• kopie van Thomas van Aquino voltooid

    Thomas in twee delen

    Na lange onderbrekingen (pinakels voor de Eusebiuskerk en kanthogels voor de Domkerk maken) is het beeld van Thomas van Aquino nu eindelijk af. In mijn eerdere blogberichten kun je lezen wie deze man was en hoe ik het beeld reconstrueerde, en hoe ik het kopiëren van het beeld ben begonnen met een heleboel zaagwerk.

    de twee delen van het beeld zijn aangeen gelijmd
    7. De delen zijn verlijmd
    begin maken met het hakken van de kop
    8. beginnen met hakken van gezicht en vogel

    Naar het eerst bericht over dit project.

    Toen ik de draad weer oppakte waren de twee delen al aan elkaar verankerd met twee dikke roestvrijstalen draadeinden van 20mm dik en zo’n 50 à 60 cm lang. Dat komt niet zomaar meer los. Ik had het zo gemaakt dat het bovendeel een beetje als een dop over het onderdeel valt. Wel moest ik het voegvlak nog met een restauratiemortel verbinden, want om het vlak 100% passend te krijgen is ondoenlijk. Ik mag het niet verlijmen want een horizontale lijmnaad is vragen om problemen. Het water kan niet meer door de steen zakken en de steen erboven gaat rotten en kapotvriezen. Ik heb natuurlijk wel de pennen met epoxylijm goed vastgezet. Met de mortel heb ik de naad afgevoegd in dezelfde kleur en je ziet er nog maar heel weinig van.

    hakken van het gezicht en de vogel op de kopie van het beeld van Thomas van Aquino
    9. detailleren vogel en hoofd
    hijsen van het beeld van Thomas van Aquino
    10. hijsen

    Veertjes en pootjes

    Daarna volgden de bekende stappen van het hakken van de details. Met wat meetwerk en gaandeweg detailleren ontstond er een goed gelijkende kopie van het verweerde beeld. Ik heb hiervoor geen punteerapparaat gebruikt, want mijn voorzaagmachine had me al zoveel referentie gegeven dat ik met passers en sjablonen eenvoudig de tussenliggende punten veel vlotter kon overnemen.

    Ik had bij het oude beeld de missende delen met plastilineklei aangeheeld. Deze klei wordt niet hard en kan later makkelijk weer verwijderd worden. Het kleurde opmerkelijk goed bij de rest van het beeld, zodat het niet storend werkte bij het kopiëren.

    Het duifje op Thomas’ schouder was heel gedetailleerd gehakt, met kleine pootjes en veertjes. Dit soort dingen is niet echt moeilijk te maken in deze steen, het vraagt alleen wat meer geduld.

    kopie beeld van Thomas van Aquino hoger gezet voor het hakken van de plooien
    11. hakken van de onderste helft
    afwerken van de onderzijde van beeld van Thomas van Aquino
    12. plooien hakken en afwerken

    Op werkhoogte en draaibaar

    Vervolgens heb ik het beeld een slag hoger geplaatst om de onderste helft aan te kunnen pakken. Ik zet ze altijd dicht bijeen en liefst op een draaischijf, zodat ik ze steeds in de goede stand kan plaatsen en ik makkelijk alles kan bekijken.

    De bokken heb ik zo laten maken dat ze op kleine pallets passen, zodat ik ze eenvoudig met een palletwagen kan verrijden. Ook zijn ze stapelbaar, zodat ik er een aardige hoogte mee kan bereiken. Maar deze bokken zijn alleen voor grotere beelden; voor kleinere gebruik ik mijn gele schaartafels. Ook daar kan ik de draaischijven prima op kwijt.
    Mocht dat te laag zijn dan kan ik er nog een opzetstuk op zetten.

    schuren van habijt zandstenen beeld
    13. Het schuren van het habijt
    kopie van beeld van Thomas van Aquino naast herstelde origineel
    14. Beeld voltooid; het origineel nog met kleireparaties

    Poetsen en schuren

    Toen alle details naar mijn zin waren kwam het schuurwerk. Met diamantraspen en schuurstenen heb ik met de hand het hele beeld opgepoetst. Later vond ik het toch nog niet mooi genoeg. Ik ontdekte dat het in deze Udelfanger zandsteen best goed gaat als je het met schuurpapier of schuurlinnen naschuurt met de hand. Het geeft een soort fluwelige afwerking die goed past bij het beeld, en alle krassen van de beitel en de schuurstenen raak je eenvoudig kwijt. Wel is het weer even een geduldwerkje. Ik heb dagenlang op zijn habijt zitten schuren en kon het goed aan mijn vingertoppen merken.

    kopie en origineel naast elkaar. Origineel nu zonder klei
    15. hier de voltooide kopie en het origineel zonder klei
    het originele beeld van Thomas van Aquino, beschadigd.
    16. Het origineel vóór reparatie

    Geschiedschrijving achteraf

    Aan de achterzijde van het originele beeld waren allemaal verschillende beitelsporen te zien. Ik heb die in de kopie teruggebracht. Maar om duidelijk te maken voor toekomstige generaties heb ik het volgende er ook in gehakt: kopie 2019 k. van velzen

    Hiermee moet het voor latere historici makkelijker te duiden zijn wat er dit jaar met dit beeld is gebeurd. Ik durf er namelijk niet op te vertrouwen dat dit blog de eeuwen zal overleven. Misschien het internet niet eens. Men zegt dat een goeie zonne-uitbarsting al genoeg is om al onze elektronica en zelfs de elektrische apparatuur en voorzieningen uit te schakelen. We zullen zien, maar Thomas blijft zo in ieder geval een beetje de geschiedenis bewaken.

    Galerij met timelapse van het beeld

  • Thomas van Aquino, deel 2: zagen

    Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Twee grote blokken zandsteen
    1. Twee grote blokken Udelfanger zandsteen: 1 voor Thomas van Aquino, 1 voor de engel van Serge

    Twee grote blokken

    Het werk aan de kopie van het beeld van Thomas van Aquino is eindelijk aangevangen. Ik had enige tijd eerder twee grote blokken Udelfanger zandsteen binnen gekregen: een om er twee engelen uit te zagen en een blok waar ik de twee delen van het Thomasbeeld voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch uit moest halen. Dus de eerste stap was beide blokken met de diamantkettingzaag in tweeën te delen.

    Thomas voorzagen

    Hierna ben ik met mijn kopieerzaagmachine het onderlijf van Thomas gaan voorzagen. De scheidslijn van de twee delen moest immers bij zijn kap komen, zodat

    deze bijna niet zichtbaar is. Ter herinnering: in een eerder artikel beschreef ik dat het oude beeld was gemaakt uit één stuk steen, waar de lagen verticaal in lopen. Omdat het wenselijker is als de lagen horizontaal door het beeld lopen (dan kan er niet in één keer een grote plak naar beneden vallen bij verwering) wordt dat bij dit beeld anders. Maar de groeve heeft geen banken waarin de steen hoger is dan 120 cm. Daarom moest de kop uit een apart stuk.

    Th. van Aquino, deel 2: zagen. Met de kettingzaag gehalveerd blok
    2. Het blok is gehalveerd met de kettingzaag
    Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Onderlijf voorzagen
    3. Het zagen van het onderlijf

    Vanwege de grote kleurverschillen tussen afzonderlijke blokken Udelfanger zandsteen kreeg ik een heel groot blok waar ik de twee delen uit moest halen. Hieruit zaagde ik het lijf en het hoofd van Thomas.

    Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Bovenlijf gezaagd.
    4. Het bovenlijf is gezaagd uit de tweede helft
    Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Voorhakken kop en lijf
    5. De kop en het lijf worden grof voorgehouwen

    Aaneen passen van de twee delen

    Vervolgens moesten die twee voorgezaagde delen van kop en lijf op elkaar passend gemaakt worden. Het was nog niet zo makkelijk, omdat de scheidslijn niet recht loopt. Deze volgt de golvende lijn van de kap en moet hoger bij de rechterhand, omdat er anders een voegnaad door de knokkels zou lopen. Deze schuine vlakken moeten goed op elkaar aansluiten. Hiervoor moest eerst duidelijk zijn wat waar zit, en daarvoor moest ik de twee delen al een heel stuk voorhakken. Ik hakte het bovenlijf en het onderlijf al een heel stuk in de goede richting, zodat ik kon zien waar de scheidslijn kwam te lopen. Vervolgens kon ik de voegvlakken opzoeken.

    Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Voegvlakken passend maken
    6. De voegvlakken worden passend gemaakt
    Th. van Aquino, deel 2: zagen. Kop en lijf verlijmd.
    7. de twee delen zijn verlijmd

    Voegvlak

    Doordat ik de scheidslijn op beide stukken zichtbaar had gemaakt, kon ik het voegvlak aftekenen en de overtollige steen weghakken. Door steeds de stukken op elkaar te passen en af te tekenen kon ik uiteindelijk een strakke naad bereiken. Toen de passing goed genoeg was, tekende ik af waar ik de RVS pennen wilde zetten en boorde vier gaten. Twee gaten in elk stuk, zodat ik met sterke epoxylijm twee dikke draadeinden in de delen kon verlijmen. Ook het voegvlak zelf werd met een gepaste ademende mortel verbonden. Je mag namelijk nooit een horizontaal lopend dicht lijmvlak maken op een beeld in de buitenlucht. De steen kan boven de dichte lijmnaad zijn vocht niet kwijt en gaat boven de lijmnaad rotten.

    Serges engel

    engel voor de Sint Janskathedraal kopiëren
    Het andere blok is ook gehalveerd. Uit de ene helft is deze engel gezaagd voor Serge

    Mijn collega Serge had ook een opdracht in Udelfanger zandsteen voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Aan hem was gevraagd of hij deze engel wilde kopiëren. Hij heeft er al eerder een gemaakt en vroeg mij of ik ook deze weer wilde voorzagen. Jelle heeft dit toen perfect voor hem gedaan.

    Lees meer over het vervolg van dit project in het volgende bericht.

Geen berichten meer om te tonen.

Geen berichten meer om te tonen.