Griffioen boetseren in klei en gips

Jelle boetseert aan griffioen. Griffioen boetseren in klei en daarna afgieten in gips

Jelle en ik zijn hier halverwege met het boetseerwerk aan de griffioen

Verder met de grote griffioen

griffioen boetseren in kunstklei Het is een project met lange onderbrekingen, omdat er altijd werk tussendoor komt dat veel meer haast lijkt te hebben. Maar afgelopen zomer was er een vakantieperiode waarin Jelle en ik aan de slag konden om eindelijk de grote gespiegelde griffioenen te gaan vormgeven. In mijn laatste bericht hierover, van ruim een jaar eerder, vertelde ik dat deze twee gespiegelde griffioenen waarschijnlijk in beton gegoten gaan worden. Maar ik kreeg goed nieuws van de klant: bij nader inzien wilde hij toch liever zandstenen originelen dan betonnen afgietsels. We mogen ze gaan hakken! Ik besloot dat dit toch wel een groot project is voor mij alleen en dat ik dit graag samen met Jelle Steendam wilde gaan maken. Met de combinatie van ons beider vormgevoel en een stel handen erbij wordt dit een geweldig stuk beeldhouwwerk waar ik razend enthousiast over ben.

Geen schuim maar klei

Stalen framen voor het werk van griffioen boetseren in klei en daarna afgieten in gips

Ik was al begonnen om mijn schaalmodel uit te vergroten in harde schuim. Maar het werk viel me tegen. Ik kon hierin niet de souplesse krijgen die me voor ogen stond en besloot het anders aan te pakken en wilde de griffioen boetseren in klei. De eerste stap was een stevig frame. Ik trok een contoursjabloon van mijn schaalmodel, vergrootte dit uit op de gewenste schaal en zaagde het uit een plaat hout. Vervolgens laste ik van vierkante profielbuis een stalen frame in elkaar voor de griffioen. Aan dit frame kon ik van volièregaas het lijf ruwweg modelleren, dat ik met purschuim opvulde. De vleugels maakte ik uitneembaar.

Schild

schild van griffioen boetseren in klei3Daarna kwam het boetseren van het schild. Het schild is een ingewikkelde beweging van onderdelen met allerlei details die ik in eerste instantie maar moeilijk van de kleine fotootjes kon aflezen. Toen we bijna klaar waren met alle afgietsels stuurde de klant ons een hele reeks haarscherpe foto’s waarop te zien was dat ik heel erg dicht in de buurt van het origineel had gezeten. Maar ook was er nieuwe informatie op te ontdekken die we zeker in de reconstructie zullen gaan verwerken. Ik had al heel wat uren in fotobewerking gestopt om erachter te komen hoe het er ooit had uitgezien.

oude foto griffioen in situEen collega merkte op dat hij zulke oude foto’s eerder als leidraad had gebruikt om zijn eigen beesten te maken dan dat hij er per sé een exacte kopie van had willen maken. Daar is ook wat voor te zeggen. Maar voor mezelf is het een uitdaging geweest om het niveau van de oude griffioenen te reconstrueren en te benaderen. Ik ben er een betere beeldhouwer door geworden. En ook voor Jelle is het een heel leerzaam project. Hij heeft veel meer boetseerervaring dan ik en is ook beter bekend met het maken van gipsen kappen. Maar om het op deze schaal te doen is ook voor hem nieuw! Dus samen leren we een hoop. Pas als we echt aan het hakken gaan zitten we op bekend terrein; dat hebben we al heel wat vaker gedaan.

Van het schild heb ik een eenzijdige kap gemaakt en met hulp van Jelle ook een gipsen afgietsel. Dit konden we gebruiken voor het verdere boetseerwerk aan het lijf van de griffioen.

Priegelige riddertjes

familiewapen Von Klot voor schild griffioen linksDe schilden zijn ook allebei anders. Ze hebben allebei een familiewapen erop, de ene is van Graf Von Klot-Trautvetter met twee helmen en twee ridders met vaandels en lansen en een wapenspreuk, en de andere van Graf Von Bohlen, met vijf griffioenen en drie helmen en de wapenspreuk ‘Cave Gryphem’. Alleen al deze familiewapens zijn enorm bewerkelijke stukken, dus dit is een project waaraan we heel wat weekjes zullen gaan besteden bovenop de tijd die we nodig hadden om te boetseren.

familiewapen Von Bohlen voor schild griffioen rechtsOok de grote vorm van het schild had ik in klei geboetseerd en in gips afgegoten. Dat hele familiewapen heb ik niet geboetseerd, want dat is heel veel werk dat je toch niet kunt overbrengen met de beeldenzaag. Ik kan het ook veel sneller rechtstreeks in de steen uithakken als het er eenmaal op getekend is. Een goed voorbeeld hiervoor is het grote familiewapen met twee griffioenen dat ik in 2013 in zandsteen maakte.

Het lijf van de griffioen

griffioen boetseren in klei en daarna afgieten in gipsDaarna kwam stap drie: modelleren van het lijf, de vleugels en de staart. Dit was het punt waarop Jelle ook in actie kon komen. Samen hebben we in een aantal dagen van intensief modelleren de griffioen gestalte gegeven. Klei kan natuurlijk uitdrogen en krimpen, zodat het heel fijn was dat we dit gezamenlijk in kortere tijd konden doen. De griffioen wordt 115 cm hoog en het schild 122 cm, dus dat was hard doorwerken.

Gipskappen

griffioen boetseren in klei en daarna afgieten in gipsMaar met een kleimodel kun je nog niet zoveel doen. Als het uitdroogt gaat het barsten en valt in stukken uiteen. Als het nat is kan het uitzakken of beschadigen. Daarom hebben we er een gigantische lading gips doorheen gejaagd om tot een gipsmodel te komen. We waren tevreden met de expressie van de kleigriffioen, zodat we konden doorgaan naar stap 3: kappen van gips eroverheen leggen.

Eerst haalde ik de vleugels en de staart eraf en maakte daar aparte gipskappen van. Vervolgens maakten we, in een intensief ritme van gips aanmaken, een dunne laag gips opzetten in kleur en een dikkere laag eroverheen aanbrengen, een gipskap voor de buik van de griffioen. De laatste twee kappen waren voor de kop van de griffioen. De naden gaven we aan met ‘latoenen’, in dit geval geknipt uit een plaat zink die ik nog had. Tenslotte volgden de twee kappen voor de linker en rechter helft van de griffioen.

Afgietsels

griffioen boetseren in klei en daarna afgieten in gips. Holle gipsafgietsels.Daarna hebben Jelle en ik afgietsels van elke kap gemaakt. We hadden een goede lading glasvezels door de gips gemengd, zodat de afgietsels dun konden blijven. Ten slotte hebben we de losse onderdelen aan elkaar vastgemaakt met nog meer gips, die we van binnenuit over de naden smeerden. Over het geheel hebben we nu een holle griffioen van ongeveer 8 cm dik, die we nog een beetje kunnen hanteren.

griffioen boetseren in klei en daarna afgieten in gips. Weghakken van de gipskappenMaar het beeld zat nog wel ingepakt in de gipskappen! Daarom zijn we ook nog een paar dagen druk geweest om alle onderdelen los te hakken uit de gipskappen. Gelukkig hadden we de binnenste laag van de gipskappen een beetje rode kleurstof meegegeven, waardoor we konden zien wanneer we dicht op de uiteindelijke oppervlakte kwamen. Uiteindelijk eindigden we met een stel afgietsels, die misschien niet perfect waren volgens de opvattingen van beroepsmallenmakers, maar meer dan voldoende kwaliteit hadden voor onze beeldenzaag en ook goed genoeg waren als model om vanaf te gaan beeldhouwen.

Gespiegeld

griffioen boetseren in klei en daarna afgieten in gips. Laatste resten gips weghakken door JelleDeze griffioen wordt straks in steen uitgehouwen. En net als al die luchtboogbeeldjes van de afgelopen jaren wordt hij eerst voorgezaagd op de beeldenzaagmachine. Daarvoor hebben we dan ook een stevig model nodig dat niet indrukt als er een tastschijf op rust. Ik had het beest ook uit schuim kunnen snijden en bedekken met polyester, maar met deze methode waren we flexibeler met de vormgeving. Klei kun je immers heel makkelijk weghalen en aanvullen, en met schuim wordt dat lastiger.

Maar de griffioen wordt twee verschillende griffioenen, een linker versie en een rechter. Ze moeten gespiegeld worden en dat betekent dat de voorpoten, de klauwen, bij de een anders zitten dan bij de ander. Ik heb bedacht dat we eerst de ene griffioen gaan uitzagen en beeldhouwen, en dat we daarna de gipsen poten van het model gaan aanpassen zodat de rechterklauw het schild vasthoudt en hij op de linker steunt.

Zandsteen besteld

Voor deze twee griffioenen, de twee schilden, de vier vleugels en de twee staarten heb ik nu een partij Obernkirchener zandsteen besteld. De groeve liet mij weten dat het wel even langer duurt om goede blokken van zo’n grote maat te vinden voor de beelden. Maar ik wilde graag deze steen, hoewel het erg hard is en vrij moeilijk om te bewerken. Het is namelijk enorm weervast en mooi van kleur. Het materiaal is bovenal ook heel sterk. Ik had een plak van ongeveer 1 cm dik gezaagd, ongeveer 15 x 15 cm, en die kon ik met mijn handen niet breken. Terwijl ik toch redelijk veel kracht in mijn vingers heb. Dit is een perfecte eigenschap, omdat deze beesten op 1 voorpoot komen te staan, en het schild, de vleugels en de staart worden ook niet al te dik. Zo kunnen ze wel een paar eeuwen meegaan.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Jaaroverzicht 2018

Jaaroverzicht 2018

Het leek me aardig om dit beeldhouwjaar eens samen te vatten in een aantal woorden en plaatjes. Niet in chronologische volgorde, want mijn werk springt soms van de hak op de tak omdat er opeens spoedopdrachten tussendoor komen. Wel zo leuk, ik houd wel van een beetje onvoorspelbaar! Als er maar niet te veel druk op komt te staan.

Afronding luchtboog 4, 5, 6 en 7

Galerij -klik op een foto om hem groter te zien-

Vorig jaar ben ik lang bezig geweest met het maken van luchtboogbeelden voor de Noordzijde van de Eusebiuskerk. Begin januari was dat varkentje op een oor na gevild; ik moest alleen nog een Monnik, een Beer, een Noachroeper, een Aap en een Ark met beesten maken. Het was de laatste reeks van de vier luchtbogen rond het thema van de Ark van Noach.

Rampen en Reparaties

Temidden van hevige sneeuwval en stormen ging het werk gewoon door. Ik hield rekening met een strengere vorstperiode en ging gewoon door met zaagwerk. Een deel van de schuur had daar minder zin in, en stortte in onder de last van een dik pak natte sneeuw. Een paar weken later ontsnapte ik aan een ramp, toen een stuk asbest in een fikse storm over het dak waaide en vlak naast mijn voltooide luchtboogbeelden landde.

Een deel van mijn reparatiewerk bestaat uit het oplappen van beschadigde beelden. Zo had ik een Faun met Panfluit en een beeld van Thomas van Aquino onder handen.

Verwonding en herstel

Iets wat ik niet gemeld heb op dit blog is dat ik begin dit jaar een aardige tijd uit de running ben geweest door blessures. Ik hoor je al denken dat het door mijn werk zou komen. Ik heb inderdaad een aardige productie en het is nogal fysiek werk. En bij tijden staat er nogal druk op. Maar dat was het allemaal niet. Eerst was het een ongelukje toen ik mijn duim diep openhaalde aan een partytent die dreigde weg te waaien. Slechts drie hechtingen en twee weken verder kon ik weer aan de gang.

Maar het duurde niet lang of ik was weer wekenlang thuis. Deze keer had ik mijn beide armen overbelast bij een verhuizing (bij min acht). Ik weet nu in ieder geval hoe je twee tennisellebogen snel herstelt: niet met allerlei therapieën, maar door meerdere keren per dag de spieren in je onderarm diep te masseren. Zo haal je de overspanning van de spier af en trekt hij niet meer aan je telefoonbotje, zal ik maar zeggen. Geleerd op YouTube en zelf proefondervindelijk getest.

Eigen werk: Pan in porfier

blok porfier voor gipsen beeld van Pan

gipsen beeld van Pan met blok porfier

Ik was na alle luchtboogbeelden enthousiast begonnen met een eigen project: een Pan in porfier. Ik had hem voorgezaagd en was begonnen met hakken, maar alle goede bedoelingen ten spijt moest ik het vanwege drukte aan de kant zetten.

Ornamentwerk: Aken, Utrecht, Den Bosch

Want er kwamen allerlei ornamenten op het erf, die eerst moesten. Zo heb ik dit jaar kruisbloemen en hogels gemaakt voor de Dom van Aken, voor de Domkerk van Utrecht, nog eens voor de Utrechtse Dom, en voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Een aantal daarvan in samenwerking met mijn collega’s. Er was steenhouwwerk te doen. Er is zelfs een krantenartikel over geschreven en een video over gemaakt.

Familiewapens en griffioenen

Dan waren er nog twee zandstenen familiewapens die ik tussendoor gemaakt heb, een met rand en een zonder rand, en ik ben aan het boetseren geweest aan een stel gespiegelde griffioenen. Ik hoop dat komend jaar af te kunnen ronden.

Jelle, Jeffrey en Roel

jaaroverzicht 2018

Wijze Maagd met Duif, gekopieerd door Jelle

Met zoveel werk was het niet verwonderlijk dat ik het niet alleen af kon. Vandaar mijn samenwerking met mijn collega’s Stide en Serge. Maar ook dan nog kregen we het niet allemaal rond. Ook had ik lang gedacht over iemand om het ambacht aan door te geven, iemand die graag restauratiebeeldhouwer wilde worden. Maar hoe kom je aan iemand die geschikt is? Gelukkig kwam Jelle op bezoek. Exact op het juiste moment. Hij is nu al meer dan een half jaar naar beider volle tevredenheid aan de gang en maakt prima werk!

jaaroverzicht 2018

Jeffrey helpt met voorzagen

Dan heb ik deze zomer nog een paar keer hulp gehad van Jeffrey, die beelden kwam voorzagen met de zaagmachine en tegelijkertijd kwam neef Roel langs om een begin te maken met letters hakken in steen.

jaaroverzicht 2018

Roel leert letters hakken

 

Nog meer luchtboogbeelden

Na de eerste reeks van 26 luchtboogbeelden van de Noordkant van de Eusebiuskerk moesten we nu de 27 van de Zuidkant maken. Maar gelukkig had ik van luchtboog 32 al zeven engelen gemaakt, plus een meisje van boog 36, en Stide ook een. Toch hebben we het nog aardig druk gehad met de overige 18, en ze zijn nog niet klaar. Gelukkig heeft ook Jelle er nu een aantal van gemaakt. Op dit blog kun je in ieder geval lezen over Blinde Man, Vrouw met Klompvoet, Wijze Maagd met Kruis, Dwaze Maagd met Oliekan en de Oppergodmajoor.

Kraagstenen voor de Toren

Omdat in maart 2019 de toren van Eusebiuskerk moet worden opgeleverd kreeg dat beeldhouwwerk de voorrang. Ik heb een aantal kraagstenen voorgezaagd en een reeks voor de noord- en zuidkant van de toren gemaakt, te weten een Vrouw met Tulpen, een Man met Vogel, een Man met Korenaren, een Vrouw met twee Duiven, een Kat met Vleugels en een Vogelbeest. Zaagwerk was er vooral aan de kraagstenen van de westkant van de toren (12 koppen en 5 grote kraagstenen), maar die zijn door Stide gehouwen. Tijd om weer eens op steigerbezoek te gaan…

-Lees hier het jaaroverzicht 2019↑-

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram
en op Twitter
en op YouTube