Hogels en kruisbloemen voor de Dom van Aken

twee nieuwe kruisbloemen voor de Dom van Aken in Ierse hardsteen

Voor de Dom van Aken moest een aantal pinakels vervangen worden. De oude waren gescheurd door roestend ijzer en vanwege verkeerd toegepast leger. De afzettingsrichting van de steen moet liefst horizontaal worden verwerkt, omdat er anders kans bestaat dat er een lange verticale plak afbreekt. Hier was dat verticaal.

Het materiaal voor deze pinakels is Ierse hardsteen. Het is vrijwel hetzelfde materiaal als de bekendere Belgische hardsteen, maar het is wat egaler (sommigen zeggen saaier) en makkelijker te bewerken: het is iets minder hard en je gereedschap slijt minder omdat er minder silica in zit.

Zaagwerk

oude kruisbloem en nieuw blok hardsteen Dom van Aken

oude kruisbloem en nieuw blok hardsteen

ruw blok steen voor de Dom van Aken

door de kettingzaag te gebruiken kan het werk vlotten

Ik kreeg het oude model en nieuwe blokken Ierse hardsteen aangeleverd. De vier hogels van de kruisbloem zijn in het midden niet aan elkaar verbonden. Met een haakse slijper kan ik niet helemaal zo diep als tot aan de schacht zagen, maar met een kettingzaag is dat geen probleem. Dat versnelt het hakken aanmerkelijk! Natuurlijk zou een grote zaagmachine dit ook kunnen, maar die heb ik niet. Voor de stevigheid kon ik zelfs nog een stuk vast laten zitten, waardoor de steen niet te makkelijk kan breken.

Vormgeving

voorzagen van de kruisbloem voor de Dom van Aken

voorzagen en ruwe vorm hakken. Met de kettingzaag kan ik strak tot op de schacht zagen

Kruisbloemen zijn in essentie hetzelfde als hogels. Een gotische pinakel bevat van onder naar boven een aantal rijen bladvormen (de hogels), die gewoonlijk worden bekroond met bewerkelijkere bladvormen die in een kruisvorm tegenover elkaar staan (de kruisbloem).

Deze hogels en kruisbloemen van de Dom van Aken zijn waarschijnlijk na-oorlogse kopieën. Ze zijn in ieder geval niet al te spannend gehouwen indertijd. Ik heb, zonder al te veel af te wijken, iets meer spanning in de vorm aangebracht. De grote vormen van de kruisbloem liggen allemaal binnen hetzelfde vlak. Dat maakt het wel makkelijk om deze bloemen snel voor te zagen.

hogels van ierse hardsteen voor de Dom van Akern

op de achtergrond de oude hogels, vooraan de nieuwe

De eenvoudige waterbladhogels heb ik wat dieper gemaakt, en de contouren wat sierlijker en scherper (zie hieronder). In 1993 leerde ik voor het eerst hogels en kruisbloemen hakken, en ik heb er in de afgelopen 25 jaar al heel wat gemaakt, maar nog niet vaak in hardsteen. Omdat arduin of hardsteen, de naam zegt het al, een vrij harde steen is, is het logisch dat de vormen zo eenvoudig gehouden zijn. Maar ook de eenvoudigste waterbladhogel heeft zijn eigen charme, en het is essentieel dat het zijn vormspanning behoudt en dat na generaties van kopie op kopie er niet slechts een vage fledder overblijft. Dat maakt het voor mij ook nog enigszins interessant: het zoeken naar een mooie lijn en vormspanning.

Het is de bedoeling dat er aan de Dom van Aken de komende tijd nog veel meer pinakels vervangen gaan worden.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

De laatste pinakel voor de Cuneratoren

Laatste pinakel voor de Cuneratoren. tufstenen blok van pinakel Cuneratoren

oud verweerd pinakelblok

←naar het eerste bericht over deze restauratie

De restauratie van de Cuneratoren in Rhenen nadert zijn einde. Mijn collega Jan Tolboom uit Leusden had de opdracht aangenomen om hiervoor al het ornamentwerk te leveren, te weten acht grote pinakels en een partij hogels. …Lees het hele artikel…

Pinakel voor een steunbeer van de Cuneratoren

Ornamenten Cuneratoren Rhenen1

het onderste blok van de pinakel

Op dit moment wordt de Cuneratoren in Rhenen gerestaureerd. Veel van de oude tufsteen wordt vervangen in Muschelkalk. Ik heb een aantal geprofileerde blokken voorzien van ornamenten, voor (en in samenwerking met) collega Jan Tolboom. …Lees het hele artikel…

Baldakijn klaar

Baldakijn voor de Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch in Udelfanger zandsteen

ornamenten aan een baldakijn voor de Sint-Janskathedraal in ‘s-Hertogenbosch in Udelfanger zandsteen

Het baldakijn voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch is klaar. Het steenhouwwerk is gemaakt door Mike Slotboom van Slotboom Steenhouwers in Winterswijk; ik heb hieraan het ornamentwerk gedaan. Het lastigste hiervan waren de hangende delen aan de voorkant, de zogeheten toten. …Lees het hele artikel…

Een baldakijn voor de Sint Jan

overal waar ornamenten moeten komen zitten nu nog blokjes

de steenhouwer heeft prachtig werk geleverd. Waar de ornamenten moeten komen zitten nu nog blokjes

-naar het eerste bericht over deze restauratie-

Terwijl ik wacht op de steen voor de valk uit Franeker loopt het andere werk intussen gewoon door. Op dit moment heb ik een zandstenen baldakijn onder handen van de Sint-Janskathedraal in ‘s-Hertogenbosch. Een baldakijn is een soort koepeltje waaronder een heiligenbeeld hoort te staan. …Lees het hele artikel…

Kantbloemen stellen

nieuwe hogels op zuiderportaal Stevenskerk in Nijmegen geplaatst

de nieuwe kantbloemen zitten heel dicht op de nieuwe consoles, maar dat was in de oude situatie ook zo. Uiterst links zie je nog een klein stukje van de nieuwe driepassen

←naar het eerste bericht over dit project

Het honderdste bericht op dit blog is bereikt, en vandaag hadden we (mijn collega Stide en ik) ook een andere mijlpaal: het stelwerk aan de Stevenskerk in Nijmegen is op een oor na gevild. Vandaag is het plaatsen van de kantbloemen bijna gereed gekomen. …Lees het hele artikel…

Inboeten en ander stelwerk

Stevenskerk voegwerk 2

Het zijn vaak heel lastige hoekjes op een steiger

←naar het eerste bericht over dit project

‘Inboeten’ is van oorsprong een vissersterm voor het repareren van visnetten, toen deze nog moeizaam met een klos draad als handwerk moesten worden hersteld. Inmiddels wordt het in allerlei beroepen gebruikt als aanduiding voor het herstellen van gaten in reeds eerder gemaakt werk. …Lees het hele artikel…