Een familiewapen in steen laten hakken… waar moet ik op letten?

Kopie van oud familiewapen, zandsteen.

Ik krijg regelmatig de vraag wat het kost om een familiewapen in steen te laten hakken. Ik heb echter gemerkt dat voor veel klanten er nog vrij veel onduidelijkheid is. Waarom is het zo duur, waarom zijn er verschillende prijsklassen voor hetzelfde wapen, en wat doe jij anders dan anderen? Wat is de meerwaarde om een familiewapen te laten hakken door een beeldhouwer, in plaats van het door een machine te laten zandstralen, frezen of door een steenhouwer te laten hakken?

Een familiewapen is een vorm van reliëf

wapensteen met familiewapen, wapenreliëf in steen

Rond familiewapen, zandsteen, 2013

Op dit blog kun je veel soorten reliëfs die ik de afgelopen jaren in steen heb gemaakt, plus een aantal familiewapens, die eigenlijk ook onder de reliëfs vallen. Een reliëf verschilt in zoverre van een 3D-beeldhouwwerk dat het een brug slaat tussen een tekening en een volledig beeldhouwwerk. Een tekening speelt zich af in het platte vlak en kan, net als een foto, van alles afbeelden dat met een beeldhouwwerk niet kan: een wolk, lichtval, een reflectie, een vliegende vogel…

Een ruimtelijk beeldhouwwerk is tastbaar, heeft een omvang, en is vooral van alle zijden te bekijken en aan te raken. Een goed stuk beeldhouwwerk heeft dan ook liefst aan alle kanten iets interessants te bieden. Een reliëf bevindt zich halverwege deze twee: het kan wolken afbeelden, maar een spiegeling wordt moeilijker, en lichtval is al helemaal lastig, maar aan de andere kant is het wel tastbaar, en het kan soms ook bijna rondom bekeken worden…. maar niet altijd!

Een hoogreliëf gezien van opzij. (Foto door Ser Amantio di Nicolao, Wikimedia Commons)

bas-relief met levensboom

Een bas-relief is veel platter uitgevoerd (Foto door Philippe Chavin – Eigen werk, CC BY 2.5, Wikimedia Commons)

Het verschil tussen hoogreliëf en basreliëf

zandsteen familiewapenEr wordt vaak onderscheid gemaakt tussen hoogreliëf en basreliëf. Het eerste is bijna alsof er een volledig ruimtelijk beeldhouwwerk tegen een platte achtergrond is aangezet, en het tweede is meer een platte voorstelling die ondiep uit het materiaal is gewerkt. Eigenlijk is het onderscheid tussen deze twee termen niet heel belangrijk om te weten, behalve dan dat een reliëf heel plat of heel ruimtelijk kan worden uitgewerkt. Zelf vind ik een reliëf met veel volumeverschillen het interessantst, maar het is uiteraard ook kostbaarder omdat het iets meer materiaal kost en vooral veel meer werk is.

Een familiewapen in steen gemaakt door een beeldhouwer

Dat ruimtelijk denken is de beeldhouwer eigen. Als beeldhouwer zoek ik ook steeds naar de expressie en beweging in de voorstelling, en probeer ik er een bepaalde spanning en levendigheid in te brengen. Vandaar dat ik al snel naar volumineuzere vormen neig. Ik zou ook de voorstelling ondiep kunnen uitwerken en dan staan alle lijnen er netjes op, maar het mist de beweging in de dekkleden en de bolling van helm en schild.

een familiewapen ondiep gehouwen in steen, als basreliëf

Een plat uitgewerkt familiewapen in basreliëf

Daarom zijn de kosten hoger

kleine wapensteen in Udelfanger zandsteen-voltooid

Dus als ik de twee bovenstaande afbeeldingen vergelijk, dan is het verschil duidelijk te zien. De ene kost een paar dagen om te maken, en de andere kost een paar weken. Die steen zal niet zoveel duurder zijn, dat blijft ongeveer hetzelfde. Dus het is dan ook maar net wat je wilt: als je een eenvoudig plat plaatje wilt, dan staat daar een zekere prijs voor. Ben je gecharmeerd van ruimtelijk ogend werk, dan hangt daar een ander prijskaartje aan.

Een duidelijke weergave van mijn aanpak van het maken van een familiewapen in steen is te vinden in de meeste blogberichten over dit onderwerp, maar wellicht is de volgende link in dit geval het duidelijkst: Een zandstenen familiewapen met diep reliëf↑.

Meer familiewapens in steen

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Ik ben ook te vinden op Instagram
en op Twitter
en op YouTube

Arduin familiewapen voltooid

familiewapen arduin met twee valken. Familiewapen, wapensteen, reliëf met wapen, familienwappen

Het arduin familiewapen waarover ik laatst een bericht over deelde is inmiddels voltooid. Ik heb het gehouwen uit een stuk Belgisch hardsteen (arduin) van 41 x 66 x 16 cm. Na het vorige bericht dat ik hierover deelde, ben ik nog lang bezig geweest met alles scherper maken en de details schuren om alle valse deukjes te verwijderen. Ook moesten alle kleine puntjes scherper gemaakt worden, de lijst moest bijgewerkt worden en natuurlijk de tekst moest erin gehakt worden en ingeschilderd.

De reliëfdiepte is acht centimeter; tien centimeter wordt in de muur ingemetseld. Er is een tekst onder: Me Restauravit MMXIX, oftewel ‘ik ben gerestaureerd in 2019’, en dat slaat op het gebouw waarin deze wapensteen straks wordt ingemetseld.

Hieronder nogmaals de voortgang van het maken van dit wapenreliëf in een galerie samengevat. Klik op een plaatje voor de vergrote weergave.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Ik ben ook te vinden op Instagram
en op Twitter
en op YouTube

Een hardstenen familiewapen met twee valken

Hardstenen familiewapen

Ik ben vrolijk verder gegaan met de volgende opdracht, weer een hardstenen familiewapen deze keer. De vorige was een kleinere steen met alleen het schild. Dat vroeg om iets meer aandacht voor de vorm van het schild, om de voorstelling interessant te maken. Maar dit wapenschild is van zichzelf al heel uitgebreid door de helm, de dekkleden en het helmteken. Ik houd van diep uitgewerkte wapenstenen, en deze is geen uitzondering: de totale diepte van het reliëf wordt acht centimeter.

De klant woont in België en heeft een huis gerenoveerd waar al een gedenkplaat van Belgisch hardsteen in aanwezig is. Vandaar dat deze gevelsteen dezelfde maat krijgt, 41 x 66 cm. Het is natuurlijk een vrij langgerekte maat, terwijl het eigenlijke wapen een min of meer vierkant vlak beslaat. Daardoor is er onder het wapen nog ruimte voor een latijnse tekst. Daar kom ik volgende week aan toe.

De ruwe vorm

familiewapen overzetten tekening op hardsteenIk ben begonnen met eerst maar eens de tekening over te zetten op de steen. Daar doe ik nooit moeilijk over: ik plak de print op de steen en hak de lijnen in de steen, dwars door het papier heen. Hopla.

Van houtsnijders heb ik geleerd dat het handig is als je eerst de contouren figuurzaagt. Dan heb je dat alvast staan en kun je daarop blijven vertrouwen. Nu is dat in steen, en zeker in Belgisch hardsteen of arduin zoals de Vlamingen zeggen, wat moeizamer, maar het blijft een goed plan. Met de boor kon ik ook binnenin op een aantal plaatsen de vorm en de diepte van het fond (de achtergrond) vastleggen.

Foutmarges inbouwen, of juist niet te veel?

hardstenen familiewapen-contouren borenHet voorhakken van een reliëf is toch een beetje anders dan van een vrijstaand beeld. Bij een beeld is het handig om wat ruimte te sparen voor als je een fout maakt. Dat wil zeggen dat je zorgt dat je bij het voorhakken nog niet gelijk alles helemaal vastlegt, zodat je bijvoorbeeld ledematen nog een stukje kunt verleggen als het niet helemaal naar je zin is. Bij een reliëf is dat niet handig. Je blijft eeuwig zoeken waar al die frutsels nu uiteindelijk moeten komen als je niet hele harde kaders aanbrengt. Door de onderdelen zuiver haaks naar beneden tot op de ondergrond te hakken, blijft tot op het einde de plek van elk onderdeel bewaard, ook als je de hoogte ervan met een grof tandijzer gaat vormgeven. De speelruimte die je altijd nodig hebt als beeldhouwer zit ‘m in dit geval in de diepte. Je kunt immers een slecht stuk steen tegenkomen, of je maakt een hakfout. Bij een reliëf kun je zonder al te veel schade vaak nog wat dingen een stukje dieper leggen.

Volumes indelen

arduin wapensteen: volumes indelenIk heb er al eerder over geschreven: de volgende stap is het bepalen van de hoogten van de verschillende onderdelen. Hier is het de helm die het meest uit zal steken. Ik wilde de dekkleden links en rechts lager houden dan de helm, het schild moet onder de helm vallen en dus ook lager liggen, en het allerlaagste punt zijn de punten van de dekkleden en vooral het helmteken.

Die indeling maak ik gewoon op het oog. Ik pakte de haakse slijper en zaagde vlotweg de vlakken van de dekkleden een slag lager. Vervolgens tekende ik het schild weer af, hield rekening met de voorstelling op het schild, en zette de juiste bolling erop.

Gelukkig had ik ooit een keer precies zo’n helmpje gemaakt in dolomiet, en die hing nog aan de muur. Met dat stuk ernaast was het helemaal simpel om de helm vorm te geven.

Spelen

familiewapen grof voorhakkenToen ik die onderdelen er eenmaal in hoogte had opgezet, kwam het leukste deel. Dit is waarom ik zo van familiewapens houd. Het spijt me voor de klanten, maar ik heb eigenlijk niets met familiewapens an sich. Voor mij is familie wel belangrijk, maar ik ben niet zo bezig met voorouders en nageslacht. Veel verder dan dankbaarheid voor wat ze me hebben meegegeven en voor wat zij voor moois zij nog gaan brengen gaat het bij mij eigenlijk niet.

arduin wapensteen detaillerenMaar het máken van deze wapenreliëfs vind ik helemaal leuk! En dat komt door het lijnenspel en alle beweging in de voorstelling. De strakke vormen van de helm en het schild, met als contrast de zwierige bogen van de dekkleden… het is voor mij iedere keer weer spelen met lijnen en volumes. Daarom maak ik ook nooit een model van deze dingen. Ik begin gewoon, en laat de lijnen me leiden naar de vorm. Het moet natuurlijk wel enigszins symmetrisch worden, dus ik hak meestal eerst de ene kant en doe dan hetzelfde gespiegeld aan de andere kant.

Halverwege: afwerken

arduin wapensteen: halverwege hakproces

Als alle vormen er zo ongeveer opstaan komt het detailleren en afwerken van het hardstenen familiewapen. Daar gaat meestal de meeste tijd in zitten. Ik heb het schild een beetje getailleerd om het wat speelser te maken, en het ook een goeie bolling gegeven om er spanning aan te geven. Maar alles moet wel strak worden, anders is het een rommelig geheel en ook niet goed af te lezen. Dus de komende week ben ik nog een hele tijd bezig met strak en scherp maken, en met de letters hakken. Ook moet de lijst nog strak gemaakt worden.

Lees verder in het volgende bericht↑

familiewapen hardsteen halverwege hakproces
-hieronder de timelapse in dia’s. Klik op een foto voor de galerij-
Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram
en op Twitter
en op YouTube

Kleine wapensteen in Udelfanger zandsteen

Kleine wapensteen met barokke vorm

Voor een klant maakte ik een klein familiewapen in Udelfanger zandsteen. Omdat er deze keer geen dekkleden en helm bij waren, heb ik voor een wat barokkere schildvorm gekozen om het zo toch een levendig geheel te maken. Ook heb ik het schild een mooie bolling geprobeerd te geven, zodat er een interessante vorm ontstaat met de randen omgekruld alsof het een perkamentrol is.

Afwerking

Vanwege het kleine formaat van deze wapensteen vroeg het veel aandacht om alle details goed scherp te krijgen. Het is gemaakt om goed uit te komen door een sterke schaduwvorming. Deze kleine wapensteen komt straks bovenin een gevel, zodat de schaduwval belangrijk is om het plaatje te kunnen herkennen. Voor het contrast heb ik daarom ook de achtergrond van het familiewapen ‘geprikt’, dat wil zeggen dat ik met hamer en puntbeitel kleine putjes heb geslagen in de achtergrond. Het ruwe oppervlak laat zo het gladde schild goed uitkomen.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑

en op YouTube↑

Twee gestolen gevelbeelden: een kop en een lepelaar

Terug van weggeweest!

Ik heb de afgelopen tijd veel verschillende projecten onder handen gehad en ben even niet toegekomen aan berichten erover op dit blog. Maar, gelukkig hebben we de foto’s nog, zoals de zakenman zei toen hij zijn miljoenenjacht zag zinken. Dit project is een interessante uitdaging geweest tussen alle ornamentwerk door. Het ging namelijk om een gevelbeeld met een lepelaar en een boeddhakop uit Haarlem.

De originele natuurstenen ornamenten waren afkomstig uit de gevel van het Luthers Wees-en Oudeliedenhuis, dat gebouwd was in 1906. Na de sloop van dit tehuis zijn de stenen hergebruikt in de tuinmuur van het in 2015 ook weer gesloopte Vitae Vesper Bejaardenverzorgingstehuis. Er is een appartementencomplex op dit terrein gekomen en de gevelstenen bleven afgedankt en verweesd achter. Het Lutherse Kerkbestuur wilde …Lees het hele artikel…

Beeld ‘De Nacht’ voor de Eusebiustoren


Laatste fase van de toren

Het werk aan de toren van de Eusebiuskerk nadert de afronding. Eigenlijk zijn de beelden van De Dag en De Nacht nog de laatste stukken waar met klem op wordt gewacht. Daarom denk ik dat er een diepe zucht van opluchting vanaf de kerktoren kwam toen ik deze week De Nacht had afgerond. De toren, en een deel van de kerk, moet immers uit de steigers zijn als er dit najaar een herdenking wordt gehouden van de Slag om Arnhem, 75 jaar geleden. Maar dit beeld is niet het enige …Lees het hele artikel…

Video: een familiewapen met diep reliëf

Eindelijk staat de video online van het familiewapen met diep reliëf dat ik afgelopen winter hakte in zandsteen.

Hieronder te vinden! Lees over dit project hier: Een zandstenen familiewapen met diep reliëf.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Een zandstenen familiewapen met diep reliëf

zandstenen familiewapen door beeldhouwer Koen van Velzen

Wapensteen

Een Bentheimer zandstenen familiewapen. Afmetingen van het reliëf 40 x 50 x 18 cm, waarvan het reliëfdeel 10 cm diep is gehouwen. Duidelijk is te zien dat deze steen een natuurproduct is, getuige de lichte bruine sporen van een ijzerafzetting. Dit kan overigens geen kwaad voor het behoud van de steen. Deze wapensteen wordt geplaatst aan de binnenzijde van een stevige tuinmuur met ezelsrug. …Lees het hele artikel…

Een feestje voor tien gevelstenen

naar het eerste bericht over deze gevelsteen↑

Koen van Velzen bij de onthulling van de gevelsteen van de Blauwe Tramstraat. Tien gevelstenen naar ontwerpen van striptekenaarsBlauw, blauw, hemelsblauw

Het was een geheel blauw feestje, vorige week donderdag in de Blauwe Tramstraat in de nieuwe Remisewijk in Haarlem. Ik was er, opgedoft in mijn beste stemmige blauw, heen getogen met mijn goede collega Serge van Druten die ook twee van de tien stenen had gehouwen. Er was een piepklein maar heel goed orkestje, blauwe versiering en blauwe drank en ballonnen. Het was heel jammer dat Toon van Driel, die de gevelsteen van de Blauwe Tramstraat had ontworpen, verhinderd was door ziekte. Ik had hem graag gesproken. …Lees het hele artikel…

Gevelsteen Blauwe Tramstraat Haarlem klaar!

naar het eerste bericht over deze gevelsteen↑

Gevelsteen Blauwe Tramstraat gepolychromeerdRómulo Döderlein de Win schildert de gevelsteen van de Blauwe Tramstraat

De gevelsteen in Udelfanger zandsteen voor de Blauwe Tramstraat waar ik laatst over berichtte is afgerond. Nog even samenvattend: de voorstelling is ontworpen en getekend door striptekenaar Toon van Driel, naar een initiatief van de Stichting Geveltekens Vereniging Haerlem. Het is er een uit een reeks van tien verschillende gevelstenen door tien tekenaars en tien beeldhouwers. …Lees het hele artikel…