Video: bezoek aan de beeldhouwerij

Koen, Jelle, klant en Stide bij luchtboogbeelden van Jelle tijdens bezoek aan de beeldhouwerij

Koen, Jelle, klant en Stide bij luchtboogbeelden van Jelle

We gaan viraal

Vorige maand zou ik weer bezoek aan de beeldhouwerij krijgen: klanten van de Eusebiuskerk die een oud luchtboogbeeld gekocht hadden, konden komen kijken naar de plek waar ze gekopieerd worden in nieuwe steen. Maar er kwam roet in het eten. Op het moment draait echt àlles om dat verrekte coronavirus en ook ik ontkom er schijnbaar niet aan dat er dingen niet kunnen doorgaan. Ik kreeg een afzegging en een verzoek of ik dan misschien een filmpje wilde maken van ons werk, zodat de kopers/kijkers toch een indruk kunnen krijgen.

Schoolmeester

Nu is het toch anders als ik zelf iets vertel dan wanneer mensen vragen stellen. De meeste dingen zijn voor mij zo vanzelfsprekend geworden dat ik er niet bij stilsta dat onderdelen van het werkproces voor anderen nog niet duidelijk zijn. De beste interactie is natuurlijk als je rechtstreeks vragen kunt beantwoorden, en vaak leidt de ene vraag tot de andere. Plus dat daar tevens ook nog eens bijkomt dat je daarbij eveneens tevens ook kunt stellen dat dingen uitleggen net een andere nuance geeft dan als je verhalend vertelt en anekdotes kunt aanhalen.

Beelddenkers

Maar de Chinezen zeiden het al: een plaatje zegt meer dan duizend woorden. Dus hierbij mijn vervangende rondleiding door de beeldhouwerij, met optredens van collega’s Stide en Jelle. Het hele verhaal draait hier dus om de luchtboogbeelden die we vervangen, en dit zijn een paar van de laatste van boog 14 en 16, met de muzikanten en apostelen. Het was een interessante uitdaging om te leren filmen en editen, dus waarschijnlijk ga ik dat nog vaker doen. Ik heb plannen zat, nu nog vrije tijd ervoor vinden.

Jacobus de Mindere

Het luchtboogbeeld waaraan ik in deze video sta te werken is inmiddels af. Lees in dit bericht↑ meer over het beeld van Jacobus de Mindere. De accordeonist vind je in dit bericht↑. Ook ben ik inmiddels begonnen aan het voorlopig laatste luchtboogbeeld, dat van Jacobus de Meerdere, waarover later meer.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Luchtboogbeeld: Jacobus de Mindere

kopie van luchtboogbeeld Jacobus de Mindere in Muschelkalk-steen

Twee Jacobussen

Het volgende luchtboogbeeld van de Eusebiuskerk in Arnhem was er een uit de reeks apostelen van boog 16. Het stelt een zwaargebouwde man voor met een knots. Dit zou ofwel Judas Thaddeus kunnen zijn, ofwel Jacobus de Mindere. Hij werd de Mindere genoemd omdat hij later apostel werd dan Jacobus de Meerdere. Die andere Jacobus was samen met de apostel en evangelist Johannes een zoon van Zebedeüs, een visser. Ze waren hun netten aan het inspecteren toen Jezus aankwam en hen vroeg vissers van mensen te worden.

Broeder des Heren

kopie van luchtboogbeeld Jacobus de Mindere in Muschelkalk-steenMaar Jacobus de Mindere werd wel ‘broer van de Heer genoemd’. Hoe zat dat dan? Welnu, volgens de Middeleeuwse verhalen, die iedereen in die tijd wel kende, was timmerman Jozef eerder getrouwd geweest en had hij een aantal kinderen uit dat huwelijk, maar zijn vrouw was overleden. Hij was weduwnaar toen het jonge meisje Maria (Mirjam) bij hem in huis kwam wonen. Ze ontfermde zich over de kinderen, en vooral Jacobus was erg op haar gesteld omdat hij nog erg jong was toen hij zijn moeder verloor. Maria was ongeveer 14 toen zij uit de bescherming van de tempel bij Jozef kwam wonen. Haar vader en moeder, Joachim en Anna, hadden als door een wonder op hoge leeftijd nog een kind gekregen en haar daarom aan God toevertrouwd als tempelmaagd. Zij was dus zeer zuiver opgevoed en geschoold in hoge spirituele kennis.

Toen zij 16 jaar oud was bleek zij opeens zwanger en wilde Jozef afstand van haar nemen, maar de engel vertrouwde hem toe dat zij een groot wonder bij zich droeg. Hij besloot haar te trouwen. Maria werd de moeder van Jezus, en Jacobus groeide met hem op. Hij was minstens zeven jaar ouder, maar behoorde tot zijn trouwste discipelen.

Knots

kopie van luchtboogbeeld Jacobus de Mindere in Muschelkalk-steenDie knots die de apostel Jacobus bij zich draagt geeft blijk van een andere manier van denken die in de Middeleeuwen werd gehanteerd. De nadruk kwam te liggen op het lijden en het martelaarschap van Jezus en van zijn apostelen en heiligen, daarom kreeg de knots waarmee hij ter dood was gebracht een prominente plaats in de afbeeldingen van Jacobus. Nu is dit helemaal geen Middeleeuws beeld, maar gemaakt in 1956 door Eduard van Kuilenburg. In het boek over het beeldhouwwerk van de Eusebiuskerk schrijven Elisabeth den Hartog en Ronald Glaudemans dat de thema’s voor het beeldhouwwerk werden aangedragen door Arnhems stadsarchivaris dhr Schaap. Dat zou kunnen verklaren waarom Van Kuilenburg de heiligen zulke traditionele attributen heeft meegegeven.

Volgens de traditie werd Jacobus de Mindere ook wel afgebeeld met een voldersstok, een zwaar stuk hout dat hij het vervilten van wol gebruikt wordt, omdat hij daarmee zou zijn doodgeslagen. Dus wie anders werd er de beschermheilige van alle wolvilters dan Jacobus? Die onnavolgbare gedachtenkronkels van die Middeleeuwers ook…

Tegenwoordig zouden we meer geïnteresseerd zijn in het leven en de werken van zo’n apostel dan in zijn marteldood. De lugubere details en de nadruk op martelaarschap voor de Kerk zijn bepaald van een andere tijd.

 

naar het volgende luchtboogbeeld→

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Luchtboogbeeld: Een accordeonist

Accordeonist nieuw, MuschelkalkMoervast verankerd

ETrekzak, zwartwittekeningigenlijk was het geen accordeonist. Meer een man met een trekzak, zo’n klein ding dat ze bij zeemanskoren gebruiken. Maar eindelijk was hij gearriveerd! Ik had er lang op moeten wachten, want hij zat vast. Aan het nieuwe Filmtheater Focus. Toen ik er eerst om vroeg waren de berichten niet best: het beeldje (dat ik nog moest kopiëren) was tijdelijk uitgeleend aan het theater, maar kennelijk zo ontzettend goed vastgemaakt dat het niet te doen was om het ooit nog los te krijgen. Het dak zou eraf moeten, of ik kreeg het beeld met Filmtheater en al, je snapt het wel.

Na veel overleg, bellen en vergaderen bleek het beeld toch demontabel en kwam het mijn kant uit.

Voorzagen

oud luchtboogbeeld op voorzaagmachineToen ik hem binnen kreeg zaten de lange stukken draadeind er nog aan. Dat was eigenlijk best wel lastig, want ik moest een hele constructie maken om het beeldje toch goed te kunnen verankeren op mijn voorzaagmachine. Maar een uitdaging op zijn tijd is wel leuk, dus met wat inventiviteit hebben we toch een goede oplossing kunnen bedenken. Vanaf dat punt was het allemaal niet zo ingewikkeld: beeld voorzagen, kopiëren en de details verscherpen.

Grof

nieuw luchtboogbeeld accordeonistDe twee luchtbogen die we momenteel aanpakken zijn indertijd (rond 1956) best wel grof gehouwen door Eduard van Kuilenburg. Tel daarbij op dat deze accordeonist ruim zestig jaar op de kerk heeft doorgebracht en je begrijpt wel dat het allemaal wat vager geworden is. De uitdaging van dit beeldhouwwerk ligt dan ook niet zozeer in de technische moeilijkheidsgraad. Het beeld van Paus Leo de Grote was een veel lastiger klusje. Bij het hakken van deze groep beelden zit ‘m de kneep in de details en de afwerking.

Het beeld heeft niet veel details, en de onderdelen die er waren zijn wel heel simpel uitgewerkt. De afwerking is grof. Daarom is het interessantste deel het zo hakken van dingen als gezicht, handen en voeten dat het iets meer laat zien, maar toch nog duidelijk past bij de stijl van de rest van het beeld. En wat de afwerking betreft: door te spelen met verschillende oppervlakken zoals gebouchardeerd, gespitst, getandijzerd of gescharreerd kunnen levendige oppervlakken ontstaan die de vormgeving versterken.

Handen en voeten geven

nieuw luchtboogbeeld accordeonistDe handen van de accordeonist waren links en rechts niet gelijk. De rechterhand had wel iets van vingers, maar links had hij alleen een klont met een paar strepen. Wel had hij een leuke stand van de vingers gekozen, die het spel op de toetsten aanduidt. De voeten waren nooit echt uitgewerkt, en nadien nog wat verweerd. In het nieuwe beeld is van de handen en voeten de stand hetzelfde gebleven, maar ik heb er duidelijkere vingers en tenen op gezet. Het zijn wel nog steeds beste klauwen gebleven. Het gezicht van de accordeonist was wat naar rechts gewend, en hij had een aardig scheef glimlachje, alsof hij helemaal opging in een lastig muziekstuk. Het was haast niet meer te zien, dus ik heb het iets duidelijker nagemaakt in het nieuwe beeld. De ogen van deze beelden hebben allemaal alleen maar bovenste oogleden en daaronder een gat. Het werkt echter erg goed qua schaduwwerking, dus dat heb ik zo gelaten.

Scheef

Het is opvallend dat bijna alle koppen die Van Kuilenburg hakte zo sterk asymmetrisch zijn. Voorhoofden die heel schuin weglopen, een jukbeen dat twee centimeter dieper ligt dan de andere, ogen die in een totaal ander vlak liggen. Ik vraag me steeds vaker af of hij misschien moeite had met diepte zien, of dat hij nog maar zicht in 1 oog had. Het leven van deze beeldhouwer verliep heel tragisch en hij is ook maar 39 jaar oud geworden. Misschien dat er ooit nog meer over gepubliceerd wordt, maar het is niet aan mij om dat hier te doen. In ieder geval proberen we die scheve koppen iets aannemelijker te maken zonder al te veel afbreuk te doen aan het karakter van het originele beeld. Als je het exact zo kopieert krijg je een beeld dat nog beroerder is dan het origineel, omdat je toch iets van de direktheid daarvan niet kunt overbrengen in de kopie. Om die vlotheid te bewaren kopiëren we dan ook niet met een punteerapparaat, maar werken we voor een deel op dezelfde manier als Van Kuilenburg: rechtstreeks vormgevend in de steen.

ornamenten zuiderportaal Eusebiuskerk, in Baumberger steen

Zuiderportaal

ornamenten zuiderportaal Eusebiuskerk, in Baumberger steenEen deelopdracht die hier nog tussendoor kwam was het ornamentwerk voor het Zuiderportaal van de Eusebiuskerk. We vermoeden dat ook dit oorspronkelijk gehouwen was in de jaren ’50. Maar het is bekend dat Baumberger steen niet al te lang meegaat en vrij snel uitspoelt tot een vormeloze massa. Omdat er een aantal delen ontbraken en afschilferden is behoorlijk veel natuursteen vervangen. Wij hebben een paar van die ornamenten gedaan, collega Serge heeft op ons verzoek het leeuwendeel gedaan.

3D-scan

Ten slotte is er deze week nog iemand langs geweest met een scanner en laptop: Emiel Frederiks van Nidim. Hij heeft de kopie van de accordeonist vastgelegd in een 3D-model, waar misschien ooit kleine versies van geprint zullen worden. We zullen zien.

naar het volgende luchtboogbeeld→

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Luchtboogbeeld: Apostel Andreas

luchtboogbeeld Apostel Andreas, nieuw gekopieerd in Muschelkalksteen

Tegenslag

We schieten al aardig op met de muzikanten van luchtboog 14, maar we kregen te maken met tegenslag. Het blok voor de trompettist vertoonde een aantal forse scheuren en moest opnieuw besteld worden. Dat is wel garantiewerk van de groeve, maar toch vervelend, ook omdat ze het vervoer niet zullen vergoeden. Gelukkig heb ik daar niet veel mee te maken, het ligt bij de steenhouwerij op het bord. Ook misten we nog het beeld van de Accordeonist↑, die abusievelijk verlijmd was geraakt aan het nieuwe filmtheater. Maar het is nu inmiddels toch losgepeuterd en bij ons gearriveerd. Ik ben gelijk begonnen met voorzagen en het eerste hakwerk. Ook zouden we binnenkort nog …Lees het hele artikel…

Luchtboogbeeld: Fluitiste

luchtboogbeeld Fluitiste 1luchtboogbeeld Fluitiste 2Rondleiding

Afgelopen week heb ik weer een luchtboogbeeld afgerond, een fluitiste uit de reeks Muzikanten van boog 14 deze keer. Ik had het beeld al een hele tijd geleden voorgezaagd, maar nu een aantal projecten afgerond was kon ik met dit beeld aan de slag. Rond diezelfde tijd kwam een groep bezoekers naar de beeldhouwerij. Deze mensen hadden een oud luchtboogbeeld uit deze beeldenreeks gekocht en wij gaven een rondleiding en uitleg over ons werk, zoals hieronder te zien in een kort filmpje en foto. …Lees het hele artikel…

Luchtboogbeeld De Ledigheid

-naar het eerste bericht over deze luchtboog-↑

eerste stadium van voorhakken De Ledigheid

Acedia

Het volgende luchtboogbeeld van boog 24 van de Eusebiuskerk in Arnhem was me niet helemaal duidelijk. We hebben alle zeven zonden voorbij zien komen, behalve de Luiheid, ook wel ledigheid, gemakzucht of traagheid genoemd, dus dit moest hem dan worden.

Ledigheid

vervolg hakken luchtboogbeeld De LedigheidAlleen snap ik niet goed hoe de beeldhouwer dit bedoeld had. Ik dacht dus ook eerst dat dit de Hoogmoed was, een dame met wellustig decolleté die hoog te paard zit. Of moet het een …Lees het hele artikel…

De boog der zeven zonden-2: Beeldhouwen!

kopiëren luchtboogbeeldje De Woede. Foto tijdens het hakken van de detailsMisschien weet je het nog: op 9 maart 2019 plaatste ik een bericht over onze volgende luchtboogbeelden voor de Eusebiuskerk, die in brokken op ons erf arriveerden. Deze beelden waren tot in de kern met acrylhars geïmpregneerd, maar er ging iets mis en ze barstten uit …Lees het hele artikel…

Beeld ‘De Nacht’ voor de Eusebiustoren


Laatste fase van de toren

Het werk aan de toren van de Eusebiuskerk nadert de afronding. Eigenlijk zijn de beelden van De Dag en De Nacht nog de laatste stukken waar met klem op wordt gewacht. Daarom denk ik dat er een diepe zucht van opluchting vanaf de kerktoren kwam toen ik deze week De Nacht had afgerond. De toren, en een deel van de kerk, moet immers uit de steigers zijn als er dit najaar een herdenking wordt gehouden van de Slag om Arnhem, 75 jaar geleden. Maar dit beeld is niet het enige …Lees het hele artikel…

De Oppergodmajoor (luchtboogbeeld)

luchtboogbeeld De Oppergodmajoor van George vd Wagt. Kopiëren in kalksteenHet volgende luchtboogbeeld is het bovenste van luchtboog 33. De beelden op deze boog zijn in 1954 gemaakt door George van der Wagt, en stellen zes lammen, blinden en kreupelen voor, naar aanleiding van de Zaligsprekingen van de Bergrede. Bovenaan zit een mannelijke figuur met een baard, in een zegenende houding.

Mudra

luchtboogbeeld De Oppergodmajoor (met Abhaya Mudra) van George vd Wagt. Kopie in kalksteenDeze zegenende houding wordt vaak afgebeeld in de christelijke kunst, met name op iconen. Ik weet niet of deze houding in de christelijke literatuur een naam heeft. Ik ken hem wel uit de Oosterse yoga; daar heet dit handgebaar de Abhaya Mudra: ‘zonder vrees’-handgebaar. Het is bedoeld om alle angst weg te nemen van de gezegende persoon. In het Westen heeft dit gebaar een meer algemeen zegenende betekenis.

Oppergodmajoor

De Zaligsprekingen: oud luchtboogbeeldje Vrouw Met Hoofdpijn

De Zaligsprekingen: oud luchtboogbeeldje Vrouw Met Hoofdpijn

Het is me niet duidelijk wie dit beeld moet voorstellen. In de archiefstukken van de restauratie wordt dit als ‘profeet’ betiteld, maar ik denk dat het eerder God de vader moet voorstellen, op zijn hemelse troon. Misschien heeft de beeldhouwer hiermee bedoeld dat de mensen die lijden gezegend worden. Van der Wagt was kennelijk niet religieus. In een krantenartikel uit die tijd legt hij uit dat hij niet wist waar het verhaal van de Dwaze en Wijze Maagden over ging. Hij heeft een bijbel geleend en het verhaal gelezen, ‘en daarom sjouwen er nu allemaal vrouwen met oliekannetjes over de kerk’. Dus ik vermoed dat hij niet zozeer een hogere betekenis aan dit beeld toekende, maar de reeks ermee afrondde. Misschien is dit ook op verzoek van het kerkbestuur gebeurd, of wie de iconografische thema’s dan ook bepaalde.

naar de volgende reeks luchtboogbeelden→

beeld de Oppergodmajoor in nieuwe Mushlkalk voor boog 33  van de Eusebiuskerk
Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram
en op Twitter
en op YouTube

 

Luchtboogbeeldje: Een Dwaze Maagd


Een dwaze maagd

luchtboogbeeldje van de Eusebiuskerk in Arnhem: een Dwaze Maagd

het oude beeld van tufsteen

Van de luchtbogen die we nu onder handen hebben, heeft elk zijn eigen thema. Zo zijn er zeven bazuinengelen, mensen die de Zaligsprekingen uitbeelden, een groep Wijze Maagden en dit beeld van de laatste boog beeldt een Dwaze Maagd uit.

In het kort gaat het verhaal zo: …Lees het hele artikel…