Een Japanse lantaarn voor Clingendael

Een oude Japanse lantaarn

Japanse tuin Clingendael

Japanse Tuin van Landgoed Clingendael. Foto door Takeaway – eigen werk, CC BY-SA 4.0

Je kent ze vast wel: de granieten lantaarns die in Japanse tuinen staan opgesteld. Ik wist het niet, maar ook in Nederland hebben we prachtige Japans-achtige tuinen. Eigenlijk mag je ze niet echt Japanse Tuin noemen, want de criteria daarvoor zijn kennelijk heel erg streng. Regel 1 is geloof ik dat het in Japan moet zijn, en dat lukt niet in Nederland. Maar goed, in Den Haag, en wel op het terrein van Landgoed Clingendael in Wassenaar, is ook een Japanse tuin. Een hele mooie die rond 1915 is aangelegd en maar 8 weken per jaar open is. Om het mos te sparen.

Kopiëren in Beiers graniet

blokken Flossenburger graniet gelbgrauRond de tijd van de aanleg van deze tuin importeerde de eigenares een aantal granieten lantaarns voor haar tuin. Daaronder bevond zich ook een wat primitief aandoende Japanse lantaarn van Shirakawa-graniet. Deze verweerde echter al snel en is in de loop der jaren een aantal keren hersteld. Totdat ik in mei 2017 benaderd werd door Raymund Bervoets van Restauratie Breda, die mij de vraag stelde wat het zou kosten om een kopie te hakken in Beiers graniet.

De lantaarn bestond uit vijf onderdelen: de voet, de schacht, de vuurkamer, het dak en de dop. Gewoonlijk liggen de onderdelen allemaal los op elkaar gestapeld, maar bij deze was door alle reparaties het een en ander op elkaar gelijmd. De voet was indertijd zoek geraakt, misschien verweerd en opgeruimd, dus daar was ooit een gegoten stuk onder gezet.

Chrysantenthema

reconstructie schacht en vuurkamer lantaarn op zaagmachineGewoonlijk ziet Japanse lantaarn er heel anders uit. Om te beginnen hebben ze niet 20 maar 16 lobben, en dragen daarmee het predicaat ‘keizerlijk’. Ook zijn voet en schacht veel duidelijker uitgewerkt. Maar er was wel de overeenkomst dat het dak van deze lantaarn bestond uit chrysantenblaadjes. Misschien was dit een wat rustiekere versie van een officiële lantaarn?

Raymund had veel onderzoek gedaan naar de juiste vormentaal voor deze lantaarn. Op basis daarvan werd een plan opgesteld voor het kopiëren. Er moest een nieuw ontwerp voor het voetstuk komen, met net als het dak en de schacht 20 lobben. De schacht moest ietwat een buikje krijgen. De vuurkamer moest verdiepte ‘neggen’ krijgen zodat er een voorzetraampje van rijstpapier in past. Het dak moest 20 chrysantblaadjes krijgen zoals het origineel, maar dan wat scherper en voller, en de dop moest weer een puntje krijgen. En het geheel moest een handgehouwen karakter krijgen.

Natuurlijk, geen probleem! U vraagt, wij draaien.

Aan de slag

voorzagen van granieten schachtstuk op zaagmachineAmbtelijke molens malen nooit erg snel en zeker niet in Den Haag, maar eind 2019 kreeg ik het groene licht en kon ik de lantaarn gaan completeren en vervolgens kopiëren in Flossenburger gelb-grau graniet. Met gips heelde ik de vijf onderdelen aan, zaagde de grote vormen uit op mijn voorzaagmachine, en hakte de kopie net zo onregelmatig als het origineel. Veel details waren sterk teruggesleten, dus mocht ik deze een stuk duidelijker terugbrengen in de kopie.

Het hakken van de lantaarnvoet

lantaarnvoet graniet voltooidDe voet moest half in de aarde komen, en een laagje aarde moest het afdekken. Het leek mij mooier om ook het deel wat ondergronds zou komen een handgehouwen afwerking te geven. Hiervan heb ik een kort filmpje gemaakt. Het valt nog niet mee om met een chroomvanadium puntbeitel in graniet te houwen! Pas op het laatst bedacht ik me dat ik nog een hardmetalen (widia-) spitsijzer had liggen. Dat bleek opvallend veel makkelijker te gaan. Bij de eerste beitel was de punt al na een paar slagen stomp, maar met de widiabeitel kon ik lang blijven hakken. Ik was bang dat de punt ervan bij de eerste klappen al zou verbrijzelen, maar het ging allemaal zonder enig probleem.

Bijzondere manier van beleving van een Japanse lantaarn

De Japanse tuin in Wassenaar is eigenlijk te populair om iedereen het in alle rust te laten beleven. Als er het hele jaar door toegang tot de tuin zou zijn, dan zou het mos de vele fotosessies niet overleven. Daarom is het maar acht weken per jaar voor het publiek toegankelijk. Maar niet iedereen houdt zich daaraan! Het is al een aantal keren voorgekomen dat ongenode bezoekers zich ’s nachts in de tuin begaven en met lantaarns begonnen te stoeien. Omdat alle delen los gestapeld zijn, lagen er regelmatig onderdelen in de sloot.

Jampot en dop

lantaarn in Japanse tuinOm die reden hebben we overlegd hoe we de kopie wat stabieler konden maken. De uitkomst was dat ik voor ieder onderdeel een soort jampotconstructie zou maken. In het onderliggende deel zou ik een opstaande rand maken, en het daarboven geplaatste deel kreeg dan een holte waardoor deze precies over die rand past. Als de dop van een jampot.

Hierdoor is de stapeling niet onderling meer te verschuiven, maar nog wel weg te tillen. Daarom hebben we bij de plaatsing ook nog een flexibele kitlijm tussen de delen aangebracht. Op die manier zijn de onderdelen eventueel ooit nog eens met enig beleid te verwijderen, maar zijn ze wel wat beter verankerd als iemand het omver wil gooien.

Galerij

-klik op een foto voor een vergrote weergave-

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Twee kleine familiewapens in zwart graniet

familiewapens in zwart graniet voltooid

-klik op de foto om de details uitvergroot te zien-

Voor een klant heb ik twee kleine familiewapens gehouwen in zwart graniet. Het ontwerp was aangeleverd door de Voorthuizense beeldhouwer Gerard Overeem. Het betrof twee kleine wapenschilden, waarvan één mannenwapen met drie kleine adelaars en een vrouwenwapen met een druiventros. Hij had me een klein schetsje gegeven en twee detailtekeningen van de wapens, dus ik kon meteen aan de slag. Ik plakte een printje op de steen en begon te hakken. Hieronder een galerij met de voortgang. Het was erg klein, vooral vanwege de piepkleine klauwen van de de drie adelaars, maar het is gelukt. Klik op een fotootje om het groter te zien.

Ik heb overigens al meer opdrachten voor Gerard uitgevoerd, kijk hier↑ voor een overzicht van deze projecten.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram↑
en op Twitter↑
en op YouTube↑

Kei en eik-steen en boom

Een keienboom voor de woongroep

Vandaag is in Amersfoort een nieuwe woongroep voor jongeren met een licht verstandelijke beperking feestelijk geopend. Ik ben de laatste tijd (pro deo) betrokken geweest bij een aantal zaken in het nieuwe woonhuis, waaronder de keienboom en de zwerfkei in de tuin. Lees hier↑ een eerder bericht over de kei.

De keienboom was een bijzonder project voor mij, omdat ik allerlei zaken tegenkwam die ik normaal niet doe. Het is een heel verhaal, dus laten we bij het begin beginnen!

De dolle jonker in 1661

kei en eik- het trekken van de Amersfoortse kei op een oude prent

Iedere Amersfoorter kent het verhaal van de dolle jonker en de Amersfoortse kei. Of tenminste, hij/zij zou het moeten kennen. In het kort gaat het zo: …Lees het hele artikel…

Een zwerfkei met huisnummers


Huisnummers in een zwerfkei

zwerfkei met huisnummer- ruwe steen

Ik kreeg onlangs een verzoek of het mogelijk was om een zwerfkei met huisnummers te maken. Natuurlijk kan dat! Dus ik toog naar een tuinmaterialenhandel en kocht daar een fikse kei van een meter breed. Hij kon nog net achterin mijn bestelautootje, want hij weegt ruim 400 kilo. Dan moet je geen botsing krijgen onderweg. Als-ie zwaarder was geweest dan had hij met de vrachtwagen vervoerd moeten worden.

Ik zou de huisnummers 1-3-5 erin hakken, voor een woongroep voor jongeren met een licht verstandelijke beperking. Daarom koos ik een levendig lettertype. De kei is van rood graniet, waarschijnlijk een soort Multicolour Red. Maar een zwerfkei is niet dezelfde kwaliteit steen als bij de natuursteenhandel. Je moet altijd maar zien of je binnenin geen …Lees het hele artikel…

Nogmaals paduka’s in zwart graniet

carving traditional padukas in black granite-het maken van padukas in zwart granietcarving padukas in black granite-het maken van padukas in zwart graniethet maken van padukas in zwart graniet-padukas carved in black granite displaying the conch, chakra and lotusesTwee jaar na de eerste paduka’s, waarover je hier→ meer kunt lezen, ben ik verder gegaan met het maken van het tweede stel paduka’s in zwart graniet. …Lees het hele artikel…

Paduka’s: lotus en polijsten

black granite padukas being carved and polished. Carving the lotus motif

←naar het eerste bericht over dit project

Na het punteren en wat andere werken tussendoor ben ik verder gegaan met het vormgeven van de paduka’s in zwart graniet. Op de voeten heb ik de symbolen van Vishnu aangebracht: de schelphoorn, de werpschijf en de lotusbloemen. Ook op het profiel aan de zijkanten komt het lotusmotief terug, en die ben ik nu aan het hakken, schuren en polijsten. …Lees het hele artikel…

Punteren met een punteerapparaat

punteerapparaat met houten kruis en messing naald

←naar het eerste bericht over dit project

De voetafdrukken die ik aan het kopiëren ben op de zwart granieten paduka’s vormen een mooi project om uit te leggen hoe het proces van beeldhouwen in het algemeen verloopt. Voor een beeldhouwer is het proces vanzelfsprekend, maar uit de vragen die ik vaak krijg merk ik dat veel mensen niet goed weten hoe je van een idee tot een stenen beeld komt. Vaak denken ze dat ik een beitel en hamer pak en begin te slaan. …Lees het hele artikel…

Paduka’s

 plaster model for black granite padukasDegenen die dit blog al wat langer volgen weten inmiddels dat een periode van stilzwijgen nog geen stilstand hoeft te betekenen. Zo ook deze keer. Na een welverdiende vakantie ben ik heel druk aan het werk geweest met het hakken van een beeldje. Maar helaas, ik mag er nog niets over zeggen! Het is voor het jubileum van een bedrijf en moet nog geheim blijven tot aan de onthulling, o ergernis. …Lees het hele artikel…

Turning A New Leaf-op zijn nieuwe plek

Begin deze maand heeft mijn zoon me geholpen met het plaatsen van mijn beeld ‘Turning A New Leaf’.
Het is in de tuin van een bevriende therapeut terecht gekomen, pal voor zijn nieuwe praktijk. Ik ben heel blij dat hij nu beter staat dan in de opslag bij mijn atelier; een prachtige blikvanger, en niet alleen dat, het lijkt wel alsof het voor die plek gemaakt is. Het gaat over ontplooiing, het vinden van nieuwe energie, en over groei uiteraard.

Ik heb het beeld in 2010 gehouwen uit een stuk graniet, en het is 2,5 m hoog.

Turning A New Leaf 2014

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Zwarte panipitha voltooid

 vierkante panipitha in zwart graniet met LotusmotiefNa lang schuren en poetsen is dan eindelijk de zwarte vierkante panipitha klaar. Hij glimt goed, en als hij uit mijn stoffige atelier weg is zal ik hem nog eens goed opwrijven zodat hij een mooie glans krijgt. De panipitha is gehakt uit zwart graniet, en is ongeveer 40 x 40 x 40 cm groot, met een tuit van 16 cm. …Lees het hele artikel…