Paus Leo de Grote voorzagen

bovenlijf beeld Paus Leo de

Nog een heiligenbeeld

glas-in-loodraam Paus Gregorius

paus Gregorius leek verdacht veel op Paus Leo

glas-in-loodraam met opschrift Gregor. Magn.

Maar de naam van deze paus staat onderaan het venster: Gregorius Magnificus

Zoals je je misschien herinnert heb ik eerder dit jaar het beeld van Thomas van Aquino voor de Sint-Janskathedraal afgerond. Het beeld is intussen geplaatst en ik kon meteen verder met het volgende beeld: Paus Leo de Grote. Het is een ruim honderd jaar oud beeld van een bebaarde man met een tiara, een boek en een Byzantijns kruis. Eerst dacht ik nog dat het Paus Gregorius de Grote moest voorstellen, omdat het glas-in-loodraam achter het beeld een soortgelijke paus weergeeft: ook met boek en Byzantijns kruis en tiara, maar zonder baard en met een duif.

Attila de Hun

Scheuren in het gezicht van het beeld van Paus Leo

verweringssporen in het gezicht

Maar uiteindelijk bleek dat ik me toch vergiste, onder meer omdat op de console van dit beeld Attila de Hun staat afgebeeld. In het jaar 452 lag het Hunnenleger klaar bij het Gardameer, met plannen om Rome aan te vallen, maar Paus Leo bezocht hem en praatte het hem uit zijn hoofd. Over overredingskracht gesproken. Paus Gregorius kwam pas honderd jaar later.

Verweringsproces

kleed van het beeld van Paus Leo is verweerd

verdwenen plooien in het kleed

De twee beelden van Thomas van Aquino vertrokken in een krat naar Den Bosch, waar het nieuwe beeld op de kerk werd geplaatst en het oude beeld in het museum werd bijgezet. Per kerende post kreeg ik het oude beeld van paus Leo terug. Bij het steigerbezoek had ik al gemerkt dat het beeld nog wel bijna alle details had, maar dat de steen er niet al te best aan toe is.

Net als bij Thomas is het beeld gemaakt van Udelfanger zandsteen. Het materiaal is indertijd verticaal toegepast, en dat heeft gevolgen gehad bij de verwering: verticale uitspoelingssporen en het verdwijnen van een aantal plooien van zijn kleed. Ook is het beeld aan de achterkant sterk afgebladderd en als er nu niets gebeurt heb je kans dat over een jaar of tien veel details nog veel sterker aangetast zijn en dat het heel lastig wordt om een goede reconstructie te maken.

Staand leger

voet van het beeld van Paus Leo de Grote

afgebrokkelde plooien

Zoals ik heb uitgelegd in het eerste artikel over het beeld van Thomas van Aquino is het niet wenselijk als de lagen verticaal door het beeld lopen. Maar het is niet altijd mogelijk om dat te vermijden. In de steengroeve is de laagdikte niet groter dan zo’n 120 centimeter, en het beeld is minimaal 150 cm. Om die reden heeft men indertijd een liggend stuk steen uitgekozen en dat rechtop gezet. Dat noemt men staand leger. Maar deze keer moet ik een beeld maken met liggend leger, waarin de lagen dus horizontaal lopen. Dat kan alleen als ik ook dit beeld uit twee stukken maak. Een lijf en een stuk met hoofd en schouders.

Voorzagen

voorzagen nieuwe beeld, stap 2

voorzagen onderlijf, stap 2

Ik had al blokken steen klaar liggen op het erf: een reststuk van het bovenlijf van Thomas en de tweede helft van het blok waaruit ik Serges engel heb gezaagd. Die twee stukken waren niet van mij, maar van de Sint-Jan. Na overleg is besloten dat ik deze twee blokken kon gebruiken voor dit beeld. Ik begon met het reconstrueren van de missende onderdelen met plastilineklei. Aansluitend kwam het voorzagen van het onderlijf, in drie stappen van grof naar fijn. Daarna volgde hetzelfde proces voor het bovenlijf.

Volgende stap

voorzagen hoofd van het nieuwe beeld, stap 2

voorzagen schouders en hoofd, stap 2

Hierna komt het voorhakken van de twee stukken waar de naad moet komen. Het plan is om de onderste lijn te volgen van het kruis op het kazuifel van de paus. Het zal een lastig klusje worden! Ik houd je op de hoogte van het vervolg van deze interessante uitdaging.

voorzagen van het nieuwe beeld, stap 3

voorzagen onderlijf klaar

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Luchtboogbeeld De Ledigheid

-naar het eerste bericht over deze luchtboog-↑

eerste stadium van voorhakken De Ledigheid

Acedia

Het volgende luchtboogbeeld van boog 24 van de Eusebiuskerk in Arnhem was me niet helemaal duidelijk. We hebben alle zeven zonden voorbij zien komen, behalve de Luiheid, ook wel ledigheid, gemakzucht of traagheid genoemd, dus dit moest hem dan worden.

Ledigheid

vervolg hakken luchtboogbeeld De LedigheidAlleen snap ik niet goed hoe de beeldhouwer dit bedoeld had. Ik dacht dus ook eerst dat dit de Hoogmoed was, een dame met wellustig decolleté die hoog te paard zit. Of moet het een ezel voorstellen?

Dolce Far Niente

luchtboogbeeld De Ledigheid voltooidMisschien dat deze dame de doelloosheid van een rijke verveelde dame uitbeeldt, die nutteloos haar dagen slijt en de werkpaarden het werk laat doen? ‘Ledigheid is des duivels oorkussen,’ zei men vroeger al, al dacht ik altijd dat ze bedoelden dat je erg lenig moest zijn als je de duvel een zoen op zijn oor wilde geven. Deze dame is in ieder geval lenig genoeg!

Hoe het ook zij, ik heb het beeld gewoon gekopieerd. Al werkend merkte ik dat niet alleen de borsten overboord dreigen te hangen, maar zelfs de tepels zijn in beeld. ‘Het is zeker weer voedertijd’, merkte collega Stide op. ‘Hoezo?’ vroeg ik.

‘Nou,’ zei hij, ‘de biggetjes kijken al over de trog!’

Structuur

luchtboogbeeld De Ledigheid voltooid

Het oude beeld had een sterk verweerd oppervlak, maar toch was er iets te zien dat de beeldhouwer iets van structuur had aangebracht en een dikke wollen jurk had gesuggereerd. Dat heb ik geprobeerd na te bootsen door eerst het paard en de jurk te boucharderen, en daarna met een spitsbeitel korte, ondiepe voren in de jurk te maken, waardoor een levendig oppervlak ontstaat.

Potjeslatijn

beeld De Afgunst-voorzagen

voorzagen van De Afgunst-stap 2

In een vorig bericht over deze luchtboog heb ik verteld over het thema dat deze beelden uitdragen: de zeven hoofdzonden. Elk beeld dat we tot dusver gehouwen hebben (en Jelle heeft er drie van de zeven gemaakt) heeft een Latijnse naam in het zijprofiel gekregen: Superbia voor de IJdelheid, Gula voor de Vraatzucht, Ira voor de Woede, Avaritia voor de Hebzucht, deze Luiheid of Ledigheid heet Acedia, en dan komt Stide straks nog met Luxuria voor de Wellust en Invidia voor de Afgunst. Die zijn inmiddels ook onderweg.

Een mysogyne beeldhouwer?

beeld De Afgunst-voorzagen

voorzagen van De Afgunst- stap 3

Een aantal dames heeft opgemerkt dat de vrouwen er nogal bekaaid afkomen in deze reeks, want eigenlijk is alleen de Woede een man. Dat druiste tegen hun rechtvaardigheidsgevoel in en sommigen kenden de beeldhouwer daarom een zeer negatieve kijk op vrouwen toe.

Maar ook van de komende reeks die de Deugden moet voorstellen is de meerderheid als vrouw weergegeven. De conclusie is duidelijk: Eduard van Kuilenburg, die in de jaren vijftig bijna alle luchtboogbeelden hakte, had geen moeite met vrouwen. Integendeel: hij maakte liever beelden van vrouwen dan van mannen. Dat zou verklaren waarom er zoveel vrouwen tussen deze beelden te vinden zijn.

Inmeten

profielen hakken De Luiheid

het profiel leunt 5 graden naar links ten opzichte van het muurvlak en 61 graden neerwaarts

Omdat bij de vorige luchtbogen het bovenste beeld steeds niet helemaal lekker in het muurvlak paste, ben ik voor dit beeld speciaal nog naar de Eusebiuskerk getogen om samen met Remon Theissen van Slotboom Steenhouwers te meten hoe de stand van de boog ten opzichte van de kerk was. Zo’n bezoek aan de kerk is altijd een prachtige gelegenheid om het werk van de afgelopen tijd in ogenschouw te nemen. Het werd me weer duidelijk hoeveel vakmanschap er in deze restauratie gestoken wordt. Het voltooide deel staat er prachtig bij, en ook onze eerdere luchtboogbeelden met de bazuinengelen, wijze maagden, dwaze maagden en gebrekkigen uit de zaligsprekingen komen daarin goed uit.

luchtbogen Eusebiuskerk zuidzijde luchtbogen Eusebiuskerk zuidzijde luchtbogen Eusebiuskerk zuidzijde luchtbogen Eusebiuskerk zuidzijde luchtbogen Eusebiuskerk zuidzijde

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Ik ben ook te vinden op Instagram
en op Twitter
en op YouTube

De boog der zeven zonden-2: Beeldhouwen!

kopiëren luchtboogbeeldje De Woede. Foto tijdens het hakken van de detailsMisschien weet je het nog: op 9 maart 2019 plaatste ik een bericht over onze volgende luchtboogbeelden voor de Eusebiuskerk, die in brokken op ons erf arriveerden. Deze beelden waren tot in de kern met acrylhars geïmpregneerd, maar er ging iets mis en ze barstten uit …Lees het hele artikel…

kopie van Thomas van Aquino voltooid

-klik op de foto’s voor meer details-

de twee delen van het beeld zijn aangeen gelijmd

7. De delen zijn verlijmd

begin maken met het hakken van de kop

8. beginnen met hakken van gezicht en vogel

Thomas in twee delen

Na lange onderbrekingen (pinakels voor de Eusebiuskerk en kanthogels voor de Domkerk maken) is het beeld van Thomas van Aquino nu eindelijk af. In mijn eerdere blogberichten kun je lezen wie deze man was en hoe ik het beeld reconstrueerde, en hoe ik het kopiëren van het beeld ben begonnen met een heleboel zaagwerk.

Toen ik de draad weer oppakte waren …Lees het hele artikel…

Twee gestolen gevelbeelden: een kop en een lepelaar

Terug van weggeweest!

Ik heb de afgelopen tijd veel verschillende projecten onder handen gehad en ben even niet toegekomen aan berichten erover op dit blog. Maar, gelukkig hebben we de foto’s nog, zoals de zakenman zei toen hij zijn miljoenenjacht zag zinken. Dit project is een interessante uitdaging geweest tussen alle ornamentwerk door. Het ging namelijk om een gevelbeeld met een lepelaar en een boeddhakop uit Haarlem.

De originele natuurstenen ornamenten waren afkomstig uit de gevel van het Luthers Wees-en Oudeliedenhuis, dat gebouwd was in 1906. Na de sloop van dit tehuis zijn de stenen hergebruikt in de tuinmuur van het in 2015 ook weer gesloopte Vitae Vesper Bejaardenverzorgingstehuis. Er is een appartementencomplex op dit terrein gekomen en de gevelstenen bleven afgedankt en verweesd achter. Het Lutherse Kerkbestuur wilde …Lees het hele artikel…

Thomas van Aquino, deel 2: zagen

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Twee grote blokken zandsteen

1. Twee grote blokken Udelfanger zandsteen: 1 voor Thomas van Aquino, 1 voor de engel van Serge

Twee grote blokken

Het werk aan de kopie van het beeld van Thomas van Aquino is eindelijk aangevangen. Ik had enige tijd eerder twee grote blokken Udelfanger zandsteen binnen gekregen: een om er twee engelen uit te zagen en een blok waar ik de twee delen van het Thomasbeeld voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch uit moest halen. Dus de eerste stap was beide blokken met de diamantkettingzaag in tweeën te delen.

Th. van Aquino, deel 2: zagen. Met de kettingzaag gehalveerd blok

2. Het blok is gehalveerd met de kettingzaag

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Onderlijf voorzagen

3. Het zagen van het onderlijf

Thomas voorzagen

Hierna ben ik met mijn kopieerzaagmachine het onderlijf van Thomas gaan voorzagen. De scheidslijn van de twee delen moest immers bij zijn kap komen, zodat …Lees het hele artikel…

De boog der zeven zonden

luchtboogbeelden 'De Zeven Zonden' oud, opgesteld op het erf.

Wij, beeldhouwers

Er komt weer een leuk project aan! Zoals je wellicht weet zijn we al een paar jaar aan het werk voor de Eusebiuskerk in Arnhem. Wie zijn we? Nou ten eerste ikzelf natuurlijk, Koen van Velzen, restauratiebeeldhouwer, aangenaam. Ik werk samen met …Lees het hele artikel…

Kruisbloemen en kantbloemen, voor Eusebius en Dom

kruisbloemen in Muschelkalk voor de EusebiuskerkKruisbloemen voor de Eusebiuskerk

We zijn bezig met de afronding van drie projecten: de eerste helft van de Eusebiuskerk in Arnhem is bijna klaar, de laatste stukken van de Sint-Janskathedraal zijn voltooid, en ook de laatste hogels voor de Zuiderkapel van de Utrechtse Domkerk staan ingepakt klaar voor verzending. De kruisbloemen hierboven op de foto zijn voor de zuidzijde van de Eusebiuskerk. Het zijn vrij eenvoudige hogels in Franse Massangis-kalksteen, met een na-oorlogse vormgeving, maar ze zullen goed aftekenen met hun strakke lijnen. Het zijn er maar een paar, en het is zogenaamd ‘inboet’-werk: …Lees het hele artikel…

Beeld ‘De Nacht’ voor de Eusebiustoren


Laatste fase van de toren

Het werk aan de toren van de Eusebiuskerk nadert de afronding. Eigenlijk zijn de beelden van De Dag en De Nacht nog de laatste stukken waar met klem op wordt gewacht. Daarom denk ik dat er een diepe zucht van opluchting vanaf de kerktoren kwam toen ik deze week De Nacht had afgerond. De toren, en een deel van de kerk, moet immers uit de steigers zijn als er dit najaar een herdenking wordt gehouden van de Slag om Arnhem, 75 jaar geleden. Maar dit beeld is niet het enige …Lees het hele artikel…

De Oppergodmajoor (luchtboogbeeld)

luchtboogbeeld De Oppergodmajoor van George vd Wagt. Kopiëren in kalksteenHet volgende luchtboogbeeld is het bovenste van luchtboog 33. De beelden op deze boog zijn in 1954 gemaakt door George van der Wagt, en stellen zes lammen, blinden en kreupelen voor, naar aanleiding van de Zaligsprekingen van de Bergrede. Bovenaan zit een mannelijke figuur met een baard, in een zegenende houding.

Mudra

luchtboogbeeld De Oppergodmajoor (met Abhaya Mudra) van George vd Wagt. Kopie in kalksteenDeze zegenende houding wordt vaak afgebeeld in de christelijke kunst, met name op iconen. Ik weet niet of deze houding in de christelijke literatuur een naam heeft. Ik ken hem wel uit de Oosterse yoga; daar heet dit handgebaar de Abhaya Mudra: ‘zonder vrees’-handgebaar. Het is bedoeld om alle angst weg te nemen van de gezegende persoon. In het Westen heeft dit gebaar een meer algemeen zegenende betekenis.

Oppergodmajoor

De Zaligsprekingen: oud luchtboogbeeldje Vrouw Met Hoofdpijn

De Zaligsprekingen: oud luchtboogbeeldje Vrouw Met Hoofdpijn

Het is me niet duidelijk wie dit beeld moet voorstellen. In de archiefstukken van de restauratie wordt dit als ‘profeet’ betiteld, maar ik denk dat het eerder God de vader moet voorstellen, op zijn hemelse troon. Misschien heeft de beeldhouwer hiermee bedoeld dat de mensen die lijden gezegend worden. Van der Wagt was kennelijk niet religieus. In een krantenartikel uit die tijd legt hij uit dat hij niet wist waar het verhaal van de Dwaze en Wijze Maagden over ging. Hij heeft een bijbel geleend en het verhaal gelezen, ‘en daarom sjouwen er nu allemaal vrouwen met oliekannetjes over de kerk’. Dus ik vermoed dat hij niet zozeer een hogere betekenis aan dit beeld toekende, maar de reeks ermee afrondde. Misschien is dit ook op verzoek van het kerkbestuur gebeurd, of wie de iconografische thema’s dan ook bepaalde.

naar de volgende reeks luchtboogbeelden→

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram
en op Twitter
en op YouTube