Het is vakantietijd, und neben einigen Malen in meinem Haus habe ich etwas mehr Zeit, um meine Interessen zu folgen. Es wird durch bestimmt werden, die malt, maar ik ben helemaal gefascineerd door een documentaire die ik vond op internet. Het gaat over een oude discussie: wanneer is iets kunst en wanneer niet? Naar aanleiding van twee boeken over het gebruik van optica in de kunst besluit ondernemer en videodeskundige Tim Jenison zijn eigen onderzoek in gang te zetten naar het gebruik van een camera obscura door Johannes Vermeer.

Van deze twee boeken kende ik er al een: ‘Secret Knowledge’ door de bekende Britse schilder David Hockney. Met een overtuigende uiteenzetting en een overdaad aan prachtige foto’s toont hij naar mijn mening overduidelijk aan dat de oude meesters, sinds ongeveer Jan van Eyck en Rogier van der Weijden, meesterlijk gebruik wisten te maken van spiegels en lenzen. Het andere boek van Philip Steadman, ‘Vermeer’s Camera’, kende ik nog niet. Steadman is architect en weet uit metingen van Vermeers werk bij benadering de opstelling van Vermeers camera obsura te herleiden.

Zoals te verwachten was dit voor een aantal kunstkenners enorm tegen het zere been. Er kwamen hele felle reacties, en zoals dat gaat wanneer mensen niet kunnen winnen werd er geregeld op de man gespeeld in plaats van op de feiten.

Reproduceren met een lens

Tim Jenison is geen schilder, zegt hij zelf. Hij was alleen gefascineerd door de ontdekkingen van Hockney en Steadman en wilde zelf zien of hij met deze hulpmiddelen Vermeers aanpak kon benaderen, kon herleiden. Kennelijk is hij een enorm veelzijdig man: hij vindt al snel een eigen versie uit van de camera lucida zoals Hockney die in zijn boek beschreef en begint een kopie te schilderen van een zwart-witfoto van zijn schoonvader.

In de volledige versie van de film (te vinden onderaan deze blogpost) bouwt Jenison eigenhandig de hele kamer van Vermeer in Delft na, inclusief alle meubilair, vindt een geniale oplossing voor het optische probleem en schildert hij zijn eigen versie van De muziekles van Johannes Vermeer. Een veelzijdig man met vele talenten en vooral engelengeduld.

Überbrücker?

In daarop volgende verhitte discussies (niks mis mee, het draagt volgens mij alleen maar bij aan meer begrip) geven me regelmatig de indruk dat sommige kunstkenners het gevoel krijgen dat Jenisons theorie afbreuk zou doen aan het meesterschap van Vermeer. Seltsam eigentlich, weil Jenison zu Vermeers Werk "hat behauptet, nie nur ein Trick’ wäre, dass jeder kann, noch, dass er das gleiche Niveau erreichen. Er versuchte, nur um zu zeigen, dass seine Lösung durchaus möglich, in Vermeers Zeit gewesen wäre,. (lesen hier eine ausführliche Diskussion zwischen Tim Jenison und Kritiker über die Wahrnehmung, Optik und vieles mehr, mit Fotos, Zeichnungen und Hintergründe)

Wir sollten es besser wissen; Schließlich hat jeder nun Zugang zu einer angemessenen Kamera, aber das bedeutet nicht fast jeder nach oben Fotografen. Zufälligerweise war ich vor kurzem verlängert Webseite die niederländische Top-Fotografen Erwin Olaf (ein Artikel über sein Bild von der Leiden Relief). Er schildert seine Szenen wie Vermeer und Van Dyck, spielt mit Beleuchtung, en ja, Er verwendet auch eine Kamera. Sollten Sie diesen Betrug nennen?

Voor mij was dit niet zoveel nieuws. Beeldhouwers doen namelijk precies hetzelfde! We werken dan wel niet met lenzen, maar als er een nieuwe technologie komt die het makkelijker maakt om te maken wat we voor ogen hebben, waarom dan niet? Meten met een passer, oder ein Punktiergerät, of een scan met een computergestuurde frees… is dat zoveel anders dan Vermeer zou doen met een lens? Maakt het hem minder geniaal als hij een lens gebruikt dan alleen te meten met een duim op zijn penseel?

Zelf proberen

Und jetzt will ich bald selbst ein Paar dieser Geräte bauen. Zuerst habe ich auf die Kamera Lucida von Hockney haben und die Spiegelvorrichtung von Jenison. Tim Jenison sagt er mit einem Mikrofonständer gemacht hat, een onderdeel van een fotostatief en een spiegel met de glanzende laag aan de voorzijde in plaats van aan de achterzijde. Ich fragte mich, wie zum Teufel eine solche Spiegelschale, aber das Internet ist überall eine Lösung zu finden. Kaufen Sie einfach ein Paket von Spiegelfliesen an der Hardware, lösen Sie die graue Schutzschicht auf der Rückseite auf mit Aceton, hier drinnen, Sie haben einen Spiegel mit der reflektierenden Schicht auf der Vorderseite. Stellen, die unter 45 graden op en je kunt aan het werk. Jenison arbeitet jetzt mit einer Landschaft Leinwand, maar ik vermoed dat het doek ook wel op een rechtopstaande ezel kan staan, en de spiegel opzij in plaats van boven het doek.

Videos

Hieronder de fascinerende (lange) film Tim’s Vermeer. Wie de tijd heeft zou eigenlijk eerst de twee video’s van David Hockney daaronder moeten zien.

(Update: anscheinend hat jetzt das Video auf Dailymotion entfernt. leider. Daher nun der Trailer unten. Ich habe den Film in geringerer Qualität noch an anderer Stelle im Internet gefunden:

Versuchen Sie, das vollständige Video hier zu sehen)

David Hockneys Geheimwissen 1

David Hockneys Geheimwissen 2