Een engel en een Shivalingam

zoeten van de Shivalingam

Niet alles draait om (luchtboog)beelden in de beeldhouwerij. Afgelopen week heb ik een engel voorgezaagd en een Shivalingam gemaakt.

Shivalingam

het polijsten van de lingam

het schuren en ‘zoeten’ van de lingam

Een klant wilde graag een Shivalingam. Niet omdat hij er een speciale religieuze verbintenis mee heeft, maar hij vond het gewoon een mooie vorm, zei hij. Nu had hij nog een stuk Zwart Zweeds graniet liggen, waaruit het gemaakt kon worden. Hij had zelf de contour getekend op een stuk tekenkarton. Ik trok deze contour over op een stuk triplex, waardoor ik deze vorm met mijn beeldenzaag kon uitzagen uit het graniet.

Ik hoefde de lingam gelukkig niet te polijsten, maar na het voorzagen ben ik nog ruim een dag bezig geweest met het schuren en zoeten van de steen. Zoeten is fijn schuren tot korrel 200. Het lastigste is het om alle valse deuken uit de vorm te krijgen, zodat er een mooie soepele vorm ontstaat. Je kunt dat het best voelen met je ogen dicht. Tijdens het werk heb ik alle Shivabhajans gezongen die me te binnen schoten, een mooie meditatie.

Wat is een Shivalingam?

Een Shivalingam is een eivormige steen, een symbool voor God in zijn ongevormde zijnsstaat. Het mannelijk principe van Zijn-Bewustzijn-Gelukzaligheid (Sat-Chit-Ananda), rustend in zichzelf, alles omvattend maar ongevormd. Vaak wordt deze eivormige steen geplaatst in een yoni of panipitha (waterstoel), een soort fundament dat een symbool is van het vrouwelijk principe (Shakti). Het Shiva- aspect is het Zijn, Shakti is Worden. Shakti staat voor de expressie in al-wat-is, de totale schepping dus. Dus dezelfde energie is Shiva als het ongevormd is, en op het moment dat dit besluit zich te ontplooien tot de volledige schepping krijg je de vrouwelijke scheppingsenergie, de Shakti. Dit zijn twee aspecten van dezelfde energie. Tijdens rituelen wordt Shiva vereerd door hem met onder andere water en melk te overgieten.

Lees hier↑ een aantal berichten over de lingams en panipitha’s die ik eerder maakte.

Een engel in twee pogingen

Het blok is gehalveerd en staat op zijn kop voor het verlijmen

Dan was er nog de zandstenen engel die ik zou voorzagen voor mijn collega Serge. Het is een opdracht van de Sint-Janskathedraal, vergelijkbaar met mijn beelden van Thomas van Aquino en Paus Leo de Grote. Hij zal weer een prima kopie maken uit deze voorgezaagde engel. De vorige keer heeft Jelle een soortgelijke engel voorgezaagd, lees hier↑ meer.

Het was echter wel een klusje met een paar haken en ogen. Een paar maanden geleden kreeg ik een groot blok Udelfanger zandsteen binnen voor deze engel. Ik dacht meteen al te zien dat er iets niet klopte, en jawel: het blok was ruim 10 centimeter te klein!

Na wat overleg is toen besloten om de onderste 15 centimeter van het beeld er apart aan vast te maken. De redenen zijn dezelfde als die ik al eerder heb uitgelegd bij Thomas van Aquino en Paus Leo: bij voorkeur hebben ze het groefleger (de steenlagen van het blok) horizontaal door het beeld lopen, in plaats van verticaal, omdat er anders hele plakken ineens vanaf kunnen vallen. Daar tegenin zou je kunnen stellen dat de dunne vleugels wellicht beter uit verticale lagen gemaakt hadden kunnen worden, omdat voor dat deel die stand juist weer gunstiger is. Het blijft zoeken naar de beste oplossing.

Barst!

scheur in blok zandsteen

de scheur loopt dwars door het hele blok

links en rechtsboven een grote scheur zichtbaar in het blok

links- en rechtsboven is een grote scheur zichtbaar in het blok

Dus ik had een blok steen dat veel te groot was, maar niet hoog genoeg. Ik zaagde het met mijn betonkettingzaag in twee stukken, en maakte een apart onderstuk uit het onderste deel van het reservestuk. Dat verlijmde ik aan het grotere stuk en begon met voorzagen. Maar al snel bleek dat het kleine zwarte lijntje dat ik had aangetroffen een grote scheur was, die van boven naar onder door het blok liep. Oeps! Ik heb het blok aan de kant gelegd en wat rondgebeld, en al een week later kreeg ik een beter blok binnen.

Tweede poging

het blok steen is gehalveerd met de kettingzaag en verlijmd. De triplex =contoursjablonen staan erbij voor de maten

het tweede blok steen is gehalveerd met de kettingzaag en verlijmd. De triplex
contoursjablonen staan erbij voor de maten

Ook dit blok zaagde ik overlangs door met de kettingzaag. Vervolgens hees ik het op ondersteboven op de voorzaagmachine, waar ik er een mooie vlakke kant aan zaagde. Ook het reststuk onderging deze behandeling, en ik zaagde er een plak van ruim 20 cm af. Het was de bedoeling dat ik deze twee stukken op elkaar zou verlijmen. Maar als je al wat langer meeleest dan weet je dat ik er niet zomaar een dikke laag epoxylijm tussen kan smeren. Dan krijg je een waterdichte laag die voor allerlei problemen gaat zorgen.

Ik zette beide stukken ondersteboven terzijde. Nadat ik de te verlijmen vlakken zo vlak mogelijk had gemaakt, maakte ik een speciale mortel op kleur klaar. Ik smeerde deze dunne pap op het oppervlak en liet het kleinere blok erop zakken. Eventjes kon ik dat blok nog verschuiven, totdat de delen zich ineens op elkaar vastzogen.

kleikommetjes met gietepoxy

geboorde gaten met rvs pennen en gietepoxy

Het was gelukt, er was een minimale, doorlaatbare verbinding gemaakt. Na het weekend was de mortel uitgehard en boorde ik twee diepe gaten met de diamantboor. Daarin verlijmde twee roestvaststalen draadeinden met gietepoxy. Nog een dag later was alles hard en kon ik het blok keren en het beeld voorzagen.

Voorzichtig

stap 1 en 2 van het voorzaagproces. een engel in Udelfanger zandsteen

grof voorzagen (bovenaan) en middelfijn voorzagen (onderin)

Het was niet voor niets dat deze engel vervangen werd: hij was sterk verweerd en Serge had met boetseermassa alle ontbrekende delen aangevuld. Dat spul is naderhand eenvoudig weer te verwijderen, omdat het nooit uithardt. Maar wat mij betreft is het wel erg lastig werken zo. Ik moest het beeld een paar keer hijsen en verplaatsen, dus ik moest erg oppassen dat ik niets vervorm. En met het voorzagen is het helemaal lastig, omdat ik met de tastschijf gemakkelijk door het oppervlak van de klei druk. Ik heb liever gips of harde mortel als reparaties, omdat ik dan veel minder voorzichtig hoef te zijn. Maar gelukkig heb ik het met veel geduld wel voor elkaar gekregen.

Je kunt op de foto’s van het eindresultaat wel zien dat ik vooral bij de neus erg voorzichtig was.

voorgezaagde engel op de zaagmachine

voorgezaagde engel

Als ik daar door de klei heen druk, gebeurt dat aan de zaagzijde ook in de steen. Eén zaagsnede die iets te diep uitvalt, levert een hoop problemen op. Dan moet het hele hoofd worden aangepast, en verder naar achteren gemaakt worden. Dus liever een fractie teveel materiaal dan te weinig op die plek! En het bleek dat de lijmnaad bijna niet te zien was, je moet echt weten waar hij zit, dan kun je hem vinden. Misschien valt hij op het geschuurde beeld iets meer op, maar dan nog is hij nauwelijks zichtbaar.

voorgezaagde engel op de zaagmachine

voorgezaagde engel

voorgezaagde engel van Udelfanger zandsteen
Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Tussen de luchtbogen van de Sint-Janskathedraal

kapotte trommelstok van de Kleine Tamboer

De Kleine Tamboer met kapotte trommelstok

Gotische kerken met luchtbogen

Als je eerdere artikelen op dit blog gelezen hebt, dan heb je wellicht gezien dat ik de afgelopen jaren al heel wat luchtboogbeeldjes gekopieerd heb voor de Eusebiuskerk in Arnhem. Nu zijn er maar weinig kerken in de wereld waar zich op de luchtbogen beeldjes bevinden. Eigenlijk was dat ook niet oorspronkelijk zo bij de Eusebiuskerk. Ten eerste had deze kerk vóór 1921 geen luchtbogen rond het koor, en ten tweede zijn bij die restauratie ook pas de eerste luchtboogbeeldjes geïnstalleerd. Na de Tweede Wereldoorlog zijn daar uiteindelijk 96 luchtboogbeeldjes geplaatst (die we nu allemaal aan het kopiëren zijn).

Waterspuwers en ornamenten en lcutbogen van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch

De Sint-Janskathedraal in Den Bosch is rijk versierd. De gevels zijn in de jaren ’70 en ’80 vervangen in de wat grauwe Duitse basaltlava. De beeldjes en de waterspuwers zijn nog van Udelfanger zandsteen, uit de 19e eeuw.

De luchtbogen van de Sint Jan

Dit was allemaal geïnspireerd op de luchtbogen van de Sint-Janskathedraal in ‘s-Hertogenbosch, waar al sinds de Middeleeuwen 96 beeldjes op de luchtbogen zitten. …Lees het hele artikel…

Beeld van Paus Leo de Grote, voltooid

schuren van kazuifel Het beeld van Paus Leo de grote, uit twee delen Udelfanger zandsteen, is voltooid. Ik heb deze kopie gehouwen voor de restauratie van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Je kunt op mijn blog de twee eerdere artikelen over dit beeld lezen onder de volgende links: hier↑ het artikel over het voorzaagwerk en hier↑ het tweede artikel, over het aaneen passen van de twee delen, en de reden waarom dit beeld uit twee stukken steen is gemaakt. …Lees het hele artikel…

Beeld van Paus Leo de Grote, deel twee

in het voegvlak bevinden zich twee rvs pennen van 20 mm dik. Beeld van Paus Leo de Grote

1 Beeld uit twee delen

het boven- en onderlijf van het beeld van Paus Leo de Grote zijn voorgezaagdHet werk aan het beeld van Paus Leo de Grote verloopt veel voorspoediger dan ik had verwacht. Toen ik aan de beoordelingscommissie en aan mijn collega’s uitlegde hoe ik van plan was om het beeld uit twee delen te gaan maken, vonden de meesten het maar een gewaagde aanpak. Het beeld moet namelijk uit twee delen gemaakt worden, zoals ik al eerder uitlegde in het vorige artikel en het artikel over het soortgelijke beeld van Thomas van Aquino.

In het origineel staan de steenlagen verticaal, maar voor de kopie wenste men de lagen horizontaal. Omdat er geen blokken Udelfanger zandsteen bestaan die hoog genoeg zijn, moet het dus uit twee stukken gemaakt worden. Waar leg je dan de naad? Een eerste voorstel was …Lees het hele artikel…

Een zandstenen kopje voor de Eusebius

rij van 9 hoofdjes in de Eusebiuskerk. Vooraan een kopje van vrouw met kap
Kopje in Udelfanger zandsteen

Ik had in december een klein klusje voor de Eusebiuskerk in Arnhem te doen. Hoog bovenaan in de zijmuur van het zuidertransept zijn 9 kleine kopjes ingemetseld. Drie zijn oude hoofdjes, nog gemaakt in de Middeleeuwen, vier zijn van de jaren ’50 van de twintigste eeuw, en één hoofdje ontbrak. Ik werd gevraagd om een …Lees het hele artikel…

Paus Leo de Grote voorzagen

bovenlijf beeld Paus Leo de

Nog een heiligenbeeld

glas-in-loodraam Paus Gregorius

paus Gregorius leek verdacht veel op Paus Leo

glas-in-loodraam met opschrift Gregor. Magn.

Maar de naam van deze paus staat onderaan het venster: Gregorius Magnificus

Zoals je je misschien herinnert heb ik eerder dit jaar het beeld van Thomas van Aquino voor de Sint-Janskathedraal afgerond. Het beeld is intussen geplaatst en ik kon meteen verder met het volgende beeld: Paus Leo de Grote. Het is een ruim honderd jaar oud beeld van een bebaarde man met een tiara, een boek en een Byzantijns kruis. Eerst dacht ik nog dat het …Lees het hele artikel…

kopie van Thomas van Aquino voltooid

-klik op de foto’s voor meer details-

de twee delen van het beeld zijn aangeen gelijmd

7. De delen zijn verlijmd

begin maken met het hakken van de kop

8. beginnen met hakken van gezicht en vogel

Thomas in twee delen

Na lange onderbrekingen (pinakels voor de Eusebiuskerk en kanthogels voor de Domkerk maken) is het beeld van Thomas van Aquino nu eindelijk af. In mijn eerdere blogberichten kun je lezen wie deze man was en hoe ik het beeld reconstrueerde, en hoe ik het kopiëren van het beeld ben begonnen met een heleboel zaagwerk.

Toen ik de draad weer oppakte waren …Lees het hele artikel…

Kleine wapensteen in Udelfanger zandsteen

Kleine wapensteen met barokke vorm

kleine wapensteen in Udelfanger zandsteen-voltooidVoor een klant maakte ik een klein familiewapen in Udelfanger zandsteen. Omdat er deze keer geen dekkleden en helm bij waren, heb ik voor een wat barokkere schildvorm gekozen om het zo toch een levendig geheel te maken. Ook heb ik het schild …Lees het hele artikel…

Pinakels voor de Eusebiuskerk


We hebben momenteel karrenvrachten vol met onderdelen van pinakels onder handen. Ze zijn allemaal bestemd voor de Eusebiuskerk in Arnhem. Hieronder wat foto’s van het werk dat ik tot nu toe hiervoor gemaakt heb. Op de foto hierboven zie je al een aantal blokken klaar staan voor transport: achtereenvolgens een oud tufstenen blok, een blok rood zandsteen van mij, dan een van Stide en een van Jelle, en tenslotte nog …Lees het hele artikel…

Twee gestolen gevelbeelden: een kop en een lepelaar

Terug van weggeweest!

Ik heb de afgelopen tijd veel verschillende projecten onder handen gehad en ben even niet toegekomen aan berichten erover op dit blog. Maar, gelukkig hebben we de foto’s nog, zoals de zakenman zei toen hij zijn miljoenenjacht zag zinken. Dit project is een interessante uitdaging geweest tussen alle ornamentwerk door. Het ging namelijk om een gevelbeeld met een lepelaar en een boeddhakop uit Haarlem.

De originele natuurstenen ornamenten waren afkomstig uit de gevel van het Luthers Wees-en Oudeliedenhuis, dat gebouwd was in 1906. Na de sloop van dit tehuis zijn de stenen hergebruikt in de tuinmuur van het in 2015 ook weer gesloopte Vitae Vesper Bejaardenverzorgingstehuis. Er is een appartementencomplex op dit terrein gekomen en de gevelstenen bleven afgedankt en verweesd achter. Het Lutherse Kerkbestuur wilde …Lees het hele artikel…