Thomas van Aquino (zandsteen) voor de Sint Jan

beeld van Thomas van Aquino

Thomas van Aquino: hier het beeld nog in zijn nis van de Sint Janskathedraal

Sint Janskathedraal

Het groot onderhoud aan de Sint-Janskathedraal gaat gestadig verder. Ieder jaar of misschien twee jaar, daar wil ik vanaf zijn, wordt er één travee van de kerk aangepakt: 1 steunbeer en 1 venstergevel. Dit jaar heb ik al wat werk gehad aan twee wimbergen, een afzaatkap en wat kruisbloemen, maar deze keer geen baldakijn.

Verwering op beeld Thomas van Aquino

Vooral onderin waren de plooien van zijn pij flink verweerd

Thomas van Aquino

De duif staat voor Goddelijke inspiratie

Ik had een verzoek gekregen om offerte te doen voor het hakken van een kopie van een beeld van deze kerk. Tot mijn plezier kreeg ik de opdracht. Maar het was me toen nog niet duidelijk welke heilige het was. Het is een beeld in Udelfanger zandsteen. Qua stijl dacht ik aan 1920, omdat het zo sterk gestileerd is, maar het is ongeveer 40 jaar ouder: zo rond 1880. Het is een monnik in Dominicaner pij (te zien aan zijn kap) met een boek, een ganzenveer en een duif. Het boek en de duif maakten duidelijk dat het een ‘kerkvader’ betreft.

Een kerkvader (tegenwoordig Kerkleraar, want er zijn ook vrouwelijke kerkleraren, te weten Teresa van Ávila, Catharina van Siëna, Theresia van Lisieux en Hildegard van Bingen) is iemand die belangrijke geschriften heeft nagelaten over geloof en geloofsleer en een voorbeeldig heilig leven heeft geleid. Ik dacht op zijn boek zoiets te lezen als ‘Lausal da van Siontoren’, maar een zoektocht leverde niks op. Had ik maar verticaal gelezen!

Lang leve Whatsapp

Lau da Sion Sal va torem

Na een paar vragen via Whatsapp aan de juiste persoon werd duidelijk dat dit beeld aan de buitenzijde van de kathedraal voor een glas-in-loodvenster heeft gestaan, en dat hij waarschijnlijk ook aan de binnenzijde stond afgebeeld. En ja, hoor, het bleek dus Thomas van Aquino te zijn. En dan wordt de tekst ook meteen duidelijk: een aanvangszin van een beroemde door hem geschreven cantate. ‘Lauda Sion Sal va torem’. Loof, Sion, de Verlosser.

Wel vreemd, want Thomas van Aquino was volgens de overlevering zo enorm dik dat hij niet in een gewone koorbank paste. Ze hebben een van de scheidingsstukken moeten wegzagen, zodat hij plaats kon nemen op tweemaal de normale breedte. Hier is hij bijna ascetisch mager afgebeeld.

Staand leger

Maar goed, ik was dus niet ingehuurd voor een hagiografie of kunsthistorisch onderzoek, maar om een kopie te maken. De eerste stap is het reconstrueren, en dan moet ik dáárnaar een kopie hakken in een nieuw blok zandsteen. En daar zit ‘m juist de kneep. Het oude beeld was gehouwen in Udelfanger zandsteen. Maar deze steen is niet leverbaar in deze hoogte. Hoe kan het dan dat ze toch een beeld uit één stuk hebben kunnen maken indertijd? Eenvoudig. De steen kunnen ze halen uit een bank van ongeveer een meter dik. Dus een beeld van 152 cm gaat gewoon niet. Behalve als je een liggend stuk steen neemt.

Maar deze keuze heeft zijn nadelen. De afzettingslagen van de steen zullen dan in het verlengde liggen van het beeld. Verticaal. Je hebt het liefst dat de lagen horizontaal door het beeld lopen, want als er dan iets afbreekt loopt de breuk ook horizontaal, dus de kans dat alles op zijn plek blijft is vrij groot. Maar bij een beeld met verticale lagen kan er bij verwering in één keer een hele plak ineens loskomen en naar beneden vallen.

De laagafzetting in de groeve wordt leger genoemd. Liggend leger is wenselijk, staand leger niet. Voor dit beeld wilde men een blok met liggend leger. Dat gaat gewoon niet, omdat de bankdikte in de steengroeve niet meer bedraagt dan hooguit 110 cm.

Oplappen

Je kunt op de foto’s goed zien dat dit beeld onderin hele delen mist, die door verwering eraf gevallen zijn. Die moest ik eerst aanhelen en een reconstructie zien te maken van hoe het oorspronkelijk geweest moet zijn. Nu doe ik dat het liefst met gips, zodat ik het beeld makkelijker kan nazagen op mijn beeldenzaag. Maar Thomas van Aquino moet ongeschonden bewaard blijven omdat het straks bewaard wordt in het Museum De Bouwloods, bij de Sint-Janskathedraal. Daarom heb ik de missende delen geboetseerd in plastilineklei, die nooit uithardt. Deze kan straks eenvoudig weer verwijderd worden.

Beeld van Thomas van Aquino (zandsteen) reconstructie met plastilineklei

Ontbrekende delen worden aangeheeld met plastilineklei. De krijtstreep geeft ongeveer de naad aan.

In twee delen

Van de week kwam de commissie bij mij langs om het resultaat te beoordelen en te bespreken hoe we dit beeld in liggend leger kunnen maken. Uiteindelijk is besloten om een dunne naad te maken in de twee nieuwe blokken. Op de scheidslijn van de monnikskap komt een zaagvlak. Maar deze naad verloopt grillig. Als ik hier een rechte streep zaag wordt het ten eerste heel erg zichtbaar en ten tweede loopt de naad dwars door de knokkels van de rechterhand.

Na wat delibereren waren we er uit: ik maak een los bovendeel en een los onderdeel. Precies op de lijn van de kap hak ik een scheidingsvlak aan beide delen. Dan pas ik de twee stukken aan elkaar en komen er twee dikke roestvrijstalen pennen in. Dat wordt nog een interessante puzzel! Ik houd jullie op de hoogte van het vervolg.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram
en op Twitter
en op YouTube

Steenhouwwerk en ornamenten voor de Sint-Janskathedraal

 

wimbergblok zandsteenNet als een paar jaar geleden ben ik weer aan de slag met een aantal onderdelen van de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Toen had ik onder andere een baldakijn onder handen. Deze keer heb ik een wimbergblok gemaakt. Dit is het onderste deel van …Lees het hele artikel…

Gevelsteen Blauwe Tramstraat Haarlem klaar!

naar het eerste bericht over deze gevelsteen↑

Gevelsteen Blauwe Tramstraat gepolychromeerdRómulo Döderlein de Win schildert de gevelsteen van de Blauwe Tramstraat

De gevelsteen in Udelfanger zandsteen voor de Blauwe Tramstraat waar ik laatst over berichtte is afgerond. Nog even samenvattend: de voorstelling is ontworpen en getekend door striptekenaar Toon van Driel, naar een initiatief van de Stichting Geveltekens Vereniging Haerlem. Het is er een uit een reeks van tien verschillende gevelstenen door tien tekenaars en tien beeldhouwers. …Lees het hele artikel…

Een interessante gevelsteen

Een gevelsteen in wording voor de Blauwe Tramstraat in Haarlem

De afgelopen week ben ik begonnen met een heel interessante uitdaging: het hakken van een nieuwe gevelsteen. Het project verdient wel wat uitleg, want het omvat heel wat meer dan alleen dit ene reliëf. …Lees het hele artikel…

Vier grotesken in Amsterdam-1

Deze diashow vereist JavaScript.

Reconstrueren en kopiëren

Vier grotesken in Amsterdam, leeuwenkop 1, verweerdVoor een pand in Amsterdam heb ik momenteel vier grotesken onderhanden: woeste koppen van zandsteen. Ze zijn alle vier sterk beschadigd, wat dan ook de reden was om te kiezen voor vervanging. …Lees het hele artikel…

Cinema Royal (met update)

gevel Cinema Royal 1935rechter-krul-oudArt Déco

In de tijd dat het leven nog goed was en de filmtitels nog geniaal, was er in Den Bosch aan de Hinthamerstraat een bioscoop: Cinema Royal. Op een foto van ongeveer 1935 zien we Claudette Colbert en Clark Gable schitteren in de poster van de film ‘Het Gebeurde Op Een Avond’. Op een recente foto zijn ze vervangen door de neonletters van de Zeeman. Kennelijk was ook de bioscoop zelf een aanpassing; de Art Déco-gevel bevat nog een paar ornamenten van een eerdere datum. …Lees het hele artikel…

Mozes en Aaron terug op hun plek- in Veghel

→naar het eerste bericht over deze beelden

Mozes en Aaron terug. Portaal van Lambertuskerk te Veghel met herstelde beelden van Mozes en Aaron

Gisteren heb ik met de mannen van Ruitenbeek Transport de beelden van Mozes en Aaron terug gezet op hun plek. De zandstenen beelden zijn ruim een half jaar weg geweest; eerst heb ik ze in januari losgezaagd, daarna opgeknapt in mijn atelier, waarna ze in Duitsland bij de firma Ibach tot in de kern zijn geïmpregneerd met acrylhars. …Lees het hele artikel…

Natuursteenpenning 2016 gekregen!

Mike Slotboom en Koen van Velzen nemen Natuursteenpenning 2016 in ontvangst

natuursteenpenning 2016,toegekend aan Koen van Velzen beeldhouwer, voor het werk aan een baldakijn in Udelfanger zandsteen, voor de Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenboschnatuursteenpenning 2016,toegekend aan Koen van Velzen beeldhouwer, voor het werk aan een baldakijn in Udelfanger zandsteen, voor de Sint-Janskathedraal in 's-HertogenboschVandaag was een feestelijke dag: steenhouwer Mike Slotboom en ik kregen de Natuursteenpenning toegekend voor ons werk aan het zandstenen baldakijn waaraan we beiden werkten voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. De NatuursteenPenning wordt uitsluitend uitgereikt aan personen of toegewezen aan projecten die de kwalificatie “excellent vakmanschap” krijgen van een vakkundige jury. …Lees het hele artikel…