nieuwe steen voor voornamelijk kerken en kastelen, zijn er nu nog drie restauratiebeeldhouwers fulltime werkzaam. Naar mijn weten. Het is altijd een klein clubje geweest en dat is ook nooit veel groter geweest; er zijn tijden dat al het werk tegelijk lijkt te komen en tijden dat we eigenlijk niet genoeg werk hebben om aan de gang te blijven. Vandaar dat we ook ander werk maken, zoals vrij beeldhouwwerk, reliëfs, bronzen beelden, gevelstenen, reparaties, grafmonumenten, werk voor andere beeldhouwers en nog veel meer.

Jelle begint aan een luchtboogbeeld

Onlangs is Jelle Steendam bij mij in de beeldhouwerij komen werken om de drukte op te vangen en zijn vakkennis te vergroten. Dus dat maakt vier man in Nederland. Er zijn natuurlijk nog heel veel andere beeldhouwers in steen en ik ken ook wel enkele restauratiebeeldhouwers, maar die kom ik in mijn eigen genre zelden tegen.

Domkerk

overzicht Westgevel Zuiderkapel Domkerk Utrecht

Overal waar de nummers staan moeten de kantbloemen vervangen worden

Nu werken we dus voornamelijk samen met beeldhouw- en ornamentwerk voor de Utrechtse Domkerk en de Eusebiuskerk in Arnhem. Vooral Serge en Stide hebben al veel tufstenen kantbloemen gemaakt voor de Domkerk, maar zelf heb ik tussen alle andere werk door ook een paar bloemen gehouwen in tufsteen. Hiernaast een plaatje met de drie gotische spitsbooggevels, met een driehoekige lijst erboven. Langs die lijst zijn 12 bloemen geplaatst, en met tweeëneenhalve gevel maakt dat samen 30 bloemen. Een valt er af, dus we maken er 29. Dit is in totaal maar een fractie van wat er aan deze prachtige kerk te vinden is.

Galerij -klik op de miniatuur voor de hele foto-

Sneeuw

Het was koud in de beeldhouwerij, maar het is wel beeldschoon en we kunnen ons er op kleden. Zolang we in de pauze maar goed kunnen opwarmen hebben we er geen enkele last van.

 

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑

en op YouTube↑

Thomas van Aquino (zandsteen) voor de Sint Jan

beeld van Thomas van Aquino

Thomas van Aquino: hier het beeld nog in zijn nis van de Sint Janskathedraal

Sint Janskathedraal

Het groot onderhoud aan de Sint-Janskathedraal gaat gestadig verder. Ieder jaar of misschien twee jaar, daar wil ik vanaf zijn, wordt er één travee van de kerk aangepakt: 1 steunbeer en 1 venstergevel. Dit jaar heb ik al wat werk gehad aan twee wimbergen, een …Lees het hele artikel…

Steenhouwwerk en ornamenten voor de Sint-Janskathedraal

 

wimbergblok zandsteenNet als een paar jaar geleden ben ik weer aan de slag met een aantal onderdelen van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Toen had ik onder andere een baldakijn onder handen. Deze keer heb ik een wimbergblok gemaakt. Dit is het onderste deel van …Lees het hele artikel…

Eindelijk weer een update!

Storm voor de stilte

Na het laatste bericht is het veel te lang stil op dit blog gebleven. Maar niet omdat ik niets gedaan heb! Integendeel, het is veel te druk geweest om alles te melden.

Galerij -klik op een foto om hem groter te zien-

Zo ben ik bezig geweest met het hakken van weer een familiewapen in Bentheimer zandsteen. Het ontwerp was bijna hetzelfde als de vorige, alleen zou deze los aan de muur komen te hangen. Daarom is het geheel lichter uitgevoerd, zonder beeldrand en met een dunner fond van 3 cm dik.

Luchtboogbeelden

Vervolgens ben ik weer aan de slag gegaan met …Lees het hele artikel…

Video: een familiewapen met diep reliëf

Eindelijk staat de video online van het familiewapen met diep reliëf dat ik afgelopen winter hakte in zandsteen.

Hieronder te vinden! Lees over dit project hier: Een zandstenen familiewapen met diep reliëf.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Een zandstenen familiewapen met diep reliëf

zandstenen familiewapen door beeldhouwer Koen van Velzen

Wapensteen

Een Bentheimer zandstenen familiewapen. Afmetingen van het reliëf 40 x 50 x 18 cm, waarvan het reliëfdeel 10 cm diep is gehouwen. Duidelijk is te zien dat deze steen een natuurproduct is, getuige de lichte bruine sporen van een ijzerafzetting. Dit kan overigens geen kwaad voor het behoud van de steen. Deze wapensteen wordt geplaatst aan de binnenzijde van een stevige tuinmuur met ezelsrug. …Lees het hele artikel…

Een faun met gezichtsverlies, voor een kasteel

Gezichtsverlies

herstelwerkzaamheden aan een gebroken faun van zandsteen

De gebroken stukken zijn verlijmd en de eerste mortel is aangebracht

(Tweehonderdste bericht op dit blog!)

Uit de tuin van Landgoed Singraven in Denekamp kreeg ik deze week een een faun over het erf. Het was een vrolijk kereltje met een panfluit op zijn buik. Alleen had hij gezichtsverlies geleden; kennelijk was er iets op gevallen want de hele rechterkant van zijn gezicht ontbrak. Wat er van over was …Lees het hele artikel…