De boog der zeven zonden-2: Hakken!

kopiëren luchtboogbeeldje De Woede. Foto tijdens het hakken van de detailsMisschien herinner je je nog dat ik de volgende reeks luchtboogbeeldjes binnenkreeg? In een artikel van 9 maart 2019 op dit blog kun je lezen hoe ze in brokken op ons erf arriveerden. Jelle is toen een hele tijd bezig geweest om alle losse delen bijeen te zoeken en weer samen te voegen tot herkenbare beelden. Dit waren de zeven beelden van boog 24, met als onderwerp De Zeven Zonden. De eerste beelden zijn inmiddels klaar.

Nou heb ik zelf nog niet eens zoveel werk voor deze boog gemaakt, omdat ik vooral druk was met andere projecten: Thomas van Aquino, kantbloemen voor de Domkerk, en familiewapens (ik ben al weer met de volgende bezig, in hardsteen).

Ondeugende dames voor Jelle

Jelle Steendam bezig met hakken kopie luchtboogbeeldje De Vraatzucht Jelle Steendam met De Vraatzucht

Ook Stide had het druk met andere projecten, dus Jelle was degene die het meest de vaart erin had. Hij heeft een aantal beelden voorgezaagd en achtereenvolgens De IJdelheid en De Vraatzucht staan hakken. Hij is nu bezig met De Hebzucht. Ik heb alleen De Woede nog maar gemaakt en Stide werkt nu aan De Wellust.

Luchtboogbeeldje De Ijdelheid, kopie door Jelle Steendam

De IJdelheid is erg ingenomen met haar eigen schoonheid

De IJdelheid is een dame met lang haar en een spiegel, de Vraatzucht is een dikke dame die iets in haar mond propt, en de de Wellust is een blote dame met padden aan haar borst. Ik houd het hier verder maar kort over die beelden, dat mogen de heren op hun eigen website uitleggen.

De Woede

lopiëren luchtboogbeeldje De WoedeKopie hakken van luchtboogbeeldje De WoedeEen van de zeven zonden is de razernij, woede of boosheid. Dit was het beeldje dat ik zelf onder handen kreeg. Het stelt een man voor die een mes trekt en met een van nijd vertrokken kop en de haren strak achterover iedereen de schrik aanjaagt.

uitdrukkingsstudie voor luchtboogbeeldje De Woede

Het originele beeld had scherpe tandjes, maar wel de ogen dicht, zodat de uitdrukking een beetje halfslachtig was. Ik heb er dus maar een paar fotootjes aan besteed om uit te zoeken hoe de ogen staan bij zo’n kop.

Latijnse termen

luchtboogbeeldje hakken De Woede (close-up)

Elk van deze zeven ondeugden heeft een latijnse term, en het lijkt me wel aardig om voor elk beeldje dat woord in de zijkant van het profiel te hakken. Dit zou dan Ira worden, de Vraatzucht wordt Gula, de IJdelheid Superbia en de Wellust wordt Luxuria. Dan zijn er nog Avaritia (gierigheid/hebzucht), Acedia (luiheid/traagheid) en Invidia (afgunst/kwaadsprekerij). Ook elke deugd heeft zo zijn term, maar die komen pas veel later aan bod, want hierna krijgen we eerst de Muzikanten en de Apostelen onder handen van boog 14 en 16.

Kisten vol puin: oude foto’s gezocht!

kisten met luchtboogbeelden die nog gekopieerd moeten worden.

een aantal van de kisten met oude luchtboogbeelden

een kist met een luchtboogbeeld dat in puin ligt

als je oude foto’s hebt dan zou dat me erg helpen bij de reconstructie

Het was een paar weken goed weer, dus ik heb de gelegenheid te baat genomen om alle overige luchtboogbeelden alvast op te meten, zodat we te zijner tijd de nieuwe steen kunnen bestellen. Maar ik trof lang niet alle beelden in goede staat aan! Er waren een paar kisten bij met alleen nog maar een goeie laag puin onderin. Ik twijfel er niet aan dat we desnoods ook deze beelden heel aardig zouden kunnen reconstrueren, maar zeven van deze beelden zullen niet meer terugkeren op de kerk. Er wordt hard nagedacht over een moderne invulling voor de gaten die ze achterlaten.

verweerde tufsteen beelden in opslag op erf beeldhowuerij

een klein deel van de oude beelden op het erf

Maar voor de rest moeten we alles herstellen en voor de ontbrekende delen onze creativiteit erop loslaten. Als iemand nog oude foto’s van de luchtbogen weet waarop de beelden nog in vol ornaat prijken, dan kan ik die heel goed gebruiken. Mijn emailadres vind je op de contactpagina.

Bijna 60 klaar, nog 38 te gaan?

verweerde beelden van De Muzikanten in opslag

een paar van de zeven muzikanten en zeven apostelen van boog 14 en 16

We schieten al lekker op met nieuwe beelden hakken: met deze drie zijn we op 56 beland en nummer 57 en 58 zijn al onderhanden. Het is bijna niet voor te stellen dat we er al zoveel gemaakt hebben en het blijft leuk om te doen! Ik moet eerlijk toegeven dat de Dwaze Maagden en vooral de Gebrekkigen niet zo erg interessant waren, maar deze zijn zeker de moeite waard omdat ze zo expressief zijn en duidelijk een verhaal vertellen. En dan moet je nog bedenken dat we nog heel veel werk voor de toren van de Eusebiuskerk hebben gemaakt. Vooral Stide heeft maanden in de werkplaats in Arnhem staan hakken en erg veel kraagstenen gekopieerd.

lijst met alle luchtbogen en hun thema's

-klik op de foto voor een grote weergave-

Er zijn er nog een hoop beeldjes te gaan, maar niet alle beelden zijn nog te redden. We weten dus niet hoeveel we er precies nog krijgen, maar voor de nieuwsgierigen onder ons is hier een overzicht met alle luchtboognummers en de thema’s per boog.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑

en op YouTube↑

kopie van Thomas van Aquino voltooid

-klik op de foto’s voor meer details-

de twee delen van het beeld zijn aangeen gelijmd

7. De delen zijn verlijmd

begin maken met het hakken van de kop

8. beginnen met hakken van gezicht en vogel

Thomas in twee delen

Na lange onderbrekingen (pinakels voor de Eusebiuskerk en kanthogels voor de Domkerk maken) is het beeld van Thomas van Aquino nu eindelijk af. In mijn eerdere blogberichten kun je lezen wie deze man was en hoe ik het beeld reconstrueerde, en hoe ik het kopiëren van het beeld ben begonnen met een heleboel zaagwerk.

Toen ik de draad weer oppakte waren de twee delen al aan elkaar verankerd met twee dikke roestvrijstalen draadeinden van 20mm dik en zo’n 50 à 60 cm lang. Dat komt niet zomaar meer los. Ik had het zo gemaakt dat het bovendeel een beetje als een dop over het onderdeel valt. Wel moest ik het voegvlak nog met een restauratiemortel verbinden, want om het vlak 100% passend te krijgen is ondoenlijk. Ik mag het niet verlijmen want een horizontale lijmnaad is vragen om problemen. Het water kan niet meer door de steen zakken en de steen erboven gaat rotten en kapotvriezen. Ik heb natuurlijk wel de pennen met epoxylijm goed vastgezet. Met de mortel heb ik de naad afgevoegd in dezelfde kleur en je ziet er nog maar heel weinig van.

hakken van het gezicht en de vogel op de kopie van het beeld van Thomas van Aquino

9. detailleren vogel en hoofd

hijsen van het beeld van Thomas van Aquino

10. hijsen

Veertjes en pootjes

Daarna volgden de bekende stappen van het hakken van de details. Met wat meetwerk en gaandeweg detailleren ontstond er een goed gelijkende kopie van het verweerde beeld. Ik heb hiervoor geen punteerapparaat gebruikt, want mijn voorzaagmachine had me al zoveel referentie gegeven dat ik met passers en sjablonen eenvoudig de tussenliggende punten veel vlotter kon overnemen.

Ik had bij het oude beeld de missende delen met plastilineklei aangeheeld. Deze klei wordt niet hard en kan later makkelijk weer verwijderd worden. Het kleurde opmerkelijk goed bij de rest van het beeld, zodat het niet storend werkte bij het kopiëren.

Het duifje op Thomas’ schouder was heel gedetailleerd gehakt, met kleine pootjes en veertjes. Dit soort dingen is niet echt moeilijk te maken in deze steen, het vraagt alleen wat meer geduld.

kopie beeld van Thomas van Aquino hoger gezet voor het hakken van de plooien

11. hakken van de onderste helft

afwerken van de onderzijde van beeld van Thomas van Aquino

12. plooien hakken en afwerken

Op werkhoogte en draaibaar

Vervolgens heb ik het beeld een slag hoger geplaatst om de onderste helft aan te kunnen pakken. Ik zet ze altijd dicht bijeen en liefst op een draaischijf, zodat ik ze steeds in de goede stand kan plaatsen en ik makkelijk alles kan bekijken.

De bokken heb ik zo laten maken dat ze op kleine pallets passen, zodat ik ze eenvoudig met een palletwagen kan verrijden. Ook zijn ze stapelbaar, zodat ik er een aardige hoogte mee kan bereiken. Maar deze bokken zijn alleen voor grotere beelden; voor kleinere gebruik ik mijn gele schaartafels. Ook daar kan ik de draaischijven prima op kwijt.
Mocht dat te laag zijn dan kan ik er nog een opzetstuk op zetten.

schuren van habijt zandstenen beeld

13. Het schuren van het habijt

kopie van beeld van Thomas van Aquino naast herstelde origineel

14. Beeld voltooid; het origineel nog met kleireparaties

Poetsen en schuren

Toen alle details naar mijn zin waren kwam het schuurwerk. Met diamantraspen en schuurstenen heb ik met de hand het hele beeld opgepoetst. Later vond ik het toch nog niet mooi genoeg. Ik ontdekte dat het in deze Udelfanger zandsteen best goed gaat als je het met schuurpapier of schuurlinnen naschuurt met de hand. Het geeft een soort fluwelige afwerking die goed past bij het beeld, en alle krassen van de beitel en de schuurstenen raak je eenvoudig kwijt. Wel is het weer even een geduldwerkje. Ik heb dagenlang op zijn habijt zitten schuren en kon het goed aan mijn vingertoppen merken.

kopie en origineel naast elkaar. Origineel nu zonder klei

15. hier de voltooide kopie en het origineel zonder klei

het originele beeld van Thomas van Aquino, beschadigd.

16. Het origineel vóór reparatie

Geschiedschrijving achteraf

Aan de achterzijde van het originele beeld waren allemaal verschillende beitelsporen te zien. Ik heb die in de kopie teruggebracht. Maar om duidelijk te maken voor toekomstige generaties heb ik het volgende er ook in gehakt: kopie 2019 k. van velzen

Hiermee moet het voor latere historici makkelijker te duiden zijn wat er dit jaar met dit beeld is gebeurd. Ik durf er namelijk niet op te vertrouwen dat dit blog de eeuwen zal overleven. Misschien het internet niet eens. Men zegt dat een goeie zonne-uitbarsting al genoeg is om al onze elektronica en zelfs de elektrische apparatuur en voorzieningen uit te schakelen. We zullen zien, maar Thomas blijft zo in ieder geval een beetje de geschiedenis bewaken.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑

en op YouTube↑

Twee gestolen gevelbeelden: een kop en een lepelaar

Terug van weggeweest!

Ik heb de afgelopen tijd veel verschillende projecten onder handen gehad en ben even niet toegekomen aan berichten erover op dit blog. Maar, gelukkig hebben we de foto’s nog, zoals de zakenman zei toen hij zijn miljoenenjacht zag zinken. Dit project is een interessante uitdaging geweest tussen alle ornamentwerk door. Het ging namelijk om een gevelbeeld met een lepelaar en een boeddhakop uit Haarlem.

De originele natuurstenen ornamenten waren afkomstig uit de gevel van het Luthers Wees-en Oudeliedenhuis, dat gebouwd was in 1906. Na de sloop van dit tehuis zijn de stenen hergebruikt in de tuinmuur van het in 2015 ook weer gesloopte Vitae Vesper Bejaardenverzorgingstehuis. Er is een appartementencomplex op dit terrein gekomen en de gevelstenen bleven afgedankt en verweesd achter. Het Lutherse Kerkbestuur wilde …Lees het hele artikel…

Thomas van Aquino, deel 2: zagen

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Twee grote blokken zandsteen

1. Twee grote blokken Udelfanger zandsteen: 1 voor Thomas van Aquino, 1 voor de engel van Serge

Twee grote blokken

Het werk aan de kopie van het beeld van Thomas van Aquino is eindelijk aangevangen. Ik had enige tijd eerder twee grote blokken Udelfanger zandsteen binnen gekregen: een om er twee engelen uit te zagen en een blok waar ik de twee delen van het Thomasbeeld voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch uit moest halen. Dus de eerste stap was beide blokken met de diamantkettingzaag in tweeën te delen.

Th. van Aquino, deel 2: zagen. Met de kettingzaag gehalveerd blok

2. Het blok is gehalveerd met de kettingzaag

Thomas van Aquino, deel 2: zagen. Onderlijf voorzagen

3. Het zagen van het onderlijf

Thomas voorzagen

Hierna ben ik met mijn kopieerzaagmachine het onderlijf van Thomas gaan voorzagen. De scheidslijn van de twee delen moest immers bij zijn kap komen, zodat …Lees het hele artikel…

De boog der zeven zonden

luchtboogbeelden 'De Zeven Zonden' oud, opgesteld op het erf.

Wij, beeldhouwers

Er komt weer een leuk project aan! Zoals je wellicht weet zijn we al een paar jaar aan het werk voor de Eusebiuskerk in Arnhem. Wie zijn we? Nou ten eerste ikzelf natuurlijk, Koen van Velzen, restauratiebeeldhouwer, aangenaam. Ik werk samen met …Lees het hele artikel…

Kruisbloemen en kantbloemen, voor Eusebius en Dom

kruisbloemen in Muschelkalk voor de EusebiuskerkKruisbloemen voor de Eusebiuskerk

We zijn bezig met de afronding van drie projecten: de eerste helft van de Eusebiuskerk in Arnhem is bijna klaar, de laatste stukken van de Sint-Janskathedraal zijn voltooid, en ook de laatste hogels voor de Zuiderkapel van de Utrechtse Domkerk staan ingepakt klaar voor verzending. De kruisbloemen hierboven op de foto zijn voor de zuidzijde van de Eusebiuskerk. Het zijn vrij eenvoudige hogels in Franse Massangis-kalksteen, met een na-oorlogse vormgeving, maar ze zullen goed aftekenen met hun strakke lijnen. Het zijn er maar een paar, en het is zogenaamd ‘inboet’-werk: …Lees het hele artikel…

Beeld ‘De Nacht’ voor de Eusebiustoren


Laatste fase van de toren

Het werk aan de toren van de Eusebiuskerk nadert de afronding. Eigenlijk zijn de beelden van De Dag en De Nacht nog de laatste stukken waar met klem op wordt gewacht. Daarom denk ik dat er een diepe zucht van opluchting vanaf de kerktoren kwam toen ik deze week De Nacht had afgerond. De toren, en een deel van de kerk, moet immers uit de steigers zijn als er dit najaar een herdenking wordt gehouden van de Slag om Arnhem, 75 jaar geleden. Maar dit beeld is niet het enige …Lees het hele artikel…

De Oppergodmajoor (luchtboogbeeld)

luchtboogbeeld De Oppergodmajoor van George vd Wagt. Kopiëren in kalksteenHet volgende luchtboogbeeld is het bovenste van luchtboog 33. De beelden op deze boog zijn in 1954 gemaakt door George van der Wagt, en stellen zes lammen, blinden en kreupelen voor, naar aanleiding van de Zaligsprekingen van de Bergrede. Bovenaan zit een mannelijke figuur met een baard, in een zegenende houding.

Mudra

luchtboogbeeld De Oppergodmajoor (met Abhaya Mudra) van George vd Wagt. Kopie in kalksteenDeze zegenende houding wordt vaak afgebeeld in de christelijke kunst, met name op iconen. Ik weet niet of deze houding in de christelijke literatuur een naam heeft. Ik ken hem wel uit de Oosterse yoga; daar heet dit handgebaar de Abhaya Mudra: ‘zonder vrees’-handgebaar. Het is bedoeld om alle angst weg te nemen van de gezegende persoon. In het Westen heeft dit gebaar een meer algemeen zegenende betekenis.

Oppergodmajoor

De Zaligsprekingen: oud luchtboogbeeldje Vrouw Met Hoofdpijn

De Zaligsprekingen: oud luchtboogbeeldje Vrouw Met Hoofdpijn

Het is me niet duidelijk wie dit beeld moet voorstellen. In de archiefstukken van de restauratie wordt dit als ‘profeet’ betiteld, maar ik denk dat het eerder God de vader moet voorstellen, op zijn hemelse troon. Misschien heeft de beeldhouwer hiermee bedoeld dat de mensen die lijden gezegend worden. Van der Wagt was kennelijk niet religieus. In een krantenartikel uit die tijd legt hij uit dat hij niet wist waar het verhaal van de Dwaze en Wijze Maagden over ging. Hij heeft een bijbel geleend en het verhaal gelezen, ‘en daarom sjouwen er nu allemaal vrouwen met oliekannetjes over de kerk’. Dus ik vermoed dat hij niet zozeer een hogere betekenis aan dit beeld toekende, maar de reeks ermee afrondde. Misschien is dit ook op verzoek van het kerkbestuur gebeurd, of wie de iconografische thema’s dan ook bepaalde.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram
en op Twitter
en op YouTube

Ornamentwerk voor de Domkerk en de Sint Jan

Een toot voor een baldakijn van de Sint Jan

Ornamentwerk in Udelfanger zandsteen: toot voor baldakijn Sint Jan

het profielwerk moet ik later nog aanpassen

Het was een interessante laatste werkweek van het jaar. Ik ging eerst naar de Sint-Janskathedraal in Den Bosch, waar ik nog wat ornamentwerk zou aanpassen. Het ging om een zogeheten ‘toot’ van een baldakijn. De oude was verweerd en ik moest een nieuwe leveren. Maar de steigerbouwers waren boven mijn hoofd al druk aan het afbreken, dus nadat ik wat maten had overgenomen ben ik met het werkstuk weer naar Achterveld gegaan om het af te ronden. Ik had dit ornament eigenlijk allang klaar, maar toen ik de …Lees het hele artikel…

Luchtboogbeeldje: Een Dwaze Maagd


Een dwaze maagd

luchtboogbeeldje van de Eusebiuskerk in Arnhem: een Dwaze Maagd

het oude beeld van tufsteen

Van de luchtbogen die we nu onder handen hebben, heeft elk zijn eigen thema. Zo zijn er zeven bazuinengelen, mensen die de Zaligsprekingen uitbeelden, een groep Wijze Maagden en dit beeld van de laatste boog beeldt een Dwaze Maagd uit.

In het kort gaat het verhaal zo: …Lees het hele artikel…