Eindelijk weer een update!

Storm voor de stilte

Na het laatste bericht is het veel te lang stil op dit blog gebleven. Maar niet omdat ik niets gedaan heb! Integendeel, het is veel te druk geweest om alles te melden.

Zo ben ik bezig geweest met het hakken van weer een familiewapen in Bentheimer zandsteen. Het ontwerp was bijna hetzelfde als de vorige, alleen zou deze los aan de muur komen te hangen. Daarom is het geheel lichter uitgevoerd, zonder beeldrand en met een dunner fond van 3 cm dik.

Luchtboogbeelden

Vervolgens ben ik weer aan de slag gegaan met de volgende reeks luchtboogbeelden voor de Eusebiuskerk. Vorig jaar heb ik er 24 gehakt voor 4 luchtbogen aan de Noordzijde van de kerk, met als thema de Ark van Noach. Dit jaar zijn de vier luchtbogen aan de Zuidzijde aan de beurt. Nee, drie, want een luchtboog met 7 bazuinengelen heb ik in november 2016 al gekopieerd. We begonnen met een luchtboog die oorspronkelijk was ontworpen en gehouwen door George van der Wagt, rond 1954.

Het thema van deze boog zijn de zaligsprekingen uit de Bergrede. Van der Wagt heeft dit uitgebeeld door een reeks lammen, kreupelen, blinden en gebrekkigen te hakken in de tufsteen. Ik zie echter eerlijk gezegd het verband hiervan niet met de zegening van Jezus. Van der Wagt vond dat het goed hoekig moest worden om zo een duidelijke tekening te krijgen vanaf de grond. Na vijftig jaar is het alleen erg moeilijk om nog te zien wat het voor moet stellen, ook van dichtbij. Een van de beelden, een Vrouw met Klompvoet, was nog maar voor een kwart aanwezig. Deze moest ik reconstrueren voordat ik kon gaan kopiëren.

Nieuw teamlid

Ik had het best druk met het wapen, de griffioenen en de luchtboogbeelden, en er zou nog veel meer aankomen. Het zag er naar uit dat ik niet alles alleen af zou krijgen. Mijn collega Stide was bezig met beeldhouwwerk voor de toren van de Eusebiuskerk, en mijn andere collega Serge met eigen opdrachten, dus ik zocht een oplossing. En die kwam in de persoon van Jelle. Jelle is opgeleid als kunstenaar en weet ook goed zijn weg in steen. Omdat er altijd verder geleerd kan worden in dit vak is het een mooie combinatie: Jelle komt helpen met beelden hakken en leert gelijk wat kneepjes van het vak. Voor mij is het ook fijn dat het beroep na mijn generatie van drie collega’s niet uitsterft voor Nederland. Hieronder Jelle in actie met de beeldenzaag. Dit beeld wordt daarna door hem uitgehakt.

We hebben ook zaagwerk gedaan aan een aantal luchtboogbeelden en 12 koppen voor de westgevel van de toren , die momenteel door Stide gehakt worden.

Ikzelf een luchtboogbeeld aan het hakken dat net voorgezaagd is

Jelle en ik hebben samen om en om deze beelden gemaakt. Het werk aan de griffioenen ligt nu even stil, omdat de kerk met een oplevertermijn zit: in maart moeten de vier bogen compleet zijn en de toren voltooid. In 2020 volgen de andere veertig luchtboogbeelden aan de andere kant van de kerk. We zijn, om de sfeer te proeven en te zien wat er inmiddels al voor deze kerk gemaakt is, op steigerbezoek geweest bij de Eusebiuskerk.

Vier luchtbogen aan de Noordzijde

Steenhouwwerk

hakken vanuit een blok

Als ik het idee had dat ik het druk had, dan kan een ander daar kennelijk nog overheen: ik werd gebeld door de restauratiesteenhouwerij of ik een deel kon overnemen, omdat zij het nog veel drukker hadden. De bouw loopt goed in Nederland. Overal komt men vakmensen tekort en krijgen aannemers het werk niet allemaal rond. Als het daar regent, druppelt het ook bij mij. Een paar jaar geleden had ik weleens maanden zonder opdrachten, maar die periode is helemaal voorbij. Dus nu ben ik met een voor mij ongebruikelijke klus bezig, het steenhouwen van een wimberg: het onderste deel van een pinakel, met profileringen, driepassen, spitsbogen en kruisbloempjes. Daarna komt het hakken van de ornamenten daarop.

zuiver meten

Ik heb dit natuurlijk al eens eerder gedaan. Maar dat is wel bijna 15 jaar geleden, dus ik moest even goed nadenken hoe ik dit aan zou pakken. Er is namelijk wel degelijk een verschil tussen steenhouwwerk en beeldhouwwerk. Steenhouwwerk is alles wat je met sjablonen kunt aftekenen op je steen. Het is strak geometrisch werk waarvoor je heel systematisch moet werken om alles zuiver haaks en scherp te houden. Beeldhouwwerk is organischer. Daarbij gaat het om de vormgeving, stijl, spanning in de lijnvoering, sierlijkheid en dergelijke. Deze twee vullen elkaar aan; het een kan in de gotiek niet zonder het ander. In dit blok vallen de ornamenten onder beeldhouwwerk, en al het andere is steenhouwwerk. Binnenkort meer over dit pinakelonderdeel.

ornamenten hakken

Domkerk Utrecht

Tenslotte heb ik nog met Stide en Serge de Domkerk van Utrecht beklommen in verband met een offerte. Prachtige, indrukwekkende plek van boven!

Domkerk in Utrecht van boven

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Volg me op Instagram
en op Twitter

en op YouTube

Twee griffioenen met een groot schild

griffioenen met schild ingang kasteel plastilinemodelHet volgende project is al een heel lange tijd onderweg. Al ruim een jaar geleden kreeg ik deze aanvraag, en pas nu is er de rust en tijd om dit goed aan te pakken. Het is dan ook geen simpel projectje tussendoor.

griffioenen met schild ingang kasteel plastilinemodel

Kasteel

Griffioenen met schild ingang kasteel oud

oude foto van originele griffioen

Deze klant is bezig met het restaureren van een oud kasteel. Er hebben vroeger twee grote griffioenen bij de ingang gestaan die elk een groot schild vasthielden met daarop het familiewapen van de graaf en van zijn vrouw. Het kasteel moet grondig gerestaureerd worden en ook de ingangspartij is zodanig beschadigd dat er alleen nog foto’s zijn van hoe het vroeger was. De klant vroeg mij om de twee bewakers te reconstrueren, zodat hij ook de ingang in oude luister kan herstellen.

Geen steen

griffioenen met gebroken poten en kop

Hier is duidelijk te zien dat het origineel hol was

Op een paar oude foto’s is te zien hoe de beschadigde griffioenen poten en koppen missen. Hierdoor is duidelijk te zien dat de oude beelden hol waren, dus waarschijnlijk afgietsels. Gezien de leeftijd van de ingangspartij, daterend van zo rond 1880, verwacht ik niet dat het beton geweest is, en waarschijnlijk ook geen gewone keramiek, omdat het materiaal vrij dik is. Eerder denk ik aan een materiaal als Coade Stone of iets dergelijks.

Coade stone is een composiet van 10% chamotte, 5-10% gemalen vuursteen, 5-10% fijn kwartszand, 10% gemalen glas en 60-70% klei uit Dorset en Devon. Dit werd 4 dagen lang bij 1110 graden gebakken.
Coade stone is enorm weerbestendig en kan na het afvormen in gipsen mallen nog heel fijn nabewerkt worden met de hand voor het gebakken wordt. Er is ook een interessante video over te vinden op YouTube↑, met de geschiedenis van de opmerkelijke vrouw die aan de wieg stond van dit materiaal en de herontdekking ervan.

Opdracht

griffioenen met schild ingang kasteel oud

close-up van originele linkerschild

Na lang onderzoek van de korrelige oude foto’s en schetsen maken heb ik eerst een klein kleimodelletje gemaakt in plastiline. Vervolgens zou ik deze gaan uitvergroten in harde schuim. Hiervan zou de klant zelf rubber mallen maken en dan twee gespiegelde afgietsels maken, waarschijnlijk in een soort kunststeen.

Ik was al een heel stuk op weg met de schuimmodellen toen ik merkte dat mijn kleine kleimodel me te weinig referentiepunten gaf. Ik moet namelijk vier losse voorpoten en twee verschillende schilden maken, en dat moet allemaal nauwgezet in elkaar passen. Vandaar dat ik een stap terug heb gezet en nog een kleimodel in plastiline gemaakt heb. Het eerste model was zo’n 30 cm hoog, en bij deze is alleen de griffioen zelf al 62 cm. Plastiline is een modelleerklei die nooit uithardt en niet opdroogt. Hiermee kan ik blijven werken en veranderen zonder me zorgen te maken over barsten en scheuren. Dat kan ook met boetseerwas, maar daarmee is detailleren veel lastiger en de lichtval is hopeloos. Er is ook nog professionele industriële modelleermassa, maar voor de afmetingen die ik wil gaan maken zou ik een paar duizend euro aan klei kwijt zijn, dus dat valt af.

Hoe verder?

Zodra dit grotere kleimodel in grote lijnen naar mijn zin is, maak ik in harde PIR-schuim een griffioenlijf met achterpoten en kop, twee linker voorpoten, twee vleugels, twee rechter voorpoten en een staart. Ook komt er nog een schild waarin twee verschillende middenstukken passen met daarop de familiewapens in reliëf. Als deze delen zijn afgegoten, moeten ze exact in elkaar passen en samen twee gespiegelde griffioenen vormen. Al met al een uitdagende klus!

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Video: een familiewapen met diep reliëf

Eindelijk staat de video online van het familiewapen met diep reliëf dat ik afgelopen winter hakte in zandsteen.

Hieronder te vinden! Lees over dit project hier: Een zandstenen familiewapen met diep reliëf.

Beeldhouwerijblog.nl is het blog van Koen van Velzen, beeldhouwer in steen en brons. Zie ook mijn website: beeldhouwerijvanvelzen.nl

Luchtboogbeelden: vier maal Noachs Ark

Theo van Reijns thema van Noachs Ark

Er staan 96 luchtboogbeeldjes op de Eusebiuskerk in Arnhem, verdeeld over 14 luchtbogen. Vier luchtbogen zijn gevuld met dierfiguren rond het thema van Noachs Ark, ontworpen door de Haarlemse beeldhouwer Theo van Reijn (en voor het grootste deel gehouwen door zijn uitvoerend beeldhouwer Eduard van Kuilenburg). Hij bekroonde elk van deze …Lees het hele artikel…

Kraagsteen voor de Eusebiustoren: een vogelbeest?

Vogelbeest: een kopie van een tufstenen kraagsteen door John Grosman in nieuwe Muschelkalksteen voor de Eusebiustoren in Arnhem
Een van de laatste van de 10 kraagstenen voor de Zuid- en Noordzijde van de toren van de Eusebiuskerk op 23 meter hoogte was dit gevleugelde vogelbeest. Hij zit wat gedrongen in zijn hoekje en spreidt daar zijn klauwen en zijn vleugels. Dit stuk was oorspronkelijk …Lees het hele artikel…

Kraagsteen: een kat met vleugels

kopie van kraagsteen voor Eusebiustoren: kat met vleugels naar tufstenen origineel in nieuwe muschelkalksteen
kopie van kraagsteen voor Eusebiustoren: kat met vleugels naar tufstenen origineel in nieuwe muschelkalksteenDeze volgende kraagsteen voor de Eusebiustoren is bestemd voor de Noordzijde op 22 meter hoog, en maakt deel uit van een groep chimaera’s of een soort gevleugelde katten.
De kat met vleugels op deze kraagsteen houdt …Lees het hele artikel…

Kraagsteen voor de Eusebiustoren: 1 dame met twee duiven

Kopie van kraagsteen in nieuwe Muschelkalksteen van 1 dame met twee duiven

Dame met twee duiven

Zoals je in de berichten van de laatste periode hebt kunnen lezen ben ik de afgelopen weken aan de slag met kraagstenen voor de Eusebiustoren. Deze toren van de Eusebiuskerk in Arnhem staat al een paar jaar in de steigers om …Lees het hele artikel…

Tweede steigerbezoek aan de Eusebiuskerk

Steigerbezoek Eusebiuskerk accorderen luchtboogbeeldenIk was het bijna vergeten, maar een paar weken geleden ben ik nog naar de Eusebiuskerk terug geweest voor een tweede steigerbezoek, om de tweede groep luchtboogbeelden te bekijken. De eerste helft …Lees het hele artikel…

Kraagsteen: Dikke man met korenaren

Kraagsteen Eusebiustoren man met korenaren, kopie in muschelkalksteen

Kraagsteen Eusebiustoren man met korenaren, kopie in muschelkalksteenDe volgende kraagsteen voor de Eusebiustoren is de kop van een man met korenaren. Het tufstenen origineel was wat beschadigd en miste een deel van zijn neus. Voordat ik hem begon na te hakken …Lees het hele artikel…

Kraagsteen: Een man met vogel

kraagsteen Eusebius Man met vogel1 De tweede kraagsteen die ik voor steigerslag 10 van de Eusebiustoren hakte was een man met vogel. Net zoals het origineel is deze kopie in Muschelkalksteen vrij grof gehouwen, met de tandbeitelsporen nog duidelijk zichtbaar. Dit geeft het oppervlak van de steen een levendig effect; de beitelsporen versterken de …Lees het hele artikel…