Kei en eik-steen en boom

Een keienboom voor de woongroep

Vandaag is in Amersfoort een nieuwe woongroep voor jongeren met een licht verstandelijke beperking feestelijk geopend. Ik ben de laatste tijd (pro deo) betrokken geweest bij een aantal zaken in het nieuwe woonhuis, waaronder de keienboom en de zwerfkei in de tuin. Lees hier↑ een eerder bericht over de kei.

De keienboom was een bijzonder project voor mij, omdat ik allerlei zaken tegenkwam die ik normaal niet doe. Het is een heel verhaal, dus laten we bij het begin beginnen!

De dolle jonker in 1661

kei en eik- het trekken van de Amersfoortse kei op een oude prent

Iedere Amersfoorter kent het verhaal van de dolle jonker en de Amersfoortse kei. Of tenminste, hij/zij zou het moeten kennen. In het kort gaat het zo: Jonker Everard Meyster maakt met zijn studievrindjes een wandeling over de Leusderhei en treft daar een enorme zwerfkei, die uit de grond steekt. Na enige speculatie over de herkomst van die kei gaat de jonker een weddenschap aan dat de kei gemakkelijk te verplaatsen zou zijn. Hij krijgt 400 Amersfoorters zo gek dat ze met veel plezier en onder belofte van veel bier en krakelingen de kei van 7 ton op een kar hijsen en onder gejuich de stad in brengen. Een man verloor nog zijn benen, maar dat mocht de pret niet drukken.

De steen is vervolgens te bezichtigen op de Varkensmarkt. Later schrijft de jonker een spotdicht over de goedgelovige Amersfoorters, waarna de kei uit schaamte begraven wordt. Pas in 1903 wordt de kei weer opgegraven. Tegenwoordig is de kei nog steeds te zien aan het begin van de Arnhemsestraat. Vlakbij de woongroep.

Echte Amersfoortse keien

Amersfoorters hebben sinds die dag de bijnaam ‘Keitrekkers’ en de stad zelf heet ook wel de Keistad. Dus wat was een geschiktere naam voor de toekomstige bewoners dan De Keienklup?

Bij een van de bijeenkomsten van de Klup heeft iedere bewoner een eigen steen beschilderd. En die bleven ergens in een mandje liggen in het huis. Wel jammer, vond het bestuur, en al pratend ontstond er een idee voor een kunstwerk, een boom met deze keien als blaadjes. Kei en Eik.

Wie nou ook alweer wat heeft bedacht weet ik allang niet meer, maar het kwam uiteindelijk in de uitvoering tot een samenwerking tussen mij en schilderes Sandra Nanning, die al heel veel muurschilderingen heeft gemaakt, ook van bomen. Sandra zou een grote boom in het trappenhuis gaan schilderen, en ik zou de stenen vastmaken aan RVS boomblaadjes.

Boomblaadjes maken

Ik kocht een plaat RVS en zaagde daar de vorm van de blaadjes uit. Daarna kwam er een gat in het midden en een vouw over de lengte. Ik klopte de bladhelften rond over een dikke buis om het bladeffect te krijgen, en laste een verlengde moer M8 aan de achterzijde. Daarin laste ik weer een stuk draadeind vast, waarmee ik het blad in de muur kan vastzetten. Het is een wat omslachtige constructie, maar nu heeft elk blad een moer waarin ik een steen kan schroeven.

-klik op een foto voor de diashow-

In elke steen moest een gat geboord worden. En er waren harde bij! Kalksteen kan ik boren zonder te kloppen, maar een stuk graniet kun je niet met een hamerboor boren. Dan breekt-ie in tweeën. Dus heel veel van die stenen heb ik met een diamantfreesje geduldig moeten frezen. 32 stuks, dus ik was wel even bezig.

Een knots van een boom in het trappenhuis

kei en eik-steen en boomSandra ging vervolgens aan de slag op de achtermuur van het trappenhuis. Ze schilderde één grote boom, vanaf de begane grond doorlopend tot de tweede verdieping. Hij liep ook over in de twee zijwanden, zodat hij goed imposant aanwezig is. Onderin staan de namen van de initiatiefnemers van het project en van de architect en de eigenaren van het pand die er zoveel werk in hebben gestoken.

Op de eerste verdieping een gedicht over de boom die zo goed kon loslaten. En over de bovenste twee verdiepingen de keien van de bewoners, kriskras door elkaar, elk op hun eigen roestvrijstalen boomblad.

kei en eik-boom en steen2

Mocht het nodig zijn dan kunnen ze er weer uit geschroefd worden, en er zijn nog vier plekken over voor toekomstige bewoners.

De Boom in het bos

De boom in het bos

liet in de herfst alles los

Alles liet hij gaan

Hij fluisterde zacht:

‘loslaten is nodig

kei en eik, steen en boom3om sterker in het leven te staan’gedicht op boom

 

 

 

 

Plaatsing van de kei met huisnummers

kei en eik- kei getakeldEen week eerder heb ik hier ook de zwerfkei geplaatst die ik onlangs heb voorzien van huisnummers. De kei kwam in de voortuin, naast de ingang. Ik had de bijna 500 kg zware kei achterin mijn bestelautootje vervoerd. Ik kon hem met een motorbloktakel die ik in een aanhangwagen had meegenomen eruit takelen. Daarna was het alleen nog een kwestie van planken leggen en hem in de tuin planten.

kei en eik-plaatsing van de kei2

 

 

kei en eik- zwerfkei geplant

Kei en eik

kei en eik- eikenboom planten

Deze kei was niet het enige dat geplant werd; later die week werd nog een jonge eikenboom (Quercus Robur) aangeplant als dank aan de architect en de twee projectontwikkelaars. Omdat een eik hier wel 450 jaar oud kan worden hopen we dat zowel de woongroep als de eik een lang leven beschoren zijn.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑

en op YouTube↑

Een zwerfkei met huisnummers


Huisnummers in een zwerfkei

zwerfkei met huisnummer- ruwe steen

Ik kreeg onlangs een verzoek of het mogelijk was om een zwerfkei met huisnummers te maken. Natuurlijk kan dat! Dus ik toog naar een tuinmaterialenhandel en kocht daar een fikse kei van een meter breed. Hij kon nog net achterin mijn bestelautootje, want hij weegt ruim 400 kilo. Dan moet je geen botsing krijgen onderweg. Als-ie zwaarder was geweest dan had hij met de vrachtwagen vervoerd moeten worden.

Ik zou de huisnummers 1-3-5 erin hakken, voor een woongroep voor jongeren met een licht verstandelijke beperking. Daarom koos ik een levendig lettertype. De kei is van rood graniet, waarschijnlijk een soort Multicolour Red. Maar een zwerfkei is niet dezelfde kwaliteit steen als bij de natuursteenhandel. Je moet altijd maar zien of je binnenin geen scheuren tegenkomt.

Polijsten

zwerfkei met huisnummer- oppervlak van de cijfers gepolijst

Ik begon met het polijsten van de plek waar de nummers moeten komen. Als ik daaromheen dan het oppervlak van de steen verlaag, krijg ik opliggende of verheven letters/cijfers. Als ik de huisnummers gewoon ín de steen hak, dan worden het verdiepte letters/cijfers.

Het lastige is hierbij het oppervlak van de steen. Het is door de natuur gevormd en onregelmatig. Als het nat is, is het donker en als het droog is weer lichter. Dat betekent dat bij nat weer het gepolijste oppervlak van de cijfers wegvalt tegen de achtergrond. Bij droog weer is het goed leesbaar.

Plakken en hakken

zwerfkei met huisnummer- papieren cijfers erop geplakt

De woongroep heeft de huisnummers 1, 3 en 5. Ze delen één ingang. De steen moet bij de ingang komen liggen en dus alle drie huisnummers weergeven. Nu staan de huisnummers nog op een A4’tje achter het raam, maar omdat de woongroep in Keientrekkersstad Amersfoort staat, is het een veel beter idee om deze op een kei weer te geven.

zwerfkei met huisnummer- begonnen met hakken van de husinummers

Ik had de cijfers op 21 cm hoogte uitgeprint op papier en dat op de steen geplakt. Nu kon ik dwars door het papier heen de cijfers in de steen hakken. Vervolgens hoefde ik alleen nog de achtergrond omlaag te brengen totdat de nummers er bijna 2 cm bovenuit staken. Rood graniet is behoorlijk hard, maar het ging allemaal vrij aardig; de steen had bijna geen materiaalfouten.

Achtergrond omlaag brengen

bouchardbeitel voor natuursteen

Toen alle contouren gehakt waren, moest de steen er tussenin nog omlaag gebracht worden. Dat kan eenvoudig met een bouchard, een soort blokvormige beitel met piramidepuntjes. Dit vergruizelt het oppervlak van de steen en laat een ruwe huid achter.

zwerfkei met huisnummer- oppervalk gebouchardeerd

Om dit dichter bij het oorspronkelijke oppervlak van de steen te laten passen heb ik hierna met een roterende staalborstel alle scherpte weggepoetst. Na een aantal jaren verwering zul je gaan merken dat de steen weer één geheel is, met de letters er duidelijk bij afstekend. Nu is de gebouchardeerde plek nog lichter, maar dat zal na verloop van tijd naadloos in elkaar overgaan.

Vergulden of niet?

zwerfkei met huisnummer- huisnummers klaar

Helaas blijkt dat bij nat weer alles dezelfde kleur krijgt. Dus ik heb me het hoofd zitten breken over een oplossing. Ik dacht aan schilderen of vergulden. Als het gepolijste oppervlak van de cijfers met bladgoud verguld wordt, dan springen ze er ook bij regen en avondschemer duidelijk uit. Maar we zijn er nog niet uit of dat wel past bij het informele karakter van de woongroep. Ik ga de steen binnenkort plaatsen en dan zien we wel of er nog een keer een aanpassing moet komen.

Dit was een klein (pro Deo-) klusje tussendoor. Nu weet ik weer wat nieuws: hoe je een zwerfkei met huisnummers maakt. Het is geen beeldhouwwerk en letters hakken doe ik niet vaak, maar dit was toch wel even leuk om te doen. Ik werk graag in graniet, het is een robuust materiaal. Binnenkort de foto’s van de plaatsing.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑

en op YouTube↑

Gevelsteen Blauwe Tramstraat Haarlem klaar!

naar het eerste bericht over deze gevelsteen↑

Gevelsteen Blauwe Tramstraat gepolychromeerdRómulo Döderlein de Win schildert de gevelsteen van de Blauwe Tramstraat

De gevelsteen in Udelfanger zandsteen voor de Blauwe Tramstraat waar ik laatst over berichtte is afgerond. Nog even samenvattend: de voorstelling is ontworpen en getekend door striptekenaar Toon van Driel, naar een initiatief van de Stichting Geveltekens Vereniging Haerlem. Het is er een uit een reeks van tien verschillende gevelstenen door tien tekenaars en tien beeldhouwers. …Lees het hele artikel…

Mozes en Aaron op weg naar Duitsland

hersteld beeld van Mozes, Veghel←naar het eerste bericht over deze beelden-

Als kind grapten we vroeger al dat Mozes de eerste auto had, omdat hij in zijn Eendje de berg op ging. Maar deze week is het beeld van Mozes echt met de auto gegaan, en zijn broer Aaron mocht mee. …Lees het hele artikel…

Camera Lucida: een hulpmiddel om te tekenen wat je ziet

Ik zit thuis vanwege een nogal ernstige verwonding (ik kreeg een stalen spant op en door mijn arm) en hoewel het zeer voorspoedig herstelt geeft het me wat ruimte om eens op internet rond te neuzen. Bij het bijwerken van deze website kwam ik bij mijn artikel over ‘Tim’s Vermeer’ en naar aanleiding daarvan ging ik op zoek naar een Camera Lucida, die ik nog steeds niet gebouwd heb. Het blijkt dat ik niet de enige ben die zich daardoor geïnspireerd voelde: er is inmiddels van alles te vinden voor experimenterende en beginnende kunstenaars.

…Lees het hele artikel…

Firma List & Bedrog

Jan Vermeer van Delft 014

Het is vakantietijd, en naast wat schilderwerk aan m’n huis heb ik ook wat meer tijd om mijn interesses te volgen. Het zal vast door dat verven komen, maar ik ben helemaal gefascineerd door een documentaire die ik vond op internet. Het gaat over een oude discussie: wanneer is iets kunst en wanneer niet? Naar aanleiding van twee boeken over het gebruik van optica in de kunst besluit ondernemer en videodeskundige Tim Jenison zijn eigen onderzoek in gang te zetten naar het gebruik van een camera obscura door Johannes Vermeer. …Lees het hele artikel…

Constighlijc gepeintureerd ende gemaelt

polychromeren, gepolychromeerd, steen, familiwapen, wapensteen, wapenschild

←naar het eerste bericht over dit project

Tot mijn grote vreugde is het familiewapen Duitgenius in volle glorie gepolychromeerd, oftewel beschilderd. Rómulo heeft er nog veel werk aan gehad, met vergulden, grondlagen, verzilveren en diverse lagen in kleur.

Hij heeft diepte in de kleur gebracht door diverse lagen verf met accenten in een iets andere tint. …Lees het hele artikel…

Polychromeren familiewapen Duitgenius

begin polychromeren

←naar het eerste bericht over dit project

Rómulo is begonnen met het polychromeren van het wapenschild. Polychromeren is gewoon een dure term voor iets in meerdere kleuren beschilderen. In dit geval zijn de kleuren rood, groen, goud en zilver. In heraldische termen is dat keel, sinopel, or en argent. Op een groot deel van de wapensteen is nog de onderlaag te zien in wit, grijs en geel. Eigenlijk mogen we nog niet in de keuken kijken tot de kok het eten opdient, maar ik vertrouw erop dat de lezer begrijpt dat er nog heel wat puntjes op de i volgen. …Lees het hele artikel…

Vergulden

Vergulden wapen Duitgenius-1

←naar het eerste bericht over dit project

Rómulo is begonnen met het vergulden. De spijlen van de helm, de rand en het koord van de helm en de knoppen van de heraldische rozen worden met 23,75 karaat dubbel torengoud verguld. De helm zelf is zilverkleurig geschilderd. Op de foto’s zijn de meeste plaatsen waar het goud moet komen nog geel; dat is de ondercoating voor het vergulden. …Lees het hele artikel…

Op naar de schilder!

schilderen van de basiscoating

←naar het eerste bericht over dit project

Het reliëf met het familiewapen Duitgenius ging vandaag op reis naar de schilder, Rómulo Döderlein de Win. Ik ken Rómulo al sinds 1983, toen we allebei theologie studeerden in Amsterdam. Toevalligerwijze zijn we allebei later de restauratie ingerold, hij als schilder (en portrettist en heraldisch schilder) en ik als beeldhouwer. Dit is de eerste keer dat we samen een opdracht afronden, iets waar ik dus extra plezier aan beleef. …Lees het hele artikel…