Een engel en een Shivalingam

zoeten van de Shivalingam

Niet alles draait om (luchtboog)beelden in de beeldhouwerij. Afgelopen week heb ik een engel voorgezaagd en een Shivalingam gemaakt.

Shivalingam

het polijsten van de lingam

het schuren en ‘zoeten’ van de lingam

Een klant wilde graag een Shivalingam. Niet omdat hij er een speciale religieuze verbintenis mee heeft, maar hij vond het gewoon een mooie vorm, zei hij. Nu had hij nog een stuk Zwart Zweeds graniet liggen, waaruit het gemaakt kon worden. Hij had zelf de contour getekend op een stuk tekenkarton. Ik trok deze contour over op een stuk triplex, waardoor ik deze vorm met mijn beeldenzaag kon uitzagen uit het graniet.

Ik hoefde de lingam gelukkig niet te polijsten, maar na het voorzagen ben ik nog ruim een dag bezig geweest met het schuren en zoeten van de steen. Zoeten is fijn schuren tot korrel 200. Het lastigste is het om alle valse deuken uit de vorm te krijgen, zodat er een mooie soepele vorm ontstaat. Je kunt dat het best voelen met je ogen dicht. Tijdens het werk heb ik alle Shivabhajans gezongen die me te binnen schoten, een mooie meditatie.

Wat is een Shivalingam?

Een Shivalingam is een eivormige steen, een symbool voor God in zijn ongevormde zijnsstaat. Het mannelijk principe van Zijn-Bewustzijn-Gelukzaligheid (Sat-Chit-Ananda), rustend in zichzelf, alles omvattend maar ongevormd. Vaak wordt deze eivormige steen geplaatst in een yoni of panipitha (waterstoel), een soort fundament dat een symbool is van het vrouwelijk principe (Shakti). Het Shiva- aspect is het Zijn, Shakti is Worden. Shakti staat voor de expressie in al-wat-is, de totale schepping dus. Dus dezelfde energie is Shiva als het ongevormd is, en op het moment dat dit besluit zich te ontplooien tot de volledige schepping krijg je de vrouwelijke scheppingsenergie, de Shakti. Dit zijn twee aspecten van dezelfde energie. Tijdens rituelen wordt Shiva vereerd door hem met onder andere water en melk te overgieten.

Lees hier↑ een aantal berichten over de lingams en panipitha’s die ik eerder maakte.

Een engel in twee pogingen

Het blok is gehalveerd en staat op zijn kop voor het verlijmen

Dan was er nog de zandstenen engel die ik zou voorzagen voor mijn collega Serge. Het is een opdracht van de Sint-Janskathedraal, vergelijkbaar met mijn beelden van Thomas van Aquino en Paus Leo de Grote. Hij zal weer een prima kopie maken uit deze voorgezaagde engel. De vorige keer heeft Jelle een soortgelijke engel voorgezaagd, lees hier↑ meer.

Het was echter wel een klusje met een paar haken en ogen. Een paar maanden geleden kreeg ik een groot blok Udelfanger zandsteen binnen voor deze engel. Ik dacht meteen al te zien dat er iets niet klopte, en jawel: het blok was ruim 10 centimeter te klein!

Na wat overleg is toen besloten om de onderste 15 centimeter van het beeld er apart aan vast te maken. De redenen zijn dezelfde als die ik al eerder heb uitgelegd bij Thomas van Aquino en Paus Leo: bij voorkeur hebben ze het groefleger (de steenlagen van het blok) horizontaal door het beeld lopen, in plaats van verticaal, omdat er anders hele plakken ineens vanaf kunnen vallen. Daar tegenin zou je kunnen stellen dat de dunne vleugels wellicht beter uit verticale lagen gemaakt hadden kunnen worden, omdat voor dat deel die stand juist weer gunstiger is. Het blijft zoeken naar de beste oplossing.

Barst!

scheur in blok zandsteen

de scheur loopt dwars door het hele blok

links en rechtsboven een grote scheur zichtbaar in het blok

links- en rechtsboven is een grote scheur zichtbaar in het blok

Dus ik had een blok steen dat veel te groot was, maar niet hoog genoeg. Ik zaagde het met mijn betonkettingzaag in twee stukken, en maakte een apart onderstuk uit het onderste deel van het reservestuk. Dat verlijmde ik aan het grotere stuk en begon met voorzagen. Maar al snel bleek dat het kleine zwarte lijntje dat ik had aangetroffen een grote scheur was, die van boven naar onder door het blok liep. Oeps! Ik heb het blok aan de kant gelegd en wat rondgebeld, en al een week later kreeg ik een beter blok binnen.

Tweede poging

het blok steen is gehalveerd met de kettingzaag en verlijmd. De triplex =contoursjablonen staan erbij voor de maten

het tweede blok steen is gehalveerd met de kettingzaag en verlijmd. De triplex
contoursjablonen staan erbij voor de maten

Ook dit blok zaagde ik overlangs door met de kettingzaag. Vervolgens hees ik het op ondersteboven op de voorzaagmachine, waar ik er een mooie vlakke kant aan zaagde. Ook het reststuk onderging deze behandeling, en ik zaagde er een plak van ruim 20 cm af. Het was de bedoeling dat ik deze twee stukken op elkaar zou verlijmen. Maar als je al wat langer meeleest dan weet je dat ik er niet zomaar een dikke laag epoxylijm tussen kan smeren. Dan krijg je een waterdichte laag die voor allerlei problemen gaat zorgen.

Ik zette beide stukken ondersteboven terzijde. Nadat ik de te verlijmen vlakken zo vlak mogelijk had gemaakt, maakte ik een speciale mortel op kleur klaar. Ik smeerde deze dunne pap op het oppervlak en liet het kleinere blok erop zakken. Eventjes kon ik dat blok nog verschuiven, totdat de delen zich ineens op elkaar vastzogen.

kleikommetjes met gietepoxy

geboorde gaten met rvs pennen en gietepoxy

Het was gelukt, er was een minimale, doorlaatbare verbinding gemaakt. Na het weekend was de mortel uitgehard en boorde ik twee diepe gaten met de diamantboor. Daarin verlijmde twee roestvaststalen draadeinden met gietepoxy. Nog een dag later was alles hard en kon ik het blok keren en het beeld voorzagen.

Voorzichtig

stap 1 en 2 van het voorzaagproces. een engel in Udelfanger zandsteen

grof voorzagen (bovenaan) en middelfijn voorzagen (onderin)

Het was niet voor niets dat deze engel vervangen werd: hij was sterk verweerd en Serge had met boetseermassa alle ontbrekende delen aangevuld. Dat spul is naderhand eenvoudig weer te verwijderen, omdat het nooit uithardt. Maar wat mij betreft is het wel erg lastig werken zo. Ik moest het beeld een paar keer hijsen en verplaatsen, dus ik moest erg oppassen dat ik niets vervorm. En met het voorzagen is het helemaal lastig, omdat ik met de tastschijf gemakkelijk door het oppervlak van de klei druk. Ik heb liever gips of harde mortel als reparaties, omdat ik dan veel minder voorzichtig hoef te zijn. Maar gelukkig heb ik het met veel geduld wel voor elkaar gekregen.

Je kunt op de foto’s van het eindresultaat wel zien dat ik vooral bij de neus erg voorzichtig was.

voorgezaagde engel op de zaagmachine

voorgezaagde engel

Als ik daar door de klei heen druk, gebeurt dat aan de zaagzijde ook in de steen. Eén zaagsnede die iets te diep uitvalt, levert een hoop problemen op. Dan moet het hele hoofd worden aangepast, en verder naar achteren gemaakt worden. Dus liever een fractie teveel materiaal dan te weinig op die plek! En het bleek dat de lijmnaad bijna niet te zien was, je moet echt weten waar hij zit, dan kun je hem vinden. Misschien valt hij op het geschuurde beeld iets meer op, maar dan nog is hij nauwelijks zichtbaar.

voorgezaagde engel op de zaagmachine

voorgezaagde engel

voorgezaagde engel van Udelfanger zandsteen
Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Een Japanse lantaarn voor Clingendael

Een oude Japanse lantaarn

Japanse tuin Clingendael

Japanse Tuin van Landgoed Clingendael. Foto door Takeaway – eigen werk, CC BY-SA 4.0

Je kent ze vast wel: de granieten lantaarns die in Japanse tuinen staan opgesteld. Ik wist het niet, maar ook in Nederland hebben we prachtige Japans-achtige tuinen. Eigenlijk mag je ze niet echt Japanse Tuin noemen, want de criteria daarvoor zijn kennelijk heel erg streng. Regel 1 is geloof ik dat het in Japan moet zijn, en dat lukt niet in Nederland. Maar goed, in Den Haag, en wel op het terrein van Landgoed Clingendael in Wassenaar, is ook een Japanse tuin. Een hele mooie die rond 1915 is aangelegd en maar 8 weken per jaar open is. Om het mos te sparen.

Kopiëren in Beiers graniet

blokken Flossenburger graniet gelbgrauRond de tijd van de aanleg van deze tuin importeerde de eigenares een aantal granieten lantaarns voor haar tuin. Daaronder bevond zich ook een …Lees het hele artikel…

Beeld van Paus Leo de Grote, deel twee

in het voegvlak bevinden zich twee rvs pennen van 20 mm dik. Beeld van Paus Leo de Grote

1 Beeld uit twee delen

het boven- en onderlijf van het beeld van Paus Leo de Grote zijn voorgezaagdHet werk aan het beeld van Paus Leo de Grote verloopt veel voorspoediger dan ik had verwacht. Toen ik aan de beoordelingscommissie en aan mijn collega’s uitlegde hoe ik van plan was om het beeld uit twee delen te gaan maken, vonden de meesten het maar een gewaagde aanpak. Het beeld moet namelijk uit twee delen gemaakt worden, zoals ik al eerder uitlegde in het vorige artikel en het artikel over het soortgelijke beeld van Thomas van Aquino.

In het origineel staan de steenlagen verticaal, maar voor de kopie wenste men de lagen horizontaal. Omdat er geen blokken Udelfanger zandsteen bestaan die hoog genoeg zijn, moet het dus uit twee stukken gemaakt worden. Waar leg je dan de naad? Een eerste voorstel was …Lees het hele artikel…

Thomas van Aquino, deel 2: zagen

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Twee grote blokken zandsteen

1. Twee grote blokken Udelfanger zandsteen: 1 voor Thomas van Aquino, 1 voor de engel van Serge

Twee grote blokken

Het werk aan de kopie van het beeld van Thomas van Aquino is eindelijk aangevangen. Ik had enige tijd eerder twee grote blokken Udelfanger zandsteen binnen gekregen: een om er twee engelen uit te zagen en een blok waar ik de twee delen van het Thomasbeeld voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch uit moest halen. Dus de eerste stap was beide blokken met de diamantkettingzaag in tweeën te delen.

Th. van Aquino, deel 2: zagen. Met de kettingzaag gehalveerd blok

2. Het blok is gehalveerd met de kettingzaag

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Onderlijf voorzagen

3. Het zagen van het onderlijf

Thomas voorzagen

Hierna ben ik met mijn kopieerzaagmachine het onderlijf van Thomas gaan voorzagen. De scheidslijn van de twee delen moest immers bij zijn kap komen, zodat …Lees het hele artikel…

Welke diamantkettingzaag voor welke klus?


Mijn diamantkettingzaag

Ik heb een blok blauwe sodaliet gezaagd met mijn diamantkettingzaag. Omdat het nogal kostbaar materiaal is, kon ik met deze methode een flink stuk apart houden. Als ik het beeld op de normale manier had gemaakt met de haakse slijper, vuisthamer en puntbeitel, dan had ik een aantal kruiwagens met duur puin overgehouden. Dus in dit geval kwam de kettingzaag goed van pas. Maar ik kloof of zaag eigenlijk zelden grote blokken steen. Ik heb deze zaag eigenlijk gekocht om blokken te verwijderen uit monumentale gebouwen, of zwaar verankerde beelden los te zagen van hun fundering.

De diamantzaag die ik in 2015 uitkoos was een Cardi Coccodrillo35. Maar wat voor typen zijn er eigenlijk, waarvoor gebruik je ze, en wat is de beste voor welke klus? …Lees het hele artikel…

Beeld ‘De Nacht’ voor de Eusebiustoren


Laatste fase van de toren

Het werk aan de toren van de Eusebiuskerk nadert de afronding. Eigenlijk zijn de beelden van De Dag en De Nacht nog de laatste stukken waar met klem op wordt gewacht. Daarom denk ik dat er een diepe zucht van opluchting vanaf de kerktoren kwam toen ik deze week De Nacht had afgerond. De toren, en een deel van de kerk, moet immers uit de steigers zijn als er dit najaar een herdenking wordt gehouden van de Slag om Arnhem, 75 jaar geleden. Maar dit beeld is niet het enige …Lees het hele artikel…

Luchtboogbeeldje: een Wijze Maagd

luchtboogbeeldje Wijze Maagd

Na de 26 luchtboogbeelden van de Noordzijde van de Eusebiuskerk ben ik nu (met collega Jelle) aan de slag met de 27 stuks van de Zuidzijde. De thema’s van deze vier luchtbogen zijn de Bazuinengelen (die ik in september 2016 al maakte), de Wijze Maagden, de Dwaze Maagden en de Zaligsprekingen. De bazuinengelen zijn dus al eerder afgerond, twee van de Wijze Maagden ook, de Zaligsprekingen bijna, op het bovenste blok waarop de Oppergodmajoor staat na, dus we hebben alleen nog een stuk of wat meisjes te gaan. Dit beeldje was een …Lees het hele artikel…

Kraagsteen voor de Eusebiustoren: een vogelbeest?

Vogelbeest: een kopie van een tufstenen kraagsteen door John Grosman in nieuwe Muschelkalksteen voor de Eusebiustoren in Arnhem
Een van de laatste van de 10 kraagstenen voor de Zuid- en Noordzijde van de toren van de Eusebiuskerk op 23 meter hoogte was dit gevleugelde vogelbeest. Hij zit wat gedrongen in zijn hoekje en spreidt daar zijn klauwen en zijn vleugels. Dit stuk was oorspronkelijk …Lees het hele artikel…

Kraagsteen: een kat met vleugels

kopie van kraagsteen voor Eusebiustoren: kat met vleugels naar tufstenen origineel in nieuwe muschelkalksteen
kopie van kraagsteen voor Eusebiustoren: kat met vleugels naar tufstenen origineel in nieuwe muschelkalksteenDeze volgende kraagsteen voor de Eusebiustoren is bestemd voor de Noordzijde op 22 meter hoog, en maakt deel uit van een groep chimaera’s of een soort gevleugelde katten.
De kat met vleugels op deze kraagsteen houdt …Lees het hele artikel…

Pan in porfier 2: beginnen met ruw voorhakken (video)

Pan in porfier. Het nog niet bewerkte stuk steen voorgezaagd Het is heel druk momenteel, en dan komt het soms voor dat er een kink in de kabel komt. Na eerst een diepe snijwond in mijn duim me twee weken thuis hield, zit ik nu met een overbelaste arm die me even koest houdt. Niet door het beeldhouwen overigens, geen van beide. Maar dat gaf me de gelegenheid om onderstaande video te maken over het eerste hakwerk aan het beeld van Pan in porfier.

Pan zal even moeten wachten overigens, want een familiewapen en zeven pinakels en kruisbloemen in Ierse hardsteen voor de Dom van Aken gaan voor… daarover later meer.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl