Een moeilijk verzoek

In de zomer van 2022 kreeg ik te maken met een lastig verzoek. Mijn goede collega Serge van Druten↑ was bezig met de twee kalkstenen beelden voor de restauratie van het Scholtenmonument in het Stadspark in Groningen. Maar het ging niet goed, hij moest aan zijn rug geopereerd worden en was een tijdje uit de running.

We spraken af dat hij na de operatie bij mij in het atelier kon werken, zodat we hem zouden kunnen helpen met verplaatsen van de beelden en andere hand- en spandiensten. Hij zou heel voorzichtig aan de gang gaan en dat heel langzaam weer opbouwen. Zo gezegd, zo gedaan. Maar na een paar dagen ging het mis: al het ijzerwerk in zijn rug brak af en hij moest opnieuw geopereerd worden. Er stond druk op deze klus, het moest wel op tijd af, en hij vroeg mij of ik het wilde afmaken. Ik had natuurlijk veel liever gehad dat hij met plezier in zijn eigen atelier aan het werk kon. Een tijdje eerder had ik al een engel voor hem gemaakt, ook al door een operatie. Natuurlijk help je een collega, maar wetende dat dit werk zijn passie was en hij er altijd met heel veel energie in gedoken was, had ik er een heel dubbel gevoel bij.

Een lange reeks operaties

Die rugoperatie bleek er later één in een lange reeks te zijn. Ruim drie jaar lang ging hij ziekenhuis in, ziekenhuis uit, en om het nog eens moeilijker te maken kreeg hij ook een degeneratieve spierziekte. Hij heeft nooit meer kunnen beeldhouwen. Ik ken Serge al sinds 1993 en heb van 1995 tot 2010 elke dag met hem samengewerkt, vandaar dat ik erg verdrietig was toen hij op woensdag 22 januari 2025 overleed, 57 jaar oud. Hij was een bijzonder, expressief mens, in hart een kunstenaar, en heeft veel goede herinneringen bij me achtergelaten.

Auto tegen het monument

Het Scholtenmonument in het Stadspark in Groningen was in 1931 opgericht voor grootindustrieel Jan Evert Scholten, als geschenk van zijn vrienden. Scholten had dit stadspark aan de stad geschonken, vandaar dat dit waarschijnlijk als een goede plek voor het monument werd beschouwd. De beeldhouwer Abraham Hesselink maakte de meeste onderdelen van het monument, dat bestaat uit een sokkel met daarop een buste van Scholten. Die wordt geflankeerd door twee muurpartijen waarop bronzen plaquettes zitten die verwijzen naar de paardenfokkerij en de drafsport, twee liefhebberijen van Scholten. Naast de sokkel staan twee kinderen in sportkleding en op de hoeken van het monument zijn de wapens van Stad en Ommelanden geplaatst. Het heeft daar al die tijd gestaan, iets in verval rakend, totdat op zondagmorgen 20 september 2020 met een enorme klap een auto tegen het monument op reed en in brand vloog. De bestuurder overleed daarbij.

Reconstructie

Het monument moest gerestaureerd worden. De twee beelden bleken flink beschadigd en na enig overleg kwam men bij Serge uit om het te laten reconstrueren en opnieuw te laten beeldhouwen in Franse kalksteen. Op Serges verzoek werden alle brokstukken bewaard, zodat hij het aaneen kon passen en de ontbrekende stukken kon aanvullen met gips. Nadat hij de beelden had gereconstrueerd kleurde hij de gipsvlekken bij met acrylverf, zodat al bijna niet meer te zien was dat het allemaal reparatie was. Hij bestelde de nieuwe steen en vroeg mij of ik de twee beelden kon voorzagen op mijn beeldenzaagmachine. Omdat deze machine een contourzaagmachine is met een zaagblad van 40 cm en daarmee niet alle details kan zagen, zouden de zijkanten van de beelden niet goed overgenomen worden, maar dat was geen punt. Serge was vakman genoeg om daarmee uit de voeten te kunnen.

Kopiëren

Ik zaagde de twee beelden voor in nieuwe kalksteen. Het horizontale zaagblad kon niet de ruimte tussen de arm en de achterplaat goed kopiëren, maar de meeste details waren keurig voorgezaagd. Toen kwam Serge en begon rustig met het eerste beeld, de jongeman. Nadat hij moest stoppen heeft het er nog lang gestaan. Uiteindelijk kwamen we tot een besluit, ik sprak met hem een prijs af en voerde het beeldhouwwerk voor hem uit. Het beeldhouwwerk wordt aanzienlijk versimpeld door de zaagmachine, maar zoals je ziet is er nog genoeg meetwerk en hakwerk aan voordat je het een volwaardige kopie kunt noemen.

Daarna kopieerde ik het meisje. Het is een tweetal wat stijvige sporters, en vooral het meisje staat erbij alsof ze boodschappen aan het doen is in plaats van dat ze zometeen met knotsen gaat gooien. De jongeman doet met zijn ogen een beetje Indisch aan, ook door zijn bouw. Een typisch tijdsbeeld, zullen we maar zeggen.

Galerij

(lees hieronder verder!)

Serge als beeldhouwer

Ik heb ook na de jaren dat we samen in loondienst waren bij Beeldhouwerij Mooy in Amersfoort nog veel met Serge van Druten samengewerkt, onder andere voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch (beelden en engelen), de Eusebiuskerk in Arnhem (ornamenten), de Domkerk in Utrecht (tufstenen kantbloemen en kantbloemen in basaltlava) en natuurlijk heel veel voor de Domtoren in Utrecht (kruisbloemen, waterspuwers, kantbloemen en ornamenten).

Videoportret van een beeldhouwer

Maar Serge had ook zijn heel eigen projecten, zoals zijn gevelstenen voor de herdenking van de landing van Bonifatius in Nederland. Als je hierover meer wilt weten, dan raad ik je vooral aan om de fimpjes te kijken die Hugo Rikken van FullScreen Film maakte in zijn atelier. Een prachtig herkenbaar portret van een vakman, te vinden op het kanaal van FullScreen Film op Youtube, als je de naam Serge van Druten intikt, of klikt op deze link om de hele playlist eens door te nemen: Video’s over Serge van Druten op YouTube.

Een engel overgenomen

Serge had, zoals ik hierboven al schreef, al vóór de Groningse Sporters last van afbrokkelende rugwervels. Vanwege een operatie vroeg hij mij in 2022 of ik van de vijf engelen die hij in nieuwe steen zou kopiëren, de laatste voor hem wilde houwen. Hij had deze engel met plastiline gereconstrueerd en ik hakte deze voor hem in nieuwe steen. De bouwcommissie kwam bij mij keuren en alles was naar wens.

Deze engel was neogotisch en stamde uit de jaren rond 1880. Hij was indertijd gehouwen in Udelfanger zandsteen, en de bedoeling was om dit ook nu weer zo te doen. Alleen had men indertijd staand leger gebruikt. Dat wil zeggen dat, net als bij Paus Leo en Thomas van Aquino, de lagen van de steen verticaal door het beeld lopen. Daardoor ontstaat het gevaar dat na verloop van tijd hele plakken steen omlaag komen. Het was nog een hele toer voor het restauratieteam om in de groeve een blok te vinden waar in 1 keer een hele engel uit kon. De laagdikte in de steengroeve (de bank) is namelijk gemiddeld 90 cm, en deze engelen zijn 125 cm hoog. Maar het is gelukt!

Galerij: In Principio Erat Verbum-engel, Den Bosch

(lees hieronder verder!)

Galerij: Serge van Druten, beeldhouwer