We hadden ze allemaal zorgvuldig gekopieerd naar de reconstructies die we met gips gemaakt hadden, en uiteraard nog meer zorg besteed aan het uiteindelijke resultaat dan we in het gips konden weergeven.
Ook hadden we met de beitelsporen die de beeldhouwijzers nalieten een mooie afwerking verkregen. Ten slotte hadden we ook nog de vlakke delen en de zes afdekplaten voorzien van een scharreerslag, oftewel een sierslag met een cesseel, een brede beitel van 6 cm.
Winter valt in
Nadat de beeldjes van Muschelkalk waren gekeurd was inmiddels de winter ingetreden, waardoor we tot begin maart moesten wachten voordat ze weer op hun oude plek terug konden worden gezet.
Een aannemer werkte achter de schermen intussen wel hard door om de inpandige regenpijp van gietijzer te verwijderen en het gescheurde metselwerk te herstellen.
Toch zat er nog een stuk regenpijp in de weg, maar Jelle maakt er korte mettten mee.
Uitsparingen
Omdat we eerder een aantal roestvrijstalen schroefstempels hadden ingebracht om de gevel op te vangen, konden we de nieuwe beelden niet eenvoudig op hun plek zetten.
In de achterzijde van de meeste onderdelen moesten we uitsparingen hakken zodat we ruimte hadden om het rvs te omzeilen.
Dat had ik allemaal uitgemeten en al in de werkplaats voorbereid.
Hijsen
We hebben na aankomst eerst de laatste resten oude tufsteen verwijderd, waarna we de beelden één voor één op hun plek konden plaatsen.
Soms moesten we ter plekke nog een kleinigheid aanpassen, maar al met al ging het voorspoedig.
We hebben de beelden met rvs ankers naar achteren geborgd in de bestaande steen.
Lichtval
Toen we eenmaal alle 14 onderdelen op zijn plek hadden gezet, hebben we alles netjes afgevoegd en schoongemaakt.
Het viel op dat deze vrij grove Muschelkalksteen een mooie ambachtelijke uitstraling had die naadloos opging in de omgeving, met zijn arbeiderskunst en tufsteen.
Ook de lichtval kwam op locatie prachtig tot zijn recht. Het was duidelijk te zien dat deze beelden ontworpen waren om van onderaf te bekijken.
Een pet van lood
Toch maakte een enkeling zich nog zorgen over de afwatering en verwering. Voor de oude lekkende regenpijp kwam een nieuwe vergaarbak en zal ook nog een regenpijp aan de buitenkant komen.
Maar de beelden hebben ook een vlakke bovenkant. Hoe dat op te lossen? Een loodgietersbedrijf heeft prachtig werk geleverd door alles netjes af te dekken met een ‘pet’ van lood.
Zo blijft het onderliggende werk droog en bewaard voor de komende honderd jaar, en hopelijk veel langer.
Het is alweer een tijdje geleden dat ik een project gedeeld heb, en dat komt omdat ons huidige project er een is van grote omvang. Niet alleen moet er gigantisch veel voor gemaakt worden, maar ook is een hoop van dit werk nieuw en verrassend. Ik mag wel zeggen dat het gaat om de gevelreconstructies voor de kerk van Veghel, maar de details blijven nog een verrassing omdat het een geschenk wordt aan de stad/het dorp. We zijn al ruim een jaar bezig met de voorbereidingen, de reconstructies en het beeldhouwen. Inmiddels wordt er volop gewerkt aan de opbouw en zijn wij toe aan de laatste onderdelen, maar de kers op de taart houden we nog even geheim. Ook voor ons is dat een spannend onderdeel, waarvan we uitzien naar het resultaat. Update: het werk is inmiddels geplaatst en onthuld. Lees meer onder deze link↑ en de verdere berichten.
Dit was een onderneming die enige planning vereiste omdat het heel rank zou worden en toch sterk moest blijven. Hoe heb ik dat aangepakt? Ik wilde niet dat dit ornament na een aantal jaar in de buitenlucht doormidden zou breken, dus besloot ik er een roestvrijstalen draadeind in te verlijmen. Ik boorde een gat middendoor de 80cm hoge steen met een pijpboor, goed uitlijnend zodat ik aan de andere kant een beetje in het midden zou uitkomen. Het moest gelijk maar goed stevig, dus ik koos er een draadeind van 20mm dik voor. Deze moest onderin 15 cm en bovenin 5 cm uitsteken, dus dacht ik de steen met klei af te dichten en gietepoxy om het draadeind heen te gieten. Maar het was nog erg koud buiten en de epoxy wilde niet goed doorstromen.
Herkansing
het verlijmen van de pennen
De tweede poging was met veel dunnere gietepoxy. Deze goot ik vanaf de andere zijde aan, in een kommetje van klei, en deze lijm stroomde wel helemaal door. Gelukt, dacht ik. Maar toen bleek in de week erna dat de lijm niet wilde uitharden! Tot mijn teleurstelling had ik nooit gezien dat je deze lijm boven de 15 graden moet verwerken, en het was maar 5º Celsius. Het spul bleef een beetje rubberig en hoewel het in de maand erna een beetje meer uithardde werd het nooit echt hard. Maar… eigenlijk is dat wel gunstig. Deze tempelornamenten komen op het dak te staan en krijgen daar met behoorlijke temperatuurverschillen te maken. Dan is het juist wel gunstig als de binding niet al te star is.
Kalasams
Kalasams zijn ornamenten boven op een hindoetempel, meestal van messing maar soms van steen. Van oudsher werden ze gebruikt om er rijst in te bewaren, zodat na een ramp altijd nog gezaaid kon worden. Ze zijn bedoeld om de tempel te beschermen. Zie ook de Engelse Wikipedia. In dit geval werd ik gevraagd om deze Kalasams te maken voor de tempel van Onderdijk. De ruimte kreeg een nieuw dak, waarbij eerst overwogen werd om de drie schoorstenen allemaal maar te verwijderen, maar later werd besloten om de twee kleintjes te bewaren als voetstuk voor deze kalasams. Ze dienen als bekroning op de tempel.
Tekenen en uitzagen
3d schets
aanzicht en doorsnede
Aan de hand van foto’s tekende ik een model op de computer in Sketchup, waarvan ik na enige aanpassingen een profiel uitprintte. Dat gebruikte ik voor een houten profielmal op ware grootte, dat ik kon gebruiken op mijn beeldenzaag. Met deze beeldenzaag kon ik in een aantal stappen, als een verticale draaibank, de ornamenten uitzagen in steen. Zagen in dolomiet gaat echter erg langzaam, dus ik was wel een paar dagen zoet met het voorzagen van elke kalasam.
Poetsen en schuren
eerste draaiwerk
Maar met voorzagen ben je er nog lang niet. Het resultaat is dan nog onzuiver en erg gestreept omdat het in feite bestaat uit allemaal zaagsneden die rond het ornament lopen. Ik ben nog een aantal dagen druk geweest met vormgeven, schuren, raspen en vijlen voordat het naar mijn zin was. En omdat het allemaal lastige vormen zijn moest ik een groot deel gewoon met de hand doen. Ik heb de twee ornamenten uiteindelijk geschuurd tot korrel 200, zodat het niet te donker en glanzend zou worden. Een beetje mat lichtgroenig, zoals een koperen dak, leek me mooi. Na verloop van tijd verweert deze steen uit zichzelf naar deze kleur.
Fioel
de eerste versie van de dop was veel te spits
Tenslotte moest ik nog twee losse afdekknoppen maken, die ik ook eerst met de draaibank voorzaagde. Ik had een heel ranke vorm voor ogen, maar toen ik de onderdelen op elkaar plaatste bleek het allemaal niet in verhouding. De steel was nog te lang en de knop was teveel Efteling. Toen ik dat allemaal had aangepast was het naar mijn zin. Ik heb het zo gemaakt dat de knop als een dekseltje over het rvs draadeind en de steel valt. Het is een rank geheel geworden, maar door de versteviging erin is het toch verrassend sterk.
Plaatsing
eerste geplaatst
Ik had van tevoren bedacht dat het handig zou zijn als de twee Kalasams elk uit twee onderdelen bestonden: het eigenlijke ornament en een losse piek. Dan kon ik er een hijsoog op schroeven waaraan ik het stuk kon ophijsen in de werkplaats en ook op het dak kon het handig zijn.
Dat bleek ook wel. Ik had het allemaal goed voorbereid en omdat vele handen licht werk maken stonden ze binnen de kortste keren op hun plek op de schoorstenen. Met een lange hijsband aan het hijsoog, twee man boven en twee onder, konden we ze makkelijk op het dak hijsen. Ik vermoed dat ze rond de zestig kilo wegen, maar op deze manier was het goed te doen. Ze zijn 80 x 40 x 40 cm groot. Een klein beetje stellen, nog even de dop erop bevestigen en afvoegen en het was klaar.
